Uzasadnienie
SA/Rz 2354/01
Uzasadnienie
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] września 2001 r. Nr [...], wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2001 r. Nr [...] o pozbawieniu K. N. uprawnień wdowy po kombatancie, przyznanych decyzją Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w P. z dnia 11 czerwca 1987r.
Jako podstawę prawną decyzji o pozbawieniu uprawnień wdowy po kombatancie powołano art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a", art. 20 ust. 3 oraz art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm./. W uzasadnieniu decyzji organ orzekający stwierdził, że B. N. uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu: "działalność w Ruchu Oporu od kwietnia 1941 r. do lipca 1944 r." i "walka zbrojna o utrwalenie władzy ludowej od 12 lipca 1945 r. do 1.08.1946 r.". Według zaświadczenia Komendy Wojewódzkiej Policji w R. z dnia 8 marca 2001 r. nr [...], a także akt kombatanckich B. N. w okresie od dnia 12 lipca 1945 r. do dnia 1 sierpnia 1946 r. pełnił służbę w organach bezpieczeństwa publicznego. Takim osobom uprawnienia kombatanckie nie przysługują /art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" cyt. ustawy/, zaś osoby te na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" powyższej ustawy pozbawione są tych uprawnień.
K. N. jest więc wdową po osobie, której nie przysługują uprawnienia kombatanckie. Uprawnienia przysługujące wdowie po kombatancie mają charakter pochodny w stosunku do zmarłego współmałżonka. K. N. nie przedłożyła dowodów na okoliczność określoną w art. 21 ust. 3 cyt. ustawy.
W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego K. N. stwierdziła, że spotkała ja ogromna krzywda, bowiem mogła starać się o "swoje kombatanctwo z uwagi na przynależność do ruchu oporu". Nie zrobiła tego, bo po śmierci męża otrzymała przywileje kombatanckie. Nie jest dla niej zrozumiałe skreślenie przynależności męża (przez całą okupację) do Ruchu Oporu z powodu zatrudnienia w UB przez jeden rok. Skarżąca podkreśliła również, że mąż dalej działał za zgodą komendanta rejonu W. S., czego dowodem jest przesłane pismem z dnia 26 kwietnia 2001 r. oświadczenie K. K. /inwalidy wojennego/.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Z mocy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że obowiązkiem Sądu jest zbadanie, czy zaskarżona decyzja i postępowanie poprzedzające jej wydanie odpowiadają przepisom prawa, a więc zarówno prawa materialnego, jak również procesowego. Oceniając decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2001 r. w powyższym zakresie, Sąd doszedł do przekonania, że wydano je w postępowaniu dotkniętym wadami, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Otóż w myśl art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm./ nie przyznaje się uprawnień kombatanckich osobom zatrudnionym w b. aparacie bezpieczeństwa publicznego lub informacji wojskowej. Z kolei zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" tej ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osób wymienionych w cyt. art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a", a więc osób zatrudnionych w b. aparacie bezpieczeństwa publicznego.
Jak wynika z zaświadczenia Nr [...] z dnia 16 grudnia 1976 r. b. Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w P. uprawnienia kombatanckie przyznane B. N. z tytułu: "Działalność w Ruchu Oporu od kwietnia 1941 r. do lipca 1944 r., walka zbrojna o utrwalenie władzy ludowej od 12 lipca 1945 r. do 1 sierpnia 1946 r." Z pisma zaś Komendy Wojewódzkiej Policji w R. z dnia 8 marca 2001 r. /[...]/ wynika, że B. N. był zatrudniony w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w P. od dnia 12 lipca 1945 r. do dnia 1 sierpnia 1946 r.
W świetle tego, co wyżej powiedziano, nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości, że obecnie n gruncie obowiązującego prawa materialnego - B. N. /gdyby żył/ nie mógłby zachować uprawnień kombatanckich z żadnego tytułu.
Uprawnienia wdów po kombatantach są to uprawnienia pochodne, czyli zależą one od istnienia uprawnień pierwotnych i braku przesłanek do pozbawienia tychże uprawnień pierwotnych. Z istoty praw pochodnych wynika, że nie mogą one istnieć bez uprawnień pierwotnych, przy czym należy to rozumieć nie tylko w tym znaczeniu, że samo prawo pierwotne istnieje, ale także w ten sposób, że nie może istnieć prawo pochodne, jeżeli istnieją przesłanki do pozbawienia prawa pierwotnego /vide z uzasadnienia z uchwały SN z dnia 25.01.1996 r. III AZP 32/95, ONSAPU 1996/15/206.
Słusznie więc organ orzekający stwierdził, że uprawnienia skarżącej mają charakter pochodny w stosunku do uprawnień zmarłego współmałżonka /B. N./, co wiąże się ze skutkami, o jakich mowa wyżej.
Jednakże stwierdzić należy, że przepis art. 21 ust. 3 cyt. ustawy przewiduje wyjątkowa możliwość zachowania uprawnień kombatanckich przez osoby, które pełniły służbę albo zatrudnione w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa, Informacji Wojskowej itp. Dotyczy to osób, które przedłożą dowody, że do wymienionych służby i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] kwietnia 2001 r. wynika, że skarżąca poinformowana przez organ orzekający w sprawie o przysługujących jej z mocy ustawy uprawnieniach udowodnienia okoliczności wynikających z treści art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach, nie przedłożyła dowodów.
Ustalenia te pozostają jednakże w sprzeczności z materiałem aktowym niniejszej sprawy. Do wniosku bowiem o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca dołączyła pisemne oświadczenie "inwalidy wojskowego" K. K. z dnia 30 kwietnia 2001 r. Podał w nim, że wiadomo mu jest, jakoby B. N. został "zmuszony" do współpracy z UB przez dowódcę rejonu (AK) W. S. Nadmienić należy, że o działalność w Ruchu Oporu B. N. podaje w życiorysie, wspominają o tym powołani przez niego świadkowie /dowody te znajdują się w aktach b. ZBoWiDu/ i działalność ta była podstawą jednego z tytułów przyznanych mu uprawnień kombatanckich.
W tej sytuacji należało dojść do wniosku, że organ orzekający w niniejszej sprawy nie wywiązał się należycie z obowiązków wynikających z art. 7 i 77 § 1 K.p.a. obligujących m. innymi do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy, mając na względzie nie tylko interes społeczny, ale także słuszny interes strony. Przedmiotowe rozpoznanie sprawy powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymaganiom z art. 107 § 3 K.p.a., a więc również wskazywać dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Niezbędnym więc będzie w dalszym postępowaniu, w ocenie Sądu, przesłuchanie w charakterze świadka K. K. dla wyjaśnienia okoliczności określonych w cyt. art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach tj. czy w istocie B. N. do służb wymienionych w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy o kombatantach został skierowany przez organizację niepodległościową.
Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ w związku z art. 97 § 1 ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu.
Co do wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł po myśli art. 152 cyt. wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaś o kosztach postępowania sądowego zgodnie z art. 200 tej ustawy.