Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2002r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej po rozpoznaniu wniosków P.G. i A.D. wspólników Spółki Cywilnej "A" prowadzącej Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe w S. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lipca 2002r. nr [...] w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...] października 2000r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] lipca 2002r.
Organ odwoławczy podniósł, że działająca z upoważnienia Spółki Agencja Celna "B" w Ż. Placówka w M. w oparciu o dokumenty SAD nr [...] z dnia 20 grudnia 1999r. i SAD [...] z dnia 25 stycznia 2000 r. zgłosiła do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu wysokooktanowy zawierający tlen dodatek do benzyn denaturyzowany 18% certyfikowanymi benzynami, który pełni rolę dodatku do benzyn w celu podwyższenia liczby oktanowej.
W zgłoszeniu celnym z dnia 20 grudnia 1999r. odnośnie przedmiotowego towaru zadeklarowano kod PCN 381119000 obciążony stawką konwencjonalną w wysokości 9 %, zaś w zgłoszeniu celnym z dnia 25 stycznia 2000r. – kod PCN 381190000 obciążony stawką konwencyjną również w wysokości 9 %.
Po dokonaniu weryfikacji tych zgłoszeń celnych, polegającej na przeprowadzeniu rewizji celnej i pobraniu próbek importowanego towaru, został on objęty procedurą dopuszczenia do obrotu. Kwota długu celnego została obliczona z zastosowaniem elementów kalkulacyjnych zadeklarowanych przez zgłaszającego.
Działając w oparciu o art 83 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. – Kodeks celny (tekst. jedn. Dz. U. z 2001r. nr 75, poz 802 ze zm.), przeprowadzono kontrolę zgłoszeń celnych po zwolnieniu towaru i przekazano do badań do Instytutu Technologii Nafty w K. dwie próbki, zgłoszonego do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towaru w dniu 25 stycznia 2000r.
Za pismem nr [...] z dnia 9 czerwca 2000r. Instytut Technologii Nafty przesłał do Urzędu Celnego sprawozdanie z badań nr [...] oraz opinię, zgodnie z którą przebadane próbki spełniają wymagania Bioetanolu B-80 objętego kodem PCN 220720000. Za pismem z dnia 14 czerwca 2000r. przesłał uzupełnienie w/w sprawozdania z badań o wyniki dotyczące gęstości spornego towaru.
Z uwagi na powyższe, postanowieniami nr [...] i nr [...] z dnia [...] lipca 2000r. Dyrektor Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowania celne dla ustalenia prawidłowej klasyfikacji taryfowej i stawki importowanego towaru.
Za pismem z dnia 25 września 2000 r. Urząd Celny przesłał do Instytutu Technologii Nafty w K. próbkę towaru zgłoszonego do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu w dniu 20 grudnia 1999 r. Wyniki badań gęstości tego towaru zostały ujęte w sprawozdaniu Nr [...].
Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] września 2000r. Dyrektor Urzędu Celnego połączył postępowania wszczęte w/w postanowieniami z dnia [...] lipca 2000 r.
Decyzją z dnia [...] października 2000 r. Nr [...] Dyrektor Urzędu Celnego uznał zgłoszenia celne z dnia 20 grudnia 1999 r. SAD [...] i z dnia 25 stycznia 2000 r. SAD [...] za nieprawidłowe i zaklasyfikował sporny towar do kodu PCN 220720000.
Zmiana klasyfikacji wpłynęła na podniesienie kwoty długu celnego, w skutek czego wezwano PHU "A" S.C. P.G., A.D. w S. do dopłaty cła w kwocie 1 349 433,60 zł oraz obciążono importera odsetkami wyrównawczymi, z uwagi na fakt, iż kwota wynikająca z długu celnego zarejestrowana została na podstawie nieprawidłowych danych podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym, stosowanie do treści § 1 ust. 3 i § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania (Dz. U. Nr 143, poz. 958 ze zm.).
W wyniku wniesionego odwołania od przedmiotowej decyzji, decyzją z dnia [...] marca 2001 r. Nr [...] Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Na tę ostatnią decyzję z dnia [...] marca 2001 r. Spółka nie wniosła skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Natomiast we wnioskach z dnia 11 marca 2002 r. wspólnicy P.G. i A.D. wystąpili do Prezesa Głównego Urzędu Ceł o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] października 2000 r. na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 i 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.-Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.)-zwanej dalej Ord. pod., z powodu rażącego naruszenia prawa w postaci art. 253 § 1 i 258 § 1 Kodeksu celnego, które nastąpiło poprzez pominięcie w postępowaniu przed organami celnymi Agencji Celnej "B" w Ż. Placówka w M. Decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. Nr [...]Dyrektor Izby Celnej odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] października 2000 r.
