Uzasadnienie
SA/Rz 256/02
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzja z dn. [...].11.2001r. nakazał Z. L. rozbiórkę komina o konstrukcji murowanej dobudowanego samowolnie do budynku mieszkalnego usytuowanego na działce o nr ewid. 684/4 położonej w L. W uzasadnieniu stwierdzono, że w trakcie przeprowadzonej kontroli na w/w działce ujawniono, że w zajmowanym przez M. i Z. L. lokalu mieszkalnym zainstalowano instalację c.o. i kocioł opalany drewnem. W miesiącu październiku 2001r. Z. L. dobudował do budynku mieszkalnego komin dwuprzewodowy na fundamencie betonowym. Odległość od działki o nr ewid. 683/2 stanowiącej własność D. B. wynosi 5,60m, zaś odległość od budynku tam posadowionego wynosi 11,4m. Organ uznał, że na budowę komina należało posiadać pozwolenie na budowę, którego Z. L. nie posiada, a to w związku z art.48 prawa budowlanego (ustawa z dn.7.07.1994r. tekst jednol. Dz.U. Nr 106 z 2000r., poz.1126 ze zm.) uprawniało i zobowiązywało organ do nałożenia obowiązku rozbiórki.
Od decyzji odwołanie złożył Z. L., wskazując że przedmiotowy komin wybudował w trakcie czynności zmierzających do nabycia lokalu mieszkalnego. Do budowy zmuszony był przystąpić z uwagi na niewydolność systemu ogrzewania, a nie był świadomy, że na wybudowanie komina musi posiadać pozwolenie na budowę. Z. L. wskazał, że jego lokal położony jest w centrum L., gdzie w pobliżu znajduje się wiele domów z kominami, a w związku z tym trudno doszukiwać się uciążliwości wywołanych funkcjonowaniem jego komina.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dn. [...].01.2002r. utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy, uznając iż nakaz rozbiórki był prawidłowy. Przedmiotowy komin stanowił część obiektu budowlanego i niewątpliwie został wybudowany bez uzyskania wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Organ odwoławczy z tych względów nie znalazł podstaw do uchylenia nakazu rozbiórki.
Skargę na powyższą decyzję wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie Z. L. W skardze wskazał na krzywdzący charakter decyzji, argumentując że lokal mieszkalny znajduje się na terenie, dla którego plan zagospodarowania przestrzennego przewiduje zabudowę mieszkaniową, co oznacza, iż po ewentualnej rozbiórce nadal będzie uprawniony do wybudowania przedmiotowego komina. Do wybudowania komina nadal będzie skarżący zmuszony z uwagi na niedrożność dotychczasowych przewodów kominowych. Komin spełniać ma wymogi związane z odległościami od sąsiednich obiektów oraz jest sprawny technicznie, na dowód czego przedstawiono opinię kominiarską. W konkluzji wniesiono o uchylenie decyzji rozbiórkowej i nałożenie obowiązku uzyskania decyzji użytkowania komina. Uwzględniając wniosek skarżącego NSA OZ w Rzeszowie postanowieniem z dn.3.09.2002r. SA/Rz 256/02 wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie wywodząc, że norma art.48 prawa budowlanego jednoznacznie nakazuje rozbiórkę w razie wybudowania obiektu budowlanego lub jego części bez pozwolenia na budowę.
Na rozprawie przed sądem żona skarżącego oświadczyła, że budowę komina wspólnie finansowała z mężem i wspólnie byli tych robót inwestorami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
W niniejszej sprawie skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., dlatego też z mocy art.97 § 1 ustawy z dn.30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm., zwana dalej Pwsa) podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa z dn.30.08.2002r., Dz.U. Nr 153, poz.1270, zwana dalej Ppsa). Ta reguła intertemporalna ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Okolicznością, którą sąd uwzględnił z urzędu, jako przesłankę do uchylenia decyzji obu instancji, było pominięcie w postępowaniu przed organami administracji publicznej, kwestii uczestniczenia w nim M. L. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego miał świadomość, że przedmiotowy komin wykonany został w związku z zajmowaniem lokalu mieszkalnego przez M. i Z. L., w trakcie załatwiania spraw związanych z wykupem tego lokalu. Decyzję nakazującą rozbiórkę przedmiotowego komina, skierowaną wyłącznie do Z. L., organ I instancji wydał w dn. [...].11.2001r. W aktach zalega kopia aktu notarialnego z dn.21.11.2001r., w treści którego znalazło się sformułowanie, że lokal mieszkalny wraz z udziałem w częściach wspólnych budynku oraz w działce o nr 684/4 nabyli na zasadach wspólności małżeńskiej M. i Z. L. W tej sytuacji, uwzględniając także oświadczenie M. L. złożone na rozprawie przed sądem, uznać należy, że samowoli dopuścili się obydwoje małżonkowie.
Skierowanie nakazu rozbiórki wyłącznie do Z. L. oznacza, że organy dopuściły się naruszenia, o jakim mowa w art.145 § 1 pkt 4 ustawy z dn.14.06.1960r. – kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednol. Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz.1071 ze zm., zwany dalej k.p.a.) w zw. z art.10 § 1 k.p.a., pozbawiając M. L. prawa do czynnego uczestniczenia w postępowaniu.
Przepis art.48 prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy obu instancji stanowił, że "właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ". Norma ta nie wskazuje adresata nakazu rozbiórki. Uwzględnić jednak należy brzmienie art.49 ust.1 prawa budowlanego, normującego przedawnienie możliwości wydawania nakazu rozbiórki po myśli art.48 tej ustawy, w sytuacji gdy samowola zostanie ujawniona po 5 latach od chwili zakończenia budowy obiektu lub jego części, a jego istnienie nie naruszać ma przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym. Art.48 ust.1 zd. 2 prawa budowlanego nakładał w takiej sytuacji na właściciela obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. Dokonując wykładni systemowej, uznać należy, że skoro na właścicielu spoczywał obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu wybudowanego w ramach samowoli budowlanej, to i nakaz rozbiórki winien być kierowany do właściciela nieruchomości, na której taki obiekt zrealizowano.
Uwagi powyższe pozwalają na sformułowanie ogólniejszego poglądu, odnoszącego się do przedmiotowej sprawy: W przypadku wykonania bez pozwolenia na budowę komina, stanowiącego część obiektu budowlanego, jakim jest lokal mieszkalny stanowiący współwłasność osób fizycznych, nakaz rozbiórki z art.48 prawa budowlanego winien być skierowany do wszystkich współwłaścicieli, będących inwestorami samowoli budowlanej. Reguła ta ma zastosowanie także wtedy, gdy współwłaścicielami są małżonkowie. Pominięcie jednego z nich w postępowaniu mającym na celu likwidację samowoli budowlanej daje podstawę do wznowienia postępowania (art.145 § 1 pkt 4 k.p.a.).
Jedną z podstaw do uwzględnienia skargi na decyzję jest stwierdzenie przez sąd administracyjny naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art.145 § 1 pkt 1 lit. b Ppsa). Ponieważ w przedmiotowej sprawie takie naruszenie sąd stwierdził, to zobowiązany był skargę uwzględnić i uchylić decyzje obu instancji. Prowadząc ponownie postępowanie w tej sprawie organy uwzględnią ocenę zawartą w niniejszym orzeczeniu, stosując aktualnie obowiązujące prawo.
O kosztach postępowania orzeczono, mając na uwadze art.97 § 2 Pwsa oraz art.200 ppsa.