Uzasadnienie
SA/Rz 2335/02
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2002r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] - po rozpatrzeniu odwołania U. K. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...] odmawiającej wydania jej prawa jazdy - utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Jako jej podstawę prawną wskazało w art. 90 ust. l pkt l i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.) w związku z art. 4 ust. 3 i art. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 129, poz. 1444, ze zm. Dz.U. Nr 154, poz. 1798) oraz art. 17 pkt l i art. 138 § l pkt l Kpa.
Z uzasadnienia decyzji i akt postępowania wynika, że wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2002 r., który do Starostwa Powiatowego w J. wpłynął w dniu [...] lipca 2002 r. U. K. zwróciła się o wydanie prawa jazdy kategorii B. Do wniosku dołączyła: zaświadczenie o ukończeniu kursu dla osób ubiegających się o prawo jazdy kategorii B, orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, w stosunku do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii B, dokument zaświadczający o pozytywnym wyniku egzaminu państwowego dla tej kategorii, oświadczenie rodziców o wyrażeniu zgody na jej przystąpienie do egzaminu oraz wydanie prawa jazdy na podstawie art. 90 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym a także dowód uiszczenia wymaganych opłat i jedną fotografię.
Starosta [...] opisaną wyżej decyzją odmówił wydania prawa jazdy do czasu uzyskania przez U. K. wieku 18 lat.
W uzasadnieniu podał, że nie spełnia ona pierwszego ustanowionego art. 90 ustawy Prawo o ruchu drogowym warunku niezbędnego do wydania prawa jazdy, to jest nie osiągnęła wymaganego dla kategorii B wieku 18 lat. W sprawie nie ma zastosowania wyjątek (z art. 4 ustawy nowelizującej) od zasady określającej, iż wiekiem wymaganym do uzyskania prawa jazdy kategorii A lub B jest 18 lat, gdyż wyjątek ten dotyczy osób, które najpóźniej w dniu l czerwca 2002 r. ukończyły 17 lat. U. K., ur. 20 lipca 1985 r., ukończyła 17 lat w dniu 20 lipca 2002 r..
U. K. zaskarżyła tę decyzję do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wnosząc o nakazanie wydania jej prawa jazdy.
W jego motywach podniosła, że zgodnie z przepisami ustawy Prawo o ruchu drogowym, jako osoba, która ukończyła 17 lat, mogła otrzymać prawo jazdy, bowiem na dzień l czerwca 2002 r. była uczestnikiem kursu samochodowego kat. B, który zakończyła pozytywnym wynikiem egzaminu państwowego w dniu 23 lipca 2002 r., zaś rozpoczęcie kursu w kwietniu 2002 r., jego kontynuacja w czerwcu 2002 r. a także ukończenie 17-go roku życia w dniu 20 lipca 2002 r. daje jej prawo do wydania prawa jazdy. Jest to -jak podkreśliła -jej prawem nabytym, chronionym przez Konstytucję Rzeczypospolitej i nie może być w sposób dowolny interpretowane.
Wskazała ponadto, że zgodnie z interpretacją Ministerstwa Infrastruktury, zamieszczonej stronie internetowej w dziale: Transport drogowy, należy przyjąć, iż osoba, która na podstawie obowiązujących przepisów art. 101 ustawy Prawo o ruchu drogowym rozpoczęła szkolenie w zakresie prawa jazdy kat. A lub B i przed dniem 01.06.2002 r. ukończy je lub w dniu 01.06.2002 r. w nim uczestniczy - nie mając ukończonych 17 lat - spełnia wymagany wiek określony w art. 90 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym i po spełnieniu warunków określonych w art. 90 ust. l pkt 2 i 3 tejże ustawy, po ukończeniu 17 lat, może przystąpić do egzaminu na prawo jazdy kat. A lub B oraz po zdanym egzaminie otrzymać prawo jazdy.
Podała również, że poniosła znaczne koszty związane z rozpoczęciem kursu i jego zakończeniem, a roczna przerwa spowoduje, że ponownie będzie musiała ponieść dodatkowe koszty związane z ewentualnymi dodatkowymi lekcjami praktycznej nauki jazdy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie uwzględniło odwołania i decyzją opisaną na wstępie utrzymało w mocy zaskarżoną nim decyzje organu I instancji.
