Uzasadnienie
SA/Rz 1989/01
Decyzją z dnia [...] lipca 2001 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po rozpoznaniu wniosku A. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] czerwca 2000 r. Nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.
Jako podstawę prawną powołał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1999 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz.950, ze zm., zwanej dalej ustawą o kombatantach)
Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że A. M. nabył uprawnienia kombatanckie przyznane przez Związek Bojowników o Wolność i Demokrację z tytułu walki o utrwalenie władzy ludowej w okresie 17.06.1948 - 31.12.1948. W tym czasie pełnił służbę w Wojsku Polskim.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2000 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił A. M. uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach.
W jej motywach odwołał się do faktu uzyskania uprawnień kombatanckich z tytułu walki o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, co w świetle przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach przesądza o pozbawieniu uprawnień. Zaznaczył przy tym, iż z akt sprawy nie wynika, by A. M. podczas służby w Wojsku Polskim brał udział w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach, a organ nie jest obowiązany do dokonywania ustaleń, czy istnieją przesłanki do przyznania uprawnień m.in. z tego tytułu.
A. M. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym naprowadził, iż został powołany do służby zasadniczej w Wojsku Polskim w dniu 17 czerwca 1948 r. i wcielony do jednostki K.B.W. w Rzeszowie. Po kilku tygodniach szkolenia, jeszcze przed przysięgą jego oddział został wysłany w okolice Ustrzyk Dolnych i Leska, gdzie walczył z bandami UPA. Po kilkudniowych walkach został przerzucony w rejon Lubaczowa i Cieszanowa, gdzie również walczył z oddziałami UPA. Nadmienił także, że koledzy z tej samej jednostki otrzymali nowe legitymacje kombatanckie, podczas gdy on został pozbawiony uprawnień.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ utrzymał w mocy decyzję własną o pozbawieniu A. M. uprawnień kombatanckich.
W uzasadnieniu ponowił argumentację poprzedniej decyzji, stwierdzając, że A. M. w okresie zaliczonym jako działalność kombatancka pełnił służbę w Wojsku Polskim i podczas tej służby nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach, co ustalono na podstawie akt byłego ZBoWiD.
Skargę na tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył A. M., wnosząc o "pozytywne załatwienie swojego odwołania".
Przytoczył fakty i argumenty podnoszone uprzednio we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, konkludując, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w ten sam sposób traktuje UB, MO i ORMO oraz żołnierzy wcielonych do służby wojskowej.
W kolejnych pismach składanych do Sądu skarżący wskazał, że świadkowie mogący potwierdzić jego udział w walkach z bandami UPA już nie żyją, natomiast dowodem w sprawie może być dokumentacja z Jednostki Wojskowej przy ul. L. w Rzeszowie.
Odpowiadając na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w kwestii braku dowodów świadczących o udziale skarżącego w walkach z oddziałami UPA oraz grupami Wehrwolfu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W oparciu o art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, w tym także sposobu przeprowadzenia postępowania, które doprowadziło do ich wydania.
Przedmiotem rozważań Sądu w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w postępowaniu o pozbawienie uprawnień kombatanckich w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie dowodowe i ustalił stan faktyczny, a następnie wydał decyzję opierając ją na właściwej podstawie prawnej.
W piśmie zatytułowanym odwołanie, stanowiącym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podniósł, że w czasie swojej służby zasadniczej w Wojsku Polskim w 1948 r. brał udział w walkach z bandami UPA. Wskazał przy tym dokładnie miejsca i okoliczności tych walk.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uzasadniając decyzję wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy stwierdził, że pismo to nie wniosło do sprawy nic nowego, co mogłoby stanowić podstawę do zmiany decyzji. Organ ustalił bowiem, że A. M. nabył uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej. W okresie zaliczonym jako działalność kombatancka pełnił służbę w Wojsku Polskim i podczas tej służby nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach. Takich ustaleń organ dokonał w oparciu o akta byłego ZBoWiD.
Dysponując wyjaśnieniami skarżącego dotyczącym jego udziału w walkach z UPA w czasie służby w Wojsku Polskim, organ uznał je za "nie wnoszące nic do sprawy", nie odniósł się w żaden sposób do ich treści i odstąpił od przeprowadzenia postępowania dowodowego w tej kwestii.
Ocena, czy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, należy do uznania organu, który jest jednakże związany w tej mierze przepisami prawa materialnego stanowiącymi podstawę rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie ocena organu w tym zakresie jest błędna. Wobec możliwości zachowania przez skarżącego uprawnień na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach, podniesione przez niego okoliczności mają istotny wpływ na wynik sprawy.
Przeprowadzone postępowanie narusza zaś przepisy art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., nakazujące dokładnie wyjaśnić stan faktyczny i załatwić sprawę przy uwzględnieniu zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu strony, jak również obligujące do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie oraz oceny w świetle tak zgromadzonych dowodów czy dana okoliczność została udowodniona. Przy czym rozpatrzyć należy nie tylko te dowody, które zdaniem organu będą konieczne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, ale także dowody wskazane przez stronę, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy.
Z tego względu w postępowaniu ponownym niezbędne będzie odniesienie się przez organ do wyjaśnień skarżącego w kwestii udziału w walkach z oddziałami UPA po uprzednim sprawdzeniu tej kwestii w materiałach archiwalnych jednostki wojskowej wskazanej przez skarżącego.
Dodatkowo należy nadmienić, że organ będzie miał na uwadze pogląd wyrażony w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2002 r., sygn. akt OPS 13/01, ONSA 2002/4/132, zgodnie z którym wniosek wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w ustawie o kombatantach powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich.
Mając na uwadze przytoczone wyżej okoliczności Sąd uwzględnił skargę stwierdziwszy uchybienia postępowania wyrażające się w naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., a mogące mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie i w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.
Na podstawie art. 152 tej ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
O kosztach Sąd orzekł w oparciu o art. 200 cyt. ustawy w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.).