Uzasadnienie
SA/Rz 333/03
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lutego 2003 r., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] czerwca 2002 r., [...] orzekającą o zamurowaniu otworów okiennych w ścianie południowej budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr 61 w C. i wykonaniu studni oraz szamba bezodpływowego, a sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W uzasadnieniu decyzji kasacyjnej Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wskazał, że uchylenie decyzji I instancyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia spowodowane było tym, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] nakazując J. D. zamurowanie okien, wykonanie studni i osadników ścieków naruszył przepisy prawa materialnego zwłaszcza § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki /Dz.U. Nr 17, poz. 62/. Organ odwoławczy stwierdził także, że z § 68 ust. 2 powołanego rozporządzenia określał sposób w jaki należy zapewnić korzystanie z wody pitnej dla budynków i z treści tego przepisu nie wynikało, aby obowiązek wykonania studni, przyłącza i osadnika ścieków można było nakładać na podstawie przepisów prawa budowlanego.
Decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] zaskarżyła do NSA OZ w Rzeszowie G. L.. W skardze wniosła o uchylenie decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] i zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że nałożenie na organ I instancji obowiązku wykonania dodatkowych czynności procesowych nie znajduje potwierdzenia w obowiązującym prawie. Podniosła również, że błędnie ustalono obowiązujący stan prawa, który miał mieć zastosowanie do sprawy rozpoznawanej przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]. Odpowiadając na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu skargi stwierdza co następuje:
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm./ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie jest właściwy do rozpoznania skargi G. L., gdyż skarga wniesiona przez stronę do NSA OZ w Rzeszowie nie została przez ten Sąd rozpoznana do dnia 1 stycznia 2004 r. Sąd administracyjny rozpoznając skargę stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm./ dalej: prawo o p.s.a., nie jest związany zarzutami skargi, jej wnioskami ani wskazaną przez stronę podstawą prawną. Sąd dokonuje oceny zaskarżonej decyzji w granicach danej sprawy.
Wychodząc z tak określonego zakresu kontroli sprawowanej przez Sąd, stwierdzić należy, że skarga G. L. zasługuje na uwzględnienie i to przede wszystkim ze względów, które w skardze nie zostały wyraźnie wskazane, choć skarżąca stwierdziła, że nałożone w zaskarżonej decyzji czynności do wykonania przez organ I instancji nie znajdują uzasadnienia w świetle obowiązującego prawa. Stanowisko swoje strona wiązała jednak z przepisami prawa materialnego, a zdaniem Sądu decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] powinna być uchylona w pierwszej kolejności ze względu na naruszenie przepisów postępowania. Uchylenie decyzji przez organ odwoławczy i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy sprawa wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania w całości lub znacznej części.
Zatem warunkiem niezbędnym przekazania sprawy organowi I instancji jest stwierdzenie, że postępowania dowodowego nie przeprowadzono w ogóle, albo nie wyjaśniono istotnych dla sprawy okoliczności. Orzekanie kasacyjne należy traktować w polskiej procedurze administracyjnej jako wyjątek co oznacza, że w tym zakresie organ odwoławczy nie ma swobody działania. W postępowaniu odwoławczym należy przede wszystkim orzekać merytorycznie /reformatoryjnie/, bo taki jest sens kontroli instancyjnej i nakaz płynący z zasad ogólnych k.p.a., że sprawy należy załatwiać wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia.
W orzecznictwie i nauce prawa nie budzi wątpliwości stanowisko, że kasacyjne orzekanie jest wyjątkiem od zasady merytorycznego załatwiania spraw, to w ostateczności skutkuje tym, że rozszerzająca wykładnia art. 138 § 2 jest niedopuszczalna. W praktyce oznacza to, konieczność jednoznacznego wskazania okoliczności faktycznych, które maja być ustalone w nowym postępowaniu I instancyjnym, pokazanie że okoliczności te są dla sprawy istotne oraz, że nie daje się ich ustalić w trybie postępowania uzupełniającego prowadzonego na podstawie art. 136 k.p.a.
W sprawie rozpoznawanej przez Sąd takie okoliczności nie występowały. W istocie rozstrzygnięcie II instancji sprowadzało się do oceny poprawności zastosowania przepisów prawa materialnego określających zasady sytuowania budynków i ustalenia, które przepisy dotyczące warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie mają być zastosowane w przypadku którego dotyczy postępowanie. Analiza akt sprawy wskazuje, że organ odwoławczy takiej oceny dokonywał, czemu nawet dał wyraz w uzasadnieniu własnej decyzji. Zatem na tej podstawie należało rozstrzygać o meritum, a nie przekazywać sprawę. Zresztą przekazanie sprawy musi wiązać się z jasnym wskazaniem czynności, które mają być uzupełnione. To organ II instancji wyznacza zakres tych czynności, a nie pozostawia to uznaniu organu I instancji jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie. Z tego powodu jako niedopuszczalne w decyzji kasacyjne należy uznać zobowiązanie organu I instancji do "rozważenia jaki zakres czynności należy wykonać w celu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem.
Z tych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt c prawa o p.s.a. uwzględniając skargę uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]. O kosztach postępowania Sąd orzekł na zasadzie art. 200 prawa o p.s.a.