Po złożeniu przez wspólników wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy w trybie art. 262 (1) § 1 Kodeksu celnego Dyrektor Izby Celnej wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] października 2002 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] lipca 2002 r.
W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji uznano za bezsporne, iż w dniu 1 grudnia 1999r. Spółka ustanowiła przedstawicielem bezpośrednim Agencję Celną "B" w Ż. Placówka w M. i upoważniła ją do działania w imieniu importera w sprawach związanych dokonywaniem obrotu towarowego z zagranicą oraz do podejmowania czynności w wyszczególnionych w art. 156 § 1 pkt. 1-6 Kodeksu celnego.
Przedstawicielstwo bezpośrednie polega na tym, że przedstawiciel dzieła na rzecz i w imieniu osoby reprezentowanej. Zgodnie z treścią art. 254 § 4 Kodeksu celnego podejmowane przez przedstawiciela czynności w granicach udzielonego upoważnienia pociągają za sobą skutki prawne bezpośrednio dla reprezentowanego. Regulacje prawne zawarte w art. 253 i 254 Kodeksu celnego maja pierwszeństwo przed przepisami art. 136-137 Ord. pod.
Natomiast przepisy prawa cywilnego – art. 95-109 Kodeksu cywilnego dotyczące pełnomocnictwa, poprzez art. 137 § 4 Ord. pod. należy stosować jedynie w razie konieczności dopełnienia regulacji zawartej w art. 253-255 Kodeksu celnego. Zgodnie z art. 3 § 1 pkt. 23 Kodeksu celnego, zgłaszającym jest osoba która dokonuje zgłoszenia celnego we własnym imieniu i na swoją rzecz, we własnym imieniu i na cudza rzecz albo osoba w której imieniu dokonuje się zgłoszenia celnego.
W niniejszej sprawie agencja celna dokonała zgłoszenia celnego w imieniu importera, gdyż jako przedstawiciel bezpośredni zawsze dokonuje czynności z zakresu prawa celnego w imieniu i na rzecz osoby biorącej udział w obrocie towarowym z zagranicą i nie jest wówczas ani zgłaszającym ani dłużnikiem jak stanowi art. 209 § 3 Kodeksu celnego.
Organ odwoławczy podzielił pogląd wyrażony w wyroku SN z dnia 6 czerwca 2002r. sygn. akt III RN 89/01, według którego przedsiębiorca zgadzając się na przedstawicielstwo bezpośrednie, powinien zdawać sobie sprawę z zakresu odpowiedzialności swojej i agencji.
Organ odwoławczy naprowadził również na wyrok NSA z dnia 10 listopada 1992r. sygn. akt V S.A. 494/92 – ONSA – 1993 Nr 4, poz. 102, stwierdzający, że na pełnomocniku nie ciążą te obowiązki materialno prawne które obarczają stronę postępowania, a wyjątek stanowi przypadek skorzystania z instytucji przedstawicielstwa bezpośredniego.
Wady kwalifikujące decyzje jako wydaną z rażącym naruszeniem prawa zostały wyczerpująco wymienione w art. 247 § 1 pkt. 1 -8 Ord. pod.
Wady te ze względu na materialnoprawny charakter- tkwią w samej decyzji i jej dotyczą, nie odnoszą się zaś do postępowania.
Jeżeli postępowanie dotknięte jest wadliwością, jego usuwanie następuje na podstawie przepisów o wznowieniu postępowania. Jedynie naruszenie szczególnie istotnych przepisów procesowych, kwalifikowane jest jako naruszenie prawa powodujące nieważność decyzji administracyjnej.
Na przedmiotową decyzję Dyrektora Izby Celnej wspólnicy P.G. i A.D. wnieśli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagając się jej uchylenia a także uchylenia decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] października 2000r.
Skarżący zarzucili naruszenie prawa materialnego w postaci art. 209 § 3, art. 253 § 1 i art. 282 § 1 Kodeksu celnego przez błędną ich wykładnię, w skutek czego zostali niezasadnie obciążeni długiem celnym i odsetkami wyrównawczymi, gdy obciążona powinna być Agencja Celna "B" w Ż. Placówka w M. Ponadto skarżący podnieśli, że organy celne niesłusznie zmieniły klasyfikacje celną towaru o nazwie Bioetanol 80. Na poparcie swojego stanowiska przytoczyli publikację Stowarzyszenia Naukowo- Technicznego Inżynierów i Techników Przemysłu Spożywczego Zarządu Głównego SIT dotyczącą towaru o nazwie MOSTANOL.
Skarżący naprowadzili na wyrok NSA z dnia 20 lutego 2000r. sygn. akt. V SA 1832/01, według którego agencja celna jest zawsze dłużnikiem należności celnych niezależnie od rodzaju przedstawicielstwa, jakiego udzielił jej importer.
