Uzasadnienie
Decyzjami z dnia [...] czerwca 2001r. nr [...] i nr [...] Dyrektor Urzędu Celnego wymierzył Spółce z o.o. “A" w Z. opłatę manipulacyjną dodatkową w kwotach po 28.044,00zł, uzasadniając to ujawnieniem w wyniku rewizji celnej naczep o nr rej. [...] i [...] nadwyżki towaru w postaci pomidorów świeżych, na każdej naczepie w ilości po 16.800,00 kg o wartości 16.296 DEM.
Decyzje powyższe zostały utrzymane w mocy przez Prezesa Głównego Urzędu Ceł decyzjami z dnia [...] stycznia 2002r. nr [...] i nr [...]. Organ odwoławczy uznał wymierzenie Spółce z o.o. "A" opłaty manipulacyjnej dodatkowej za uzasadnione, z uwagi na zaistnienie przesłanek, o których mowa w art.276§2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 75 z 2001r., poz.802), określanej dalej jako Kodeks celny.
Zgodnie z powołanym przepisem opłatę manipulacyjną dodatkową pobiera się w sytuacji, gdy zostaną spełnione następujące przesłanki: 1) funkcjonariusz celny stwierdził rozbieżności pomