Uzasadnienie
SA/Rz 2163/01
Zawiadomieniem z dn. 10.07.2001r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wszczął postępowanie weryfikacyjne w stosunku do M. B. (w zawiadomieniu błędnie wskazano imię strony, prawidłowo winno być M. B.) w celu wydania decyzji dotyczącej świadczeń pobieranych na podstawie ustawy z dn.24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 142 z 1997r., poz.950 ze zm. zwana dalej "ustawą o kombatantach..."). W zawiadomieniu wezwano stronę do przesłania m.in. wszelkich wiarygodnych wyjaśnień, dokumentów i innych dowodów mogących przyczynić się do ustaleń mających wpływ na uprawnienia strony. Wyjaśnień takich M. B. nie nadesłała. Decyzją z dn. [...].11.2000r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art.20 ust.3, art.25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach... pozbawił M. B. uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie.
W uzasadnieniu wskazano, że cyt. w podstawie prawnej decyzji przepisy ustawy o kombatantach... nakazują pozbawić uprawnień kombatanckich osoby, które je uzyskały z tytułu nie uwzględnionego w art. 1 ust.2, art.2 i 4 cyt. ustawy. Zmarły mąż M. B., jak wynikać ma z dokumentów zalegających w aktach sprawy, pełnił służbę w Milicji Obywatelskiej i brał udział w walkach z bandami i reakcyjnym podziemiem. Organ wywiódł dalej, że Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służbą państwową. Decyzję doręczono M. B. w dn. 13.11.2000r. (data na zwrotnym potwierdzeniu odbioru), zawierała ona pouczenie o prawie do składania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. W dn.7.12.2000r. M. B. nadała listem poleconym podanie do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zatytułowane "odwołanie", wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy pozbawienia jej uprawnień kombatanckich.
Wnosząca wskazała w nim, że zmarły mąż brać miał udział przymusowo w walkach z bandami, narażając swe życie, broniąc "bezpieczeństwa publicznego". Przyznała ponadto, że odwołanie wysyła z opóźnieniem ze względu na stan zdrowia. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych potraktował wniesione odwołanie jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i decyzją z dn. [...].09.2001r. nr [...] utrzymał własną decyzję z dn. [...].11.2000r. w mocy. W uzasadnieniu decyzji wydanej w II instancji podano, że M. B. nie wniosła nowych dowodów, podtrzymano wobec tego ocenę wyrażoną w decyzji wydanej w I instancji. Organ wskazuje, że jedynym tytułem do uznania przez ZBOWiD działalności kombatanckiej zmarłego męża M. B. był udział w walce zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej podczas służby w Milicji Obywatelskiej, co w świetle obowiązujących w dacie orzekania przepisów nie pozwala uznać tej działalności za działalność równorzędną z działalnością kombatancką. Ponieważ uprawnienia wdowy po kombatancie mają charakter pochodny, to M. B. dalej te uprawnienia przysługiwać nie mogą.
Skargę na powyższą decyzję wniosła M. B., domagając się jej uchylenia. W skardze podniesiono, że wyroki NSA w Warszawie i Wrocławiu wskazują, ze wdów po kombatantach nie należy pozbawiać dotychczasowych uprawnień, nadto zmarły mąż skarżącej podczas pracy w MO miał zostać włączony do jednostki wojskowej i walczył z UPA na terenie Polski południowo-wschodniej pod bezpośrednim dowództwem wojskowym, a przez to należało zweryfikować uprawnienia kombatanckie po myśli art.l ust.2 pkt 6 ustawy o kombatantach... Śmierć męża, zdaniem skarżącej, wyklucza możliwość jednoznacznego stwierdzenia kwestii uprawnień kombatanckich. Do skargi dołączono zaświadczenie Komendy Wojewódzkiej Policji w R. z dn.l0.01.1992r., z którego wynika, że S. B. pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej od 5.02.1945r. do 15.11.1955r., a w okresie do 31.12.1947r. "brał udział w walkach z bandami". Odpowiadając na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie z przyczyn szczegółowo wskazanych w swoich decyzjach. Organ argumentował, że strona nabyła uprawnienia na podstawie zaświadczenia KW MO w R., stwierdzającego, że zmarły jej mąż pełniąc służbę w MO brał udział w walce z bandami i "reakcyjnym podziemiem".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
W niniejszej sprawie skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., dlatego też z mocy art.97 § 1 ustawy z dn.30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm., zwana dalej Pwsa) podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa z dn.30.08.2002r., Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., zwana dalej Ppsa). Ta reguła intertemporalna ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga podlega uwzględnieniu, jednakże z przyczyn które Sąd uwzględnił z urzędu. Zaskarżona decyzja zapadła w wyniku rozpatrzenia podania strony, które choć błędnie określono mianem odwołania, było w istocie wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Wniosek taki, składany w trybie art.127 § 3 k.p.a. jest środkiem zaskarżenia, do którego stosuje się odpowiednio przepisy o odwołaniach od decyzji. W pierwszej kolejności dotyczy to terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, termin ten wynosi 14 dnia od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji (art.129 § 2 k.p.a.). Jest niespornym, że wniosek skarżąca złożyła z uchybieniem terminu, fakt ten wyraźnie w swoim podaniu przyznała, powołując się ogólnie na stan zdrowia. W kodeksie postępowania administracyjnego istnieje instytucja przywrócenia terminu procesowego, na prośbę osoby zainteresowanej (art.58 i nast. k.p.a.).
Prośbę taką należy złożyć w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodabniając brak swej winy w uchybieniu terminu, z jednoczesnym dopełnieniem czynności, dla której ustanowiony był termin. Akta sprawy nie zawierają dowodu, by organ orzekał o przywróceniu uchybionego terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dn. [...].11.2000r., zaś k.p.a. nie przewiduje przywracania terminu z urzędu. W tej sytuacji, zdaniem sądu, organ rozpoznał wniosek złożony z uchybieniem terminu, co w praktyce oznacza, że środek zaskarżenia wniesiono od decyzji ostatecznej. Odwołanie, a co za tym idzie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie służy od decyzji ostatecznej (art.16 § 1 k.p.a.). Zaskarżoną decyzję uznać należy z tych przyczyn za wydaną z rażącym naruszeniem prawa (art.156 § 1 pkt 2 k.p.a.), co uzasadnia w myśl art.145 § 1 pkt 2 Ppsa stwierdzenie jej nieważności.
Określenie, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, znajduje uzasadnienie w art.152 Ppsa. O zwrocie kosztów uiszczonego wpisu orzeczono na podstawie art.55 ust.1 ustawy z dn.l4.05.1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz.368 ze zm.) w zw. z art.97 § 2 Pwsa.