Uzasadnienie
SA/Rz 325/03
Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2002r. B. F. zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzenie w stosunku do niej postępowania egzekucyjnego.
Na uzasadnienie powyższego wniosku podała, że orzeczony został rozwód jej małżeństwa z A. F. a nadto na mocy wyroku sądowego zniesiona została wspólność majątkowa małżeńska z dniem 1 marca 1999r. czyli przed datą powstania zobowiązania.
Postanowieniem z dnia [...] października 2002r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył postępowanie w sprawie umorzenia egzekucji w stosunku do B. F. jako bezprzedmiotowe; postanowienie powyższe utrzymane zostało w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] stycznia 2003r. nr [...].
Według ustaleń poczynionych przez organy oraz zgromadzonych w aktach dokumentów, Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie egzekucyjne na wniosek wierzyciela Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione przez tegoż wierzyciela przeciwko A. F. /F./. Tytuły powyższe wystawione zostały w dniach 20 września 2000r. /osiem tytułów/ i 17 kwietnia 2001r. /sześć tytułów/ i dotyczyły należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, na Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych, na Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 1999r. do 20 sierpnia 2000r. /za wyjątkiem składek na FUS obejmujących okres od marca do czerwca 1999r./. W dniu 25 września 2001r. Komornik Skarbowy dokonał zajęcia ruchomości: telewizora, mikrofalówki i samochodu Fiat Uno w miejscu zamieszkania zobowiązanego tj. w P. ul. S. 26/10 i pozostawił je pod dozorem zobowiązanego A. F. oraz B. F. Rozwód małżeństwa B. F. i A. F. orzeczony został wyrokiem Sądu Okręgowego w Krośnie Ośrodek Zamiejscowy w Przemyślu z dnia 15 października 2001r. sygn. V C.179/01 /prawomocność wyroku stwierdzono w dniu 7 listopada 2001r./, natomiast wyrokiem Sądu Rejonowego w Przeworsku z dnia 12 lipca 2002r. sygn. R.III.C 234/01 zniesiono z dniem 1 marca 1999r. wspólność majątkową małżeńską powstałą w wyniku zawarcia związku małżeńskiego w dniu 24 grudnia 1982r. przez B. F. i A. F. Organy obu instancji powołując się na przepis art. 59 ustawy z dnia 18 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.
U. nr 110 poz. 968 z 2002r./ podały, iż w przepisie tym wymienione zostały enumeratywnie przypadki umorzenia postępowania egzekucyjnego. Żaden z tych przypadków nie dotyczy jednak wnioskodawczyni B. F., ponieważ w stosunku do niej nie toczyło się postępowanie egzekucyjne i wobec powyższego prowadzenie postępowania w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego jest bezprzedmiotowe. Tytuły wykonawcze wystawione zostały nie przeciwko niej, lecz przeciwko A. F., natomiast przepis art. 29 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 z późn. zm./ wprowadza odpowiedzialność drugiego małżonka za wynikające ze zobowiązań podatkowych podatki i nakłada na niego obowiązek znoszenia egzekucji z majątku wspólnego. Skutki prawne ograniczenia, zniesienia lub wyłączenia wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem uprawomocnienia się wyroku o zniesieniu wspólności majątkowej małżeńskiej.
B. F. złożyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z wnioskiem o jego uchylenie jako wydanego z naruszeniem art. 29 Ordynacji podatkowej i nieuwględnieniem faktu, iż między małżonkami toczy się postępowanie o podział majątku wspólnego.
Skarżąca zarzuciła, iż skutek konstytutywny wyroku znoszącego wspólność majątkową małżeńską istnieje od daty wskazanej wyroku jako data zniesienia tej wspólności a więc w niniejszym przypadku skutek ten nastąpił z dniem 1 marca 1999r. czyli jeszcze przed powstaniem zobowiązania A. F. wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W związku z tym w sprawie nie ma zastosowania przepis art. 29 Ordynacji podatkowej, który dotyczy takiej sytuacji kiedy wspólność majątkowa zostaje zniesiona z datą wydania wyroku przez sąd. Podniosła również, że z chwilą zniesienia wspólności majątkowej małżeńskiej posiada ona jedynie udziały w majątku wspólnym i tylko w stosunku do tych udziałów mogłoby być prowadzone postępowanie egzekucyjne ale podejmowanie egzekucji w stosunku do konkretnych przedmiotów będzie możliwe dopiero po przyznaniu ich własności któremuś z byłych małżonków.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu a dodatkowo podkreślił, że przepis art. 29 § 2 Ordynacji podatkowej nie różnicuje orzeczeń sądowych znoszących małżeńską wspólność majątkową w zależności od daty zniesienia tej wspólności i w istocie zniesienie tej wspólności orzeczeniem sądu nie ma wpływu na zakres odpowiedzialności małżonka dłużnika za zobowiązania podatkowe powstałe przed uprawomocnieniem się orzeczenia.
Na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 z późn. zm./ sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie przy zastosowaniu przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 / - powoływanej dalej jako p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozpoznając wniesioną skargę zważył co następuje
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz. 1269/ i art. 134 § 1 p.s.a., kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień itd. dokonywana jest przez Sąd pod względem zgodności z prawem z uwzględnieniem stanu prawnego w brzmieniu mającym zastosowanie do okoliczności faktycznych występujących w sprawie, przy czym Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami i podstawami prawnymi wskazanymi w skardze.