W piśmie procesowym z dnia 19 stycznia 2005r. pełnomocnika skarżących podniesiono, że Agencja Celna "B" w Ż. Placówka w M. działała jako przedstawiciel pośredni, na co wskazują deklaracje celne z dnia 20 grudnia 1999r. i 25 stycznia 2000r. oraz umowa zawarta pomiędzy stroną skarżącą i Agencja z dnia 29 października 1999r.
Agencja celna jako przedstawiciel pośredni w rozumieniu art. 253 § 1 pkt 2 Kodeksu celnego, działała w swoim imieniu lecz na rzecz importera, wobec czego była dłużnikiem w rozumieniu art. 209 § 3 Kodeksu celnego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wnosił o jej oddalenie.
Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest bezzasadna.
Na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271)sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie przy zastosowaniu przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270)- zwanej dalej p. s. a.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 § 1 p. s. a. kontrola zaskarżonej decyzji dokonywana jest przez Sąd pod względem zgodności z prawem przy uwzględnieniu stanu prawnego obowiązującego w dacie okoliczności faktycznych występujących w sprawie.
Bezsporne jest, że skarżący nie zaskarżyli decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] marca 2001 r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] października 2000 r. Nr [...], wobec czego podniesione w skardze zarzuty merytoryczne były bezprzedmiotowe.
Z upoważnienia zalegającego w aktach administracyjnych (k. 204) jednoznacznie wynika, że P.G. i A.D. wspólnicy Spółki cywilnej "A" prowadzącej Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe w S., ustanowili Agencję Celną "B" w Ż. przedstawicielem bezpośrednim. Przedmiotowe upoważnienie zarejestrowano w Rejestrze Upoważnień.
Zauważyć należy, że dotychczas skarżący w skardze jednoznacznie wskazywali, że Agencja Celna "B" w Ż. Placówka w M. działała jako przedstawiciel bezpośredni.
Deklaracje celne z dnia 20 grudnia 1999 r. i 25 stycznia 2000 r. oraz umowa z dnia 29 października 1999 r., wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżących zawartym w piśmie z dnia 19 stycznia 2005 r., nie wskazują na ustanowienie innego rodzaju przedstawicielstwa, a to przedstawicielstwa pośredniego. Ewentualny błąd Spółki w przedmiocie prawidłowego wyrażenia woli co do ustanowienia określonego rodzaju przedstawicielstwa, nie może mieć w niniejszej sprawie znaczenia.
Zgodnie z istotą przedstawicielstwa bezpośredniego- art. 253 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r.-Kodeks celny (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), Agencja Celna "B" w Ż. działała w imieniu i na rzecz osoby reprezentowanej, a tym samym czynność zgłoszenia celnego dokonana w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego.
Oznacza to, że zgłaszającym w znaczeniu prawnym i zarazem dłużnikiem w rozumieniu art. 209 § 3 Kodeksu celnego jest Spółka jako importer, a nie Agencja Celna "B" w Ż. Art. 258 § 1 Kodeksu celnego nie ma w sprawie zastosowania, gdy chodzi o ustalenie osoby zobowiązanej do uiszczenia należności celnych. Podobny pogląd wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 VI 2002 r. sygn. akt IIIRN89/01-OSNP 2003/8/190.
Wyrok NSA z dnia 20 lutego 2002 r. sygn. akt VSA1832/01, w którym uznano agencję celną dłużnikiem należności celnych niezależnie od rodzaju przedstawicielstwa, został uchylony wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2003 r. sygn. akt IIIRN135/02. Wyrok NSA z dnia 10 lutego 1987 r. SA/Wr875/86-ONSA1987 Nr 1 poz. 13, stracił na aktualności.
Art. 262 Kodeksu celnego stanowi, że do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy Działu IV Ordynacji podatkowej z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego.
Z art. 137 § 4 Ordynacji podatkowej wynika natomiast, że przepisy prawa cywilnego należy stosować w przypadku braku regulacji prawnej.
Z uwagi na kompletne i szczegółowe uregulowanie problematyki dotyczącej przedstawicielstwa w sprawach celnych w art. 253-255 Kodeksu celnego, przepisy prawa cywilnego dotyczące pełnomocnictwa tj. art. 95-109 Kodeksu cywilnego nie mogą mieć zastosowania.
Z uwagi więc, że Agencja Celna "B" w Ż. nie jest w niniejszej sprawie dłużnikiem należności celnych, nie musiała brać udziału w toczącym się postępowaniu podatkowym i nie doszło do rażącego naruszenia art. 253 § 1 i art. 258 § 1 Kodeksu celnego, które dawałoby podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] października 2000 r. Dyrektora Urzędu Celnego, w oparciu o art. 247 § 1 pkt 3 i 5 Ordynacji podatkowej.
Z uwagi na powyższe skarga jako bezprzedmiotowa podlegała przy zastosowaniu art. 151 p.s.a. oddaleniu.