Uzasadnienie
do wyroku z dnia 25 maja 2004 r.
Decyzją z dnia [...] listopada 2001 r., Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 127 § 3 i 105 § 1 kpa oraz art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz.U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm.) po rozpoznaniu wniosku W. R. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] września 2001 r., Nr [...].
W uzasadnieniu decyzji podano, że wnioskodawca złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...] września 2001 r. o umorzeniu postępowania w sprawie wniosku o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej.
Organ uznał, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz.U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm.) wnioski o przyznanie uprawnienia do świadczenia osoby zainteresowane mogły składać do Kierownika Urzędu do dnia 31 grudnia 1999 r. Strona zaś złożyła swój wniosek w dniu 3 kwietnia 2001 r. Termin składania wniosków o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego ma charakter materialnoprawny. Oznacza to, że w przypadku jego niedotrzymania przez stronę nie mają zastosowania przepisy dotyczące przywrócenia terminu.
Powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżył W. R. nie wskazując kierunku jej weryfikacji.
Uzasadniając swoje stanowisko podał, że po upływie dziesiątek lat od zakończenia wojny miał trudności z załatwieniem potrzebnych dokumentów. Ciężka i odpowiedzialna praca spowodowała, że obecnie choruje i leczy się w różnych szpitalach. Z tych przyczyn nie mógł złożyć wniosku w terminie do 31 grudnia 1999 r.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które spowodowały umorzenie przedmiotowego postępowania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że z mocy przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego
Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakoń czone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podsta wie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tak więc niniejsza spraw mimo złożenia jej do Naczelnego Sądu Administracyjnego zostanie rozpo znana w trybie wskazanej ustawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie.
Zaskarżona decyzja w obrocie prawnym ostać się nie może.
Podstawą prawną wydania zaskarżonego aktu stanowił przepis art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz.395 z późn. zm.). Przepis ten wprowadzał ograniczenie czasowe do złożenia wniosku o przyznanie określonego ustawą świadczenia określając, że mogą je składać zainteresowane osoby do Kierownika Urzędu do dnia 31 grudnia 1999 r.
Podać należy, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 17 czerwca 2003 r., sygn. akt P 24/02 po rozpoznaniu pytania prawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Gdańsku o zbadanie zgodności art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395, ze zm.) z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej orzekł, że art. 4 ust. 5 wskazanej wyżej ustawy jest niezgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Przepis art. 145 a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przewiduje możliwość żądania wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie, którego została wydana decyzja.
Z kolei jedną z przyczyn uchylenia zaskarżonego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego aktu administracyjnego jest, w świetle przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Wskazane wyżej okoliczności powodują, że Wojewódzki Sąd Administracyjny jest zobligowany do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonych decyzji. Nie budzi wątpliwości, że Trybunał Konstytucyjny powołanym wyrokiem stwierdził niezgodność art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395, ze zm.) z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis ten stanowił podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji. Stwierdzenie niezgodności tego przepisu z Konstytucją stanowi przesłankę do wznowienia postępowania objętego kontrolą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ musi zbadać, czy w stosunku do skarżącego zachodzą przesłanki do przyznania mu świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej.
Mając na uwadze powyższe okoliczności należało po myśli przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzec jak w sentencji wyroku.