Uzasadnienie
SA/Rz 1997/01
Uzasadnienie
Prezydent Miasta P., decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 1999 roku po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego wszczętego na wniosek E. A. orzekł o wymeldowaniu M. Z. z pobytu stałego pod adresem: P., ul. F. [...].
Jako podstawę prawną decyzji podał art. 104 k.p.a oraz przepis art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych / tekst jedn. Dz.U. z 1980 roku Nr 9, poz. 26 z póz. zm./.
Decyzja wydana została w następującym stanie sprawy.
Postępowanie toczy się na wniosek złożony w dniu 15 września 1998 roku przez E. A., która poinformowała Urząd Miejski –Wydział Spraw Obywatelskich, że M. Z., nie zamieszkuje pod wskazanym adresem od 1990 roku. Z M.Z. jest rozwiedziona od 1985 roku. Podała też jego kolejne miejsca pobytu – przy ul. S. oraz ul. K. [...] w P. Dodała, że oprócz niej, współwłaścicielami budynku przy ul. F. [...] są K. Z., K. Z. i G. Z..
Fakt opuszczenia lokalu przez M. Z. jest bezsporny, został potwierdzony przez strony postępowania i kontrolę meldunkową przeprowadzoną w dniu 8 października 1998 roku. Przesłuchany w dniu 22 września 1998 roku podał, że nie mieszka pod tym adresem od 1994 roku, bowiem wnioskodawczyni – jego była żona zmieniła zamki w drzwiach. Nie wystąpił do sądu o ochronę naruszonego posiadania. Natomiast w dniu 29 października 1998 r. złożył do Prokuratury doniesienie o pozbawieniu go możliwości korzystania z mieszkania. Prokurator odmówił wszczęcia postępowania.
Prezydent Miasta uznał, ze wobec utraty przez M. Z. uprawnień do lokalu i opuszczenie przez niego miejsca stałego pobytu – spełnione zostały przesłanki do wymeldowania. Zwłaszcza, że sam przyznał, że jego sprawy życiowe koncentrują się w innym lokalu. W tej sytuacji inna decyzja prowadziłaby do utrzymania fikcji meldunkowej i utrwalała by stan niezgodności ewidencji ze stanem faktycznym oraz sprzeczny z interesem właścicieli lokalu, w którym zameldowana jest osoba faktycznie nie przebywająca w nim od lat i nie mająca do niego uprawnień.
M. Z. potwierdził otrzymanie decyzji doręczonej w dniu 2 lipca 1999 r na adres P., ul. K. [...], który, w dniu 22.09.1998 r., w protokole przesłuchania strony wskazał, jako swój adres dla korespondencji /k. 6 akt I instancji/.
M.Z., wniósł w dniu 25 czerwca 1999 roku do Prezydenta Miasta pismo w którym wnosi o wydanie decyzji administracyjnej rozstrzygającej o odmownym załatwieniu wniosku o wymeldowanie go z pobytu stałego z mieszkania przy ul. F. [...]. Podnosi, że wniosek o wymeldowanie go mógłby być rozpatrzony pozytywnie jedynie pod warunkiem spełnienia dwóch przesłanek: utraty przez niego uprawnień do przebywania do lokalu oraz opuszczenie go. Tymczasem, jak twierdzi – żadna z tych przesłanek nie została spełniona, bowiem nie utracił praw do lokalu, natomiast nie został do niego wpuszczony przez swoją byłą żonę po swoim powrocie z zagranicy.
Nadto pismo zawiera oświadczenie A. S., że M. Z. od maja 1998 roku ma miejsce pobytu pod adresem – ul. S. nr [...], gdzie zamieszkuje z zamiarem stałego przebywania.
Na decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] czerwca 1999 roku, doręczonej mu w dniu 2 lipca 1999 roku, M. Z. wniósł odwołanie w dniu 29 lipca 1999 roku.
Zarzucił, że wnioskodawczyni E A. nie jest właścicielką budynku, a jedynie współwłaścicielką 1/100 nie wydzielonej części. Nadto podniósł, że spadek po swoich rodzicach nabył wraz z siostrą po ½ części.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2001 roku utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. Podstawą prawną orzeczenia jest art. 138 § 1 k.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
W uzasadnieniu decyzji podało, że w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy ustalono, że własność nieruchomości, zgodnie z zaświadczeniem z księgi wieczystej Nr Kw [...] przysługuje G. Z. /siostra M./ w 3/8 części, K. Z. w 9/32 części, K. Z. w 9/32 części i E. A. Z. w 2/32 części. M. Z., nie będąc właścicielem lokalu posiadał uprawnienia pochodne do przebywania w nim, jednak je utracił z woli współwłaścicieli.
Celem postępowania w oparciu o przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji jest zapewnienie zgodności danych ewidencyjnych z faktycznymi miejscami pobytu osób.