Kolegium w pełni podzieliło stanowisko zajęte w sprawie przez organ pierwszej instancji, że prawo jazdy kategorii B, od dnia l czerwca 2002 r., może być wydane wyłącznie w razie ustalenia, że ubiegająca się o jego wydanie osoba spełnia wszystkie wymagania określone w art. 90 ust. l i ust. 2 pkt 3 powołanej wyżej ustawy Prawo o ruchu drogowym, w tym również wymóg dotyczący osiągnięcia 18 lat, względnie spełnia łącznie warunki z art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym.
Przepis ten stanowi, że "osobę w wieku od 17 do 18 lat, ubiegającą się o prawo jazdy kategorii A lub B, która przed dniem l czerwca 2002 r. ukończyła wymagane szkolenie lub w dniu l czerwca 2002 r. w nim uczestniczy, uważa się za spełniającą wymagania określone w art. 90 ust. 2 pkt 3 ustawy, o której mowa w art. l", tj. ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
Jest to wyjątek od zasady ustanowionej wspomnianym przepisem art. 90 Prawa o ruchu drogowym. Obejmuje on wyłącznie osoby w wieku od 17 do 18 lat, które przed dniem l czerwca 2002 r. ukończyły wymagane szkolenie lub w tym właśnie dniu w szkoleniu takim uczestniczyły, nie obejmuje natomiast osób w wieku poniżej 17 lat.
Chroni on prawa nabyte tych osób, nie obejmuje natomiast osób, które w dniu l czerwca 2002 r. nie spełniały określonego tym przepisem wymogu wieku od 17 do 18 lat. Począwszy od dnia l czerwca 2002 r. organ orzekający w sprawie o wydanie prawa jazdy jest zatem uprawniony, a zarazem zobowiązany do wydania prawa jazdy kategorii B dopiero po ustaleniu w sposób nie budzący wątpliwości, że ubiegająca się o jego wydanie osoba osiągnęła wymagany dla kategorii B wiek 18 lat, względnie - będąc w wieku od 17 do 18 lat - przed dniem l czerwca 2002 r. ukończyła wymagane dla kategorii B szkolenie lub w dniu l czerwca 2002 r. w szkoleniu takim uczestniczyła, o ile ponadto spełnione zostały w sprawie przesłanki dotyczące braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem oraz zdania z wynikiem pozytywnym egzaminu państwowego wymaganego dla kategorii B. W sprawie spełnione zostały wymagane do wydania prawa jazdy kategorii B przesłanki dotyczące: zdania z wynikiem pozytywnym egzaminu państwowego wymaganego dla tej kategorii, uzyskania orzeczenia o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem kategorii B oraz odbycia wymaganego dla kategorii B szkolenia, w okresie od 25 kwietnia do 04 lipca 2002 r.
Równocześnie jednak z akt sprawy, a nadto treści odwołania wynika, że U. K. urodziła się w dniu 20 lipca 1985 r., czyli 17 lat osiągnęła w dniu 20 lipca 2002 r. Uzasadnia to stwierdzenie, że w sprawie nie ma zastosowania przytoczony wyżej przepis art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy -Prawo o ruchu drogowym
W tym stanie rzeczy odmowa wydania jej prawa jazdy kategorii B była uzasadniona.
Sformułowane w odwołaniu wnioski, jak też zarzuty dotyczące "błędnej" interpretacji przez organ pierwszej instancji powoływanego wielokrotnie przepisu art. 4 ust. 3 i wydania "sprzecznej z prawem", nie znajdują uzasadnienia w treści przytoczonych wyżej przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym, ani też ustawy zmieniającej tę ustawę.
Na sposobie rozstrzygnięcia sprawy nie mogła też zaważyć wskazana w odwołaniu interpretacja przytoczonego przepisu art. 4 ust. 3 zawarta na stronach internetowych oraz w piśmie z dnia [...] lutego 2002 r. znak: [...] Ministerstwa Infrastruktury. Organy administracji publicznej, stosownie do art. 6 Kpa działają na podstawie przepisów prawa, a wskazane wyżej pismo, jak też wyjaśnienia zawarte na stronie internetowej, nie są przepisami prawa.
Skargę na tę decyzję do Naczelnego Sadu Administracyjnego wniosła U. K. nie precyzując kierunku jej weryfikacji.
