Uzasadnienie
SA/Rz 2699/01 U z a s a d n i e n i e
Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2001 roku Kierownik ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił F. B. uprawnień kombatanckich przyznanych mu przez ZW ZBoWiD w P. decyzją z dnia 1 kwietnia 1977 roku z tytułu utrwalania władzy ludowej od 1 października 1944 do 31 grudnia 1947 roku.
Podstawę prawną decyzji stanowi art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach. oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
W motywach decyzji Kierownik podał, że F. B. w okresie zaliczonym mu jako działalność kombatancka pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej, zatem w myśl powołanego przepisu pozbawia się takie osoby uprawnień kombatanckich. Dodał, że Kierownik Urzędu nie jest obowiązany do wyjaśniania, czy istnieją przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień z tytułu innej działalności określonej w art. 1 ust. 2, art.2 i 4 ustawy.
W odwołaniu od tej decyzji F. B. zarzucił, że powinien zachować uprawnienia kombatanckie z tytułu swojej działalności w czasie II wojny światowej, przedkładając:
- - zaświadczenie MSWiA / Zakład Emerytalno - Rentowy / stwierdzające, że przy ustalaniu emerytury zaliczono, na podstawie złożonych dokumentów okres przynależności do oddziału partyzantki radzieckiej od 1 lipca 1942 do 22 lipca 1947 roku.
- - zaświadczenie ZW ZBoWiD stwierdzające,że od lipca 1942 F. B. został przyjęty do oddziału partyzantki radzieckiej pod dowództwem kpt. pod PS. "S. vel M.". Grupa przyłączyła się do większego, który przechodził od Wołynia w kierunku lasów janowskich. Do organizacji należał do lipca 1944, tj. do chwili wyzwolenia tych terenów przez Armię Radziecką.
Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2001 r. Kierownik ds. Kombatantów utrzymał w mocy decyzję własną.
Podstawę prawną decyzji stanowi art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 127 k.p.a oraz art. 25 ust. 2 pkt.2 ustawy z 24 stycznia 1991 roku o kombatantach.....
Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu podniósł, że termin do składania wniosków o przyznanie nowego tytułu uprawnień kombatanckich minął z dniem 31 grudnia 1998 roku. Dodał, że strona uzyskała uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w charakterze uczestnika walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej, a zgodnie z w/w przepisem pozbawia się takie osoby uprawnień.
W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego F. B. zarzucił, że nieprawdą jest jakoby przed 31 grudnia 1998 roku nie składał wniosku o nadanie praw kombatanckich, bowiem pod koniec 1963 roku przedłożył do ZBoWiD w R. wystarczające dowody, tj. protokoły przesłuchania świadków potwierdzających jego działalność partyzancką i w Ruchu Oporu. Na podstawie tych danych z dniem 9 stycznia 1964 r. został przyjęty na członka kombatanta.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie, powołując się na uzasadnienie swojej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153 poz. 1271 ze zm./ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone /a do takich należ niniejsza sprawa/ podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dokonując w ramach postępowania sądowo - administracyjnego kontroli zaskarżonego aktu, Sąd bada jego zgodność z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem oceny w badanej sprawie pozostaje legalność decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, utrzymująca w mocy decyzję własną o pozbawieniu F. B. uprawnień kombatanckich.
W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, że skarżący, jako funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej w okresie od 1 października 1944 roku do 31 grudnia 1947 roku brał udział w walce z bandami i reakcyjnym podziemiem i z tego tytułu, orzeczeniem Okręgowej Komisji Weryfikacyjnej ZBoWiD w P. przyjęty został w poczet członków zwyczajnych tego stowarzyszenia.
Uprawnienia do korzystania ze świadczeń określonych w ustawie z dnia 23 października 1975 roku o" dalszym zwiększeniu świadczeń dla kombatantów i więźniów obozów koncentracyjnych" stwierdzono w zaświadczeniu nr [...].
Posiadanie uprawnień wyłącznie z tytułu działalności w charakterze uczestnika "walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej" w świetle art. 25 ust.2 pkt 2 aktualnej ustawy o kombatantach z 24 stycznia 1991 roku stanowi obligatoryjną przesłankę do ich cofnięcia i w tym zakresie można by podzielić pogląd Kierownika Urzędu, że są podstawy do zastosowania tego przepisu. Należy jednak zaznaczyć, że postępowanie weryfikacyjne musi być prowadzone według ogólnych zasad i standardów k.p.a., a organ, przed wydaniem decyzji zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, pozwalającego na ustalenie, czy nie zachodzą przesłanki do zachowania tytułu kombatanckiego z innego tytułu honorowanego przez ustawę z 1991 roku. Do takiego działania, w badanej sprawie,zobowiązywała Kierownika Urzędu informacja, że skarżący służył w latach 1942 - 1944 w oddziale partyzantki radzieckiej. Okoliczność ta była znana od początku postępowania weryfikacyjnego, bowiem w deklaracji członkowskiej nr [...] z dnia 10 maja 1963 roku F. B. umieścił na ten temat dane, podając nazwisko dowódcy i miejsce swojej działalności.