Zgodnie z art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych /Dz.U. nr 137 poz. 887 z późn. zm./ do należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne mają odpowiednie zastosowanie wymienione przepisy Ordynacji podatkowej /ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. - Dz.U. nr 137 poz. 926 z późn. zm./ a między innymi art. 26 i art. 29 § 1 i § 2 tejże Ordynacji; z kolei do poboru, egzekucji itd. składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i składek na ubezpieczenia zdrowotne stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne / art. 32 cyt. ustawy z 13 października 1998r./.
Wymieniony wyżej art. 26 cyt. Ordynacji podatkowej statuuje odpowiedzialność podatnika za podatki wynikające z zobowiązań podatkowych /a więc również i za wymienione wyżej składki/ całym jego majątkiem, co w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim obejmuje - zgodnie z art. 29 § 1 tejże Ordynacji - majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka. Równocześnie w cyt. art. 29 § 2 pkt.2 stwierdzono, iż w przypadku - między innymi- zniesienia ustawowej wspólności majątkowej, skutek prawny tego zniesienia nie odnosi się do zobowiązań powstałych przed uprawomocnieniem się orzeczenia sądu znoszącego taką wspólność, czyli o tym z jakiego majątku mogła być prowadzona egzekucja, decydowała data uprawomocnienia się orzeczenia sądu w przedmiocie zniesienia wspólności majątkowej a nie wskazana w tymże wyroku data jej zniesienia /o ile taka data - jak w niniejszym przypadku - była wskazana/.
Zauważyć jednak należy, ze w dacie orzekania w niniejszej sprawie przez organ II instancji, przepis cytowany bezpośrednio wyżej miał już inną treść / od 1 stycznia 2003r. - Dz.U. nr 169 poz. 1387 z 2002r./ a mianowicie stwierdzał, iż skutki prawne zniesienia wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań powstałych przed dniem zniesienia wspólności majątkowej prawomocnym orzeczeniem sądu. Takie sformułowanie obecnie oznacza, iż jeśli w orzeczeniu znoszącym wspólność majątkową wskazana zostanie data tego zniesienia, to właśnie ta data będzie miała znaczenie o ile wyrok taki stanie się wyrokiem prawomocnym ale uwzględnienie tej okoliczności możliwe będzie dopiero z chwilą uprawomocnienia się takiego wyroku.
Powołane wyżej przepisy Ordynacji podatkowej wskazują z jakiego majątku podatnik ponosi odpowiedzialność za ciążące na nim zobowiązania /także z tytułu składek o których była mowa wyżej/ tj. także do majątku wspólnego ale równocześnie nie wskazują na aktualnego /lub byłego/ małżonka podatnika jako na dłużnika tych zobowiązań co oznacza, że nawet prowadzenie egzekucji z majątku wspólnego nie jest prowadzeniem egzekucji także przeciwko drugiemu małżonkowi jeśli nie jest on wymieniony w tytule wykonawczym.
Jeśli zaś chodzi o ustawę z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji / Dz.U. nr 36 poz. 161 z 1991r. z późn. zm./, to zgodnie z art. 18 istotnie w postępowaniu egzekucyjnym mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego ale tylko odpowiednio i tylko o ile w ustawie tej nie są zawarte inne regulacje. W nawiązaniu do okoliczności niniejszej sprawy chodzi w istocie o to czy skarżącą należy uznać za stronę postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie wymienionych wyżej tytułów wykonawczych wystawionych przeciwko jej małżonkowi /byłemu/ A. F. co w konsekwencji uprawniałoby ją do korzystania z uprawnień przysługujących stronie. W powołanej ustawie jako strony wskazywani są zobowiązany i wierzyciel a między innymi: treść tytułu wykonawczego powinna zawierać oznaczenie zobowiązanego /art. 27 § 1/, tytuł wykonawczy doręczany jest zobowiązanemu /art.32/, w sprawie zarzutów zażalenie przysługuje zobowiązanemu / art. 34 § 5/, umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na żądanie zobowiązanego i jemu też przysługuje zażalenie / art. 59 § 4 i § 5/ itd.
Wprowadzona do tej ustawy /od dnia 31 listopada 2001r. definicja zobowiązanego określa go jako /między innymi/ osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym. Zaznaczyć także należy, iż od 31 listopada 2001r. do ustawy tej wprowadzono w art. 27 "c" obowiązek wystawiania tytułu wykonawczego na oboje małżonków jeśli egzekucja ma być prowadzona zarówno z ich majątku wspólnego jak i z majątków osobistych, jednakże z mocy art. 13 ustawy zmieniającej /ustawa z 6 września 2001r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym..... - Dz.U. nr 125 poz. 1368/ czynności egzekucyjne dokonane przed powyższym dniem są skuteczne. Dla osoby, która nie jest zobowiązanym ale rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego z którego prowadzi się egzekucję, ustawodawca zagwarantował prawo wystąpienia z żądaniem wyłączenia ich spod egzekucji /art. 38 § 1/.
W okolicznościach niniejszej sprawy w nawiązaniu do przytoczonych wyżej uregulowań przyjąć należy, że istotnie skarżąca B. F. nie była stroną prowadzonego przeciwko A. F. postępowania egzekucyjnego i nie zaistniały przytoczone powyżej przesłanki do umorzenia takiego postępowania przeciwko niej co w konsekwencji oznacza, że stanowisko organów wyrażone w zaskarżonym postanowieniu jest prawidłowe.
Z powyższego względu skargę jako nieuzasadnioną Sąd oddalił w oparciu o art. 151 p.s.a.