W piśmie uzupełniającym skargę zarzuciła, że narusza ona jej interes prawny, pozbawiając ją uprawnienia do uzyskania prawa jazdy w sytuacji, gdy z informacji uzyskanych przed rozpoczęciem kursu i w jego trakcie wynikało, że będzie korzystać z takiego uprawnienia. Nadto z publikatorów wiadomo jej, że większość wydziałów komunikacji w kraju wydaje osobom w jej sytuacji prawo jazdy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Z mocy art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone (a do takich należy sprawa niniejsza) podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Art. 1 wspomnianej ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§1).
Kontrola ta sprawowana jest co do zasady pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§2).
Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr153, poz. 1270), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§1). Po myśli art. 145 tej ustawy Sąd uwzględnia skargę, gdy zaskarżona decyzja dotknięta jest naruszeniami prawa materialnego lub przepisów postępowania o wadze określonej w tym przepisie.
Poddawszy zaskarżoną decyzję takiej kontroli, Sąd doszedł do wniosku, że wydano ją z naruszeniem prawa, które miało wpływ na wynik sprawy, co w świetle przytoczonych uregulowań obliguje go do uwzględnienia skargi.
Stan faktyczny w sprawie jest niesporny i sprowadza się do tego, że skarżaca wystąpiła z wnioskiem wydanie jej prawa jazdy kategorii B w dniu 26 lipca 2002 r (data wpływu do organu). W dacie złożenia wniosku miała ukończone lat 17, jako że urodziła się w dniu 20 lipca 1985r. Nie jest też kwestionowane, że przedłożyła przy wniosku dokumenty zaświadczające o spełnieniu przesłanek uzyskania prawa jazdy tej kategorii przewidzianych art. 90 ust. 1 pkt 2 - 4 ustawy z dnia ustawy z dnia 20 czerwca 1997r Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz.602, ze zm.), w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy Prawo ruchu drogowym (Dz. U. Nr 129, poz. 1444, ze zm.), jak również, iż w dacie złożenia wniosku a także wydania decyzji ostatecznej nie osiągnęła wieku 18 lat wymaganego art. 90 ust.2 pkt 3. Prawa o ruchu drogowym do uzyskania prawa jazdy tej kategorii.
Spór dotyczy natomiast okoliczności, czy w takich warunkach mogła ona skorzystać z uprawnienia do otrzymania prawa jazdy tej kategorii w oparciu o przepis przejściowy zawarty w art. 4 ust. 3 wspomnianej ustawy zmieniającej.
Przepis ten stanowi, że osobę w wieku od 17 do 18 lat ubiegającą się o prawo jazdy kategorii A lub B, która przed dniem 1 czerwca 2002r. ukończyła wymagane szkolenie lub w dniu 1 czerwca 2002r. w nim uczestniczy, uważa się za spełniającą wymagania określone w art. 90 ust. 2 pkt 3, ustawy, o której mowa w art. 1 (Prawo o ruchu drogowym).
W interpretacji organu I instancji podzielonej przez organ odwoławczy z uprawnienia tego skorzystać mogła tylko ta osoba, która ukończyła lat 17 do dnia 1 czerwca 2002r.
Interpretacja ta pozostaje w sprzeczności z brzmieniem art. 4 ust. 3 ustawy zmieniającej. Redakcja tego przepisu a w szczególności umieszczenie daty 1 czerwca 2002 r. przed wskazaniem wymogu ukończenia szkolenia lub jego trwania a po określeniu wymogu, co do wieku dowodzi, że wymogu ukończenia lat 17 nie można wiązać z tą datą. Odmienna interpretacja przyjęta przez organy obu instancji nie znajduje żadnego uzasadnienia. Wyjątkowy charakter tego przepisu nie uzasadnia odstąpienia od jego gramatycznej wykładni. Stanowisko Sądu w tej mierze posiada wsparcie w uchwale Składu Pięciu Sędziów NSA z dnia 2 grudnia 2002 sygn. akt OPK 29/02 ONSA 2003/3/88
W tej sytuacji decyzje obu organów zostały przez Sąd uznane za wydane z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisu art. 4 ust. 3 ustawy zmieniającej.
W postępowaniu ponownym wniosek skarżącej winien być załatwiony (o ile będzie on nadal aktualny), przy uwzględnieniu poglądu prawnego wyrażonego w niniejszym wyroku.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd w oparciu o przepis art. 145 §1 pkt 1 lit a P.p.s.a. uchylił decyzję zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję organu I nstancji.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy.