Uzasadnienie
SA/Rz 225/02
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lutego 2001 r., [....] Prezydent Miasta umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie naliczenia odszkodowania za przejęty grunt, część działki oznaczonej nr 137 o pow. 0,0009 ha oraz umorzył postępowanie o założenie księgi wieczystej dla tej nieruchomości. W uzasadnieniu organ wskazał, że umorzenie postępowania o odszkodowanie podyktowane było tym, że w chwili orzekania brak było możliwości orzekania o zwrocie spornych 9 m2, a nie założenie księgi wieczystej spowodowane było brakiem uzgodnień pomiędzy Gminą Miejską P., która jest właścicielem gruntu, w skład którego wchodzi sporne 9 m2, a M. Z., wnioskującą o wydanie stosownej decyzji.
Z decyzją Prezydenta Miasta nie zgodziła się M. Z. W odwołaniu podniosła, że żąda uregulowania stanu własnej nieruchomości w taki sposób, aby mogła wykazać właściwą powierzchnię działki i na tej podstawie założyć dla niej księgę wieczystą. Z tego względu odwołująca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając odwołanie M. Z. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] lutego 2001 r. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że decyzja Prezydenta Miasta nie narusza prawa. Zdaniem organu II instancji podstawą umorzenia postępowania jest zaistnienie trwałej i nieusuwalnej przeszkody do prowadzenia postępowania. Przeszkodą tą jest to, że założenie księgi wieczystej należy do postępowania wieczysto-księgowego, więc cywilnego i w tym zakresie organy administracji publicznej nie mogą orzekać. W drugiej sprawie odnoszącej się do powierzchni działki umorzenie postępowania jest zasadne wobec wszczęcia z urzędu przez Prezydenta Miasta postępowania geodezyjnego.
Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego zaskarżyła do NSA OZ w Rzeszowie M. Z. W skardze domagała się doprowadzenia spraw jej nieruchomości do końca i spowodowanie możliwości założenia księgi wieczystej. Wskazała także, że dla niej niezrozumiałym stanem jest sytuacja, w której musi ponosić konsekwencje niezgodnego z prawem działania urzędników.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi argumentując jak w uzasadnieniu własnej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Na podstawie art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271/, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie jest właściwy do rozpoznania skargi M. Z., gdyż skarga wniesiona do NSA OZ w Rzeszowie nie została przez ten Sąd rozpoznana do dnia 1 stycznia 2004 r. Działając na podstawie art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/ dalej prawo o p.s.a., Sąd rozpoznaje sprawę w jej granicach nie będąc związany zarzutami skargi i jej wnioskami oraz wskazaną podstawą prawną. Mając na uwadze taki zakres kontroli Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta naruszają prawo i z tego powodu muszą być usunięte z obrotu prawnego.
Naruszenie prawa przez wskazane decyzje ma dwojaki charakter. Organy wydając w sprawie decyzje nie ustaliły w sposób jednoznaczny przedmiotu postępowania. W konsekwencji przedmiotem rozstrzygania przez Prezydenta Miasta są dwie kwestie – umorzenia postępowania o naliczenie odszkodowania i o założenie księgi wieczystej. Sąd zauważa, że wniosek strony wszczynający postępowanie nie zawierał żądania założenia księgi wieczystej, natomiast wskazywał, że niezakończenie sprawy przejęcia działki o pow. 9 m2 uniemożliwia wnioskodawcom założenie takiej księgi. Przyjęcie takiego przedmiotu orzekania przez organ I instancji musi skutkować uznaniem, że w tej części organy działały niezgodnie z prawem, bez ustalenia co jest przedmiotem żądania zawartego we wniosku z 6 kwietnia 1999 r. Sprawa założenia księgi wieczystej pojawia się w piśmie Prezydenta Miasta z dnia 17 maja 1999 r. w formie sugestii, że organ sprawę załatwi w stosownym terminie łącznie z założeniem księgi.
Pojawienie się takiej sytuacji, w której organ orzeka ponad żądanie wniosku musi prowadzić do stwierdzenia, że ta część decyzji orzeka o sprawie, w której nie wszczęto postępowania administracyjnego, a to musi skutkować stwierdzeniem, że orzeczenie takie dotknięte jest wadą, co w konsekwencji musi prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Usunięcie z obrotu prawnego tego fragmentu, kontrolowanego przez Sąd rozstrzygnięcia, nie usuwa wątpliwości dotyczących przedmiotu postępowania. Z tego względu organy powinny w prowadzonym postępowaniu jednoznacznie ustalić czego domaga się wnioskodawca. Tego nie uczyniły, czym doprowadziły do sytuacji, w której postępowanie toczy się w sprawie, co do której skarżąca kwestionuje jego przedmiot.
Analiza akt sprawy prowadzi do stwierdzenia, że określony przez organy drugi obszar orzekania – o odszkodowaniu, nie stał się sprawą bezprzedmiotową, zatem również nie nadawał się do umorzenia. Inną sprawą jest to, czy skarżąca rzeczywiście domagała się orzekania w tym zakresie, ale dla Sądu faktem niewątpliwym jest to, że w zakresie odszkodowania należało zastosować przepisy prawa, które regulowały tę materię, gdyż sprawa odszkodowania za przyjęte 9 m2 działki nie została zakończona. Po uchyleniu decyzją Dyrektora Wydziału [...] UW w P. decyzji Wiceprezydenta Miasta z dnia [...] stycznia 1980 r. w części I pkt 2 i II-ej należało sprawę zakończyć, jeżeli strona po 19 latach domagała się rozstrzygnięcia i zakończenia sprawy. Podstawą do takiego orzekania w chwili wydawania zaskarżonej decyzji przez organy był przepis art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami /Dz. U. Nr 46, z 2000 r., poz. 543 ze zm./, który należało zastosować ze względu na treść art. 87 ust. 1 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.
U. Nr 30, z 1991 r., poz. 127 ze zm./ w związku z art. 89 pkt 6 tej ustawy. Przepisy te pozwalają orzekać o odszkodowaniu i z tego powodu umorzenie postępowania w tym zakresie jest naruszeniem prawa materialnego, które musi skutkować uchyleniem decyzji w tej części.
Z tych powodów, mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) prawa o p.s.a., należało orzec jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 prawa o p.s.a.