W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego M. Z., zarzucił:
- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności... przez dowolne przyjęcie, że posiadając uprawnienie pochodne do przebywania w budynku przy ul. F. [...] utracił je z woli współwłaścicieli tego budynku,
- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a. przez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego przez pominięcie i nie wyjaśnienie stanowiska współwłaścicielki budynku – G. Z. co do jej woli w zakresie jego zamieszkania, i wniósł o uchylenie decyzji obu instancji.
W uzasadnieniu skargi podniósł następujące argumenty:
- jego uprawnienie "pochodne" do przebywania w przedmiotowym lokalu wynika z woli jego, nie żyjących już, dziadków,
- opuszczenie lokalu nastąpiło wbrew jego woli,
- brak udziału w postępowaniu G. Z. dyskwalifikuje obie decyzje.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.
Odpowiadając na zarzuty skargi – podniesiono, że M. Z. zamieszkiwał w lokalu na I piętrze budynku przy ul. F. [...] u swojej babki, która testamentowo swoimi spadkobiercami ustanowiła wnioskodawców.
Prawo współwłasności do lokalu przez skarżącego nie było nigdy ujawnione w księgach wieczystych, zatem, zgodnie z rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych domniemywa się, że prawo ujawnione w nich jest zgodne ze stanem faktycznym.
Materiał dowodowy został zebrany w sposób prawidłowy, a zarzut braku udziału w sprawie G. Z. jest bezzasadny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – przepisy wprowadzające ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm./ sprawy, w których skargi zostały wniesione do naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone /a do takich należy niniejsza sprawa/ podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – prawo o ustroju sądów administracyjnych stanowi, że sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej. Kontrola ta jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednaki ograniczony zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem oceny w badanej sprawie pozostaje legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2001 roku Nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] czerwca 1999 roku Nr [...] orzekającej o wymeldowaniu M. Z. z lokalu położonego w P. przy ul. F. [...].
Przepisy art. 127 k.p.a. i nast. ustalają tryb zaskarżania decyzji wydanych przez organy administracyjne I instancji. I tak - od decyzji organu I instancji służy stronie odwołanie/ art. 127 k.p.a./ wniesione do właściwego organu odwoławczego, za pośrednictwem organu, który wydał decyzję /art. 129 § 1/ w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia /art. 129 § 2/.
W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania decyzja organu I instancji z dnia [...] czerwca 1999 roku [...] wysłana została przez Urząd Miejski Biuro Ewidencji Ludności w P. do M. Z. listem poleconym nr [...], za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, w dniu 1 lipca 1999 roku, na adres: M. Z., ul. K. [...],. Jak wynika z adnotacji na odwrocie potwierdzenia odbioru listu, przesyłka zawierała decyzję [...]. List dotarł do adresata w dniu 2 lipca 1999 roku, co potwierdził on własnoręcznym podpisem. W tym miejscu należy dodać, że adres, na który doręczono decyzję jest adresem dla doręczeń podanym przez M. Z. w protokole przesłuchania strony /k.6. akt I instancji/. W tej sytuacji 14 dniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji I instancji upłynął w dniu 16 lipca 1999 roku.
Z akt sprawy wynika, że odwołanie M. Z. od decyzji Prezydenta Miasta P. [...] zostało wniesione w dniu 30 lipca 1999 roku Gdyby nawet przyjąć datę pisma /29 lipiec 1999 roku/ a nie datę prezentaty Kancelarii Ogólnej Urzędu Miejskiego w P. /30.07.1999/, to i tak jest oczywistym, że odwołanie wpłynęło z uchybieniem 14 dniowego terminu. Potwierdzeniem tego jest również pismo Prezydenta Miasta P. z dnia 5 sierpnia 1999 roku skierowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, załączone do odwołania, zawierające informację, że odwołanie wpłynęło po terminie.
Nie wynika z akt sprawy, by M. Z. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W związku z tym należy stwierdzić, że organ II instancji orzekał w sytuacji, gdy decyzja organu I instancji była ostateczna.
Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a korzysta z ochrony trwałości. /wyrok NSA z 23.04.1998 IVSA1006/96 LEX nr 43356/
Również w uchwale 7 sędziów NSA w Warszawie z 12.10.1998 OPS 11/98 ONSA 1999/1/4 został wyrażony pogląd, że:
Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Odnosi się to w równym stopniu do rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy /art.. 127 § 3 k.p.a/. Załatwienie w postępowaniu administracyjnym wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy merytoryczną decyzją w sytuacji, gdy upłynął termin wniesienia tego środka zaskarżenia, stanowi rażące naruszenia art. 127 § 3 in fine w związku z art. 129 § 2 k.p.a oraz art. 16 § 1 k.p.a.
W tym stanie rzeczy, wobec rażącego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego przez organ II instancji – Sąd, na zasadzie przepisu art. 145 § 1 ust. 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Na zasadzie art. 152 cyt. ustawy sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a.