Więcej informacji skarżący podał w piśmie z dnia 5 lutego 1993 roku skierowanym do Z.W. Kombatantów R.P. i Byłych Więźniów w P. Również zaświadczenie Zakładu Emerytalno - Rentowego M.S.W i A z dnia 18 stycznia 2001 roku stwierdza, że przy ustalaniu emerytury skarżącego zaliczony został okres działalności w oddziale Partyzantki Radzieckiej na terenie pow. Lubaczów od 1 lipca 1942 r. do 22 lipca 1944 r. Szerszą informację na temat oddziału partyzantki, w której skarżący pełnił funkcję łącznika zawiera zaświadczenie ZBoWiD z 15 października 1965 roku. Akta nie wskazują, by Kierownik Urzędu, dysponując tymi materiałami próbował w jakikolwiek sposób wyjaśnić sprawę. W swojej 1-szej decyzji nie odniósł się do nich ani jednym słowem, a w zaskarżonej decyzji ograniczył się do stwierdzenia, że termin do składania wniosków o przyznanie nowego tytułu uprawnień kombatanckich minął z dniem 31 grudnia 1998 roku.
Pominięcie tych faktów narusza art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a i mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd Najwyższy i Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wypowiadały się, że Kierownik Urzędu ds. Kombatantów zobowiązany jest do badania, czy w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich nie zachodzą okoliczności powodujące ich zachowanie.Przepis art. 1 ust. 2 pkt 4 ustawy o kombatantach z 24 stycznia 1991 roku stanowi, że za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby wojskowej w armiach sojuszniczych, a także w sojuszniczych organizacjach ruchu oporu w okresie wojny 1939 - 1945, z wyjątkiem formacji NKWD oraz innych specjalnych formacji, które prowadziły działalność przeciwko ludności polskiej. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu winien zebrać informację na temat walk prowadzonych przez oddział partyzantki, w której służył skarżący, szczególnie z kim i kiedy walczył oraz czy współdziałał z polskimi formacjami.
Dopiero zebranie danych na ten temat pozwoli na dokonanie oceny, czy działalność skarżącego w okresie 1942 - 1944 można zakwalifikować wg w/w przepisu. Nadto organ nie może przerzucać na zainteresowanego ciężaru gromadzenia materiału dowodowego, bowiem sprawa dotyczy zdarzeń sprzed 60 lat, a skarżący /rocznik 1920/ ze względu na swój wiek ma prawo oczekiwać od organu rzetelnej informacji i pomocy w załatwieniu sprawy.
W tej sytuacji nie ma znaczenia informacja zawarta w zaskarżonej decyzji, że termin składania wniosków o przyznanie nowego tytułu uprawnień kombatanckich zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy minął z dniem 31 grudnia 1998 roku. Zwłaszcza, że orzeczeniem nr SK 4/02 z 15.04.2003 r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że przepis ten jest niezgodny z art. 19 i art. 30 Konstytucji.
W uzasadnieniu uchwały siedmiu sędziów NSA z 3 grudnia 2001 roku /OPS 11/01/ wyrażono pogląd, że postępowanie o pozbawienie uprawnień kombatanckich to badanie, czy osoba posiadająca status kombatanta w dniu wejścia w życie ustawy o kombatantach z 1991 roku zachowuje ten status(również na innej podstawie) i związane z nim uprawnienia. W wyroku z dnia 22 lutego 2001 roku III RN 77/00 Sąd Najwyższy również wyraził pogląd, że procedura prawna weryfikacji uprawnień kombatanckich wprowadzona przepisami ustawy o kombatantach nie pozbawia strony, której uprawnienia poddawane są weryfikacji, możliwości wykazania w tym samym postępowaniu, że jakkolwiek uprawnienia uzyskała z tytułu "utrwalania władzy ludowej", to jednak spełnia ona także warunki konieczne do nabycia uprawnień kombatanckich na innej podstawie prawnej wymienionej w art. 1 ust. 2 - art. 4 ustawy o kombatantach.
Wskazując na powyższe Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 3o sierpnia 2002 roku -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. z 2002 r. nr 153 poz. 1269/, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję a także ją poprzedzająca, uznając, że wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego i przepisów postępowania które miało wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 152 w/w ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach orzekł po myśli art. 200 w/w ustawy w związku z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę /Dz. U. z 2002 r. nr 153 poz. 1271/.