Uzasadnienie
SA/Rz 2424/01
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z [...] lutego 2001r., działając na podstawie art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego(Dz. U. z 1997r. nr 142, poz. 950 ze zm.) pozbawił J. A. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZBoWiD w R. z tytułu utrwalania władzy ludowej. Skarżący J. A. w okresie zaliczonym przez ZBoWiD jako działalność kombatancką pełnił służbę w organach MO, co ustalono na podstawie akt ZBoWiD.. W myśl przywołanego wyżej przepisu osoby, które uzyskały na mocy dotychczasowych przepisów uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" pozbawia się uprawnień kombatanckich.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. A. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i potwierdzenie dotychczasowych uprawnień kombatanckich. Decyzja została wydana na błędnych ustaleniach, że uprawnienia kombatanckie zostały przyznane wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej podczas pełnienia służby w organach MO. Uprawnienia zostały skarżącemu przyznane za udział w organizacji ruchu oporu Batalionów Chłopskich, która skierowała J. A. do pracy w MO. Pracę swoją koncentrował głównie na obronie rodzin polskich przed napadami ze strony żołnierzy radzieckich, którzy zabierali wszystkie wartościowe rzeczy. Działalność ta nie została udokumentowana, gdyż nie było to konieczne, aby uzyskać uprawnienia kombatanckie, a obecnie podjął działania, aby dotrzeć do świadków tamtych zdarzeń. W odwołaniu podniósł, że brał również udział w walkach z bandami UPA na terenach południowo-wschodniej Polski, gdzie został oddelegowany po uprzednim przeszkoleniu wojskowym. Walki z UPA prowadzone były w ramach jednostki wojskowej i pod bezpośrednim dowództwem wojskowym, co daje podstawę do zachowania uprawnień zgodnie z art. 1 ust.1 i 2 pkt 6 ustawy o kombatantach.
Decyzją z [...] września 2001r. działając na podstawie art. 138 § 1 w zw. z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 25 ust. 2 pkt 2 wyżej przywołanej ustawy o kombatantach Kierownik Urzędu utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w toku postępowania weryfikacyjnego, na podstawie akt sprawy wnioskodawca uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej na podstawie zaświadczenia KW MO [...] 13.02.1978r.
Powyższe ustalenia stanowiły podstawę do wydania decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.. Ponadto Kierownik Urzędu wyjaśnił, że MO nigdy nie była częścią Wojska Polskiego, ani zmilitaryzowaną służbą państwową, co w świetle przepisów cyt. ustawy jakakolwiek działalność w tych organach - również walka z UPA nie mogła stanowić podstawy do uznania tej walki za działalność kombatancką lub równorzędną z kombatancką. Kierownik Urzędu stwierdził też, że J. A. nie podawał tej działalności w aktach ZBoWiD, a termin składania wniosków o nowy tytuł do uprawnień minął 31.12.1998r.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. A. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że decyzja jest krzywdząca jako dla żołnierza walczącego w Batalionach i członka ruchu oporu skierowanego do pracy w MO oraz walczącego z UPA w ramach jednostki wojskowej. Ponadto zarzucił, że Kierownik Urzędu nie ustosunkował się jednoznacznie do faktu i nie ustalił, że w czasie brania udziału w walkach nie wykonywał obowiązków służbowych jako funkcjonariusz MO, ale walczył jako żołnierz Wojska Polskiego pod bezpośrednim dowództwem wojskowym.
W świetle powyższych przykładów należało dokładnie ustalić że walka z UPA czy Wehrwolfem, w której uczestniczył jako były pracownik MO w ramach jednostki wojskowej daje podstawy do posiadania uprawnień kombatanckich. Powtarzanie określenia o utrwalaniu władzy ludowej nie powinno mieć zastosowania, gdyż wówczas pod tym pojęciem wpisywano różnego rodzaju walki.
Kierownik Urzędu udzielając odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Z mocy art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, zwana dalej w skrócie P.p.s.a.) W sprawach tych stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych.
Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Jej zakres wyznacza przepis art. 134 P.p.s.a., zgodnie z którym Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skargę można uwzględnić tylko wtedy, gdy zostanie stwierdzone naruszenie prawa w stopniu określonym przez przepis art. 145 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Poddawszy zaskarżoną decyzję takiej właśnie kontroli Sąd dopatrzył się naruszenia prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie wniosku o wznowienie postępowania.
Ustawa z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002r. nr 42, poz. 371 ze zm., zwana dalej ustawą o kombatantach) w art. 25 ust. 1ustanowiła zasadę, że osoby, które uzyskały uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów zachowują te uprawnienia z zastrzeżeniem ust. 2, w których wymieniono przesłanki ich pozbawienia. W myśl tego przepisu pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze walk o ustanowienie i utrwalenia władzy ludowej lub z innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 1, art. 2 oraz art. 4 tej ustawy.
Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1933 -1939 lub, które uprawnienia uzyskały na podstawie tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim od dnia 10 maja 1945r. do 30 czerwca 1947r.
Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Kierownika Urzędu z [...] września 2001r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Urzędu z [...] lutego 2001r. o pozbawieniu J. A. uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach przyznanych wyłącznie z tytułu "walki o utrwalanie władzy ludowej".
Z przepisów rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997r. w sprawie szczegółowych zasad pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz. U. nr 116, poz. 745) wynika, że przed wydaniem decyzji w sprawie pozbawienia uprawnień Urząd przeprowadza postępowanie weryfikacyjne (§ 2 ust. 1).
Stosownie zaś do przepisu § 4 tego rozporządzenia po wszczęciu postępowania weryfikacyjnego Urząd wzywa osobę, której uprawnień dotyczy to postępowanie do przedłożenia związanych z przedmiotem postępowania wyjaśnień, dokumentów i innych dowodów. W wypadku osoby, która uzyskała uprawnienia wyłącznie jako uczestnik walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, wyjaśnienia te i dowody mogą dotyczyć okoliczności wskazujących na zachowanie uprawnień z innych tytułów określonych w ustawie.
W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania z 29.12.2000r. skarżący J. A. został poinformowany o możliwości złożenia wszelkich posiadanych dokumentów mających wpływ na uzyskane uprawnienia. Skarżący w piśmie z 8.01.2001r. poinformował Kierownika Urzędu, że do krótkotrwałej pracy w MO został skierowany przez organizację BCh i w ramach MO nie utrwalał władzy ludowej, a został skierowany do walki z UPA. Argument ten został również podniesiony we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 12.02.2001r. We wniosku tym skarżący podniósł, że działalności tej wcześniej nie dokumentował, albowiem nie było to potrzebne do przyznanych uprawnień kombatanckich.
Organy obydwu instancji w żaden sposób nie odniosły się do twierdzeń skarżącego odnośnie jego walk z bandami UPA oraz działalności w BCh..
Z przedstawionych wyżej przepisów wynika, że postępowanie w tych sprawach prowadzone jest na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego, a zatem postępowanie w indywidualnej sprawie należy prowadzić zgodnie z zasadami wynikającymi z tego Kodeksu.
Z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. wynika, że obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ciąży na organie prowadzącym postępowanie. Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnieniu wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Organ rozpatrujący materiał dowodowy nie może pominąć jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu, może natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.) odmówić dowodowi wiarygodności, ale wówczas obowiązany jest to uzasadnić, i wykazać z jakiej robi to przyczyny. Pominięcie oceny określonego dowodu budzić musi wątpliwości, co do trafności oceny innych środków dowodowych poprzez ich wadliwą ocenę.
Dlatego też organ prowadzący postępowanie obowiązany jest zgodnie z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. dokładnie przeanalizować każdy dowód w sprawie.
Otóż tym elementarnym zasadom nie czyni zadość zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Urzędu, czym naruszono art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a..
Na organie bowiem ciążył obowiązek bardzo wnikliwej analizy wszystkich zebranych materiałów w sprawie, a jeżeli istniały luki w materiale dowodowym należało podjąć działania przewidziane Kodeksem postępowania administracyjnego i wyżej cytowanym rozporządzeniem do ich usunięcia i ustalenia stanu faktycznego. Jest to o tyle istotne, gdyż dotyczy to pozbawienia uprawnień kombatanckich, bądź ich zachowania.
Właściwie przeprowadzone postępowanie dowodowe może mieć istotny wpływ na treść ponownie wydanej decyzji wobec uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącej właśnie art.25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach (OPS 13/01 ONSA 2002/4/132). W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach można zrekonstruować normę prawną, że uczestnik walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej zachowuje uprawnienia kombatanckie, jeżeli ma te uprawnienia z innych tytułów określonych w ustawie.
W rozpoznawanej sprawie nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności związane z ewentualnym posiadaniem uprawnień z innych tytułów w tym przypadku walki w BCh, z którymi ustawa o kombatantach wiąże zachowanie tych uprawnień. Postępowanie wyjaśniające przeprowadzone w tym zakresie może zatem mieć istotny wpływ na treść przyszłego rozstrzygnięcia.
Wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2003r. sygn. akt. SK 4/02 (Dz. U. nr 72, poz. 658) Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach jest niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP, a zatem stanowisko Kierownika Urzędu o upływie terminu do składania wniosków o nowy tytuł do uprawnień kombatanckich nie jest już aktualny. Innymi słowy składanie wniosków o nowy tytuł kombatancki nie jest aktualnie ograniczone żadnym ustawowym terminem.
W rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania administracyjnego określone w art. 145 § 1 i art. 145 a K.p.a.
Organ prowadząc ponownie postępowanie dowodowe uwzględni uwagi zawarte w uzasadnieniu wyroku oraz dokona oceny zebranych dowodów i przedstawi ją w decyzji administracyjnej, która będzie czyniła zadość wymogom określonym w art. 107 k.p.a.
W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. B w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku oraz określił, że do czasu uprawomocnienia się wyroku zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Koszty postępowania sądowego, Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego po myśli art. 200 P.p.s.a. z tym, że wysokość wpisu od skargi stosownie do art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) w związku z § 3 ust. 2 rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 3 października 1995r. w sprawie wpisu od skarg na decyzje administracyjne oraz inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej (Dz. U. nr 117, poz. 563 ze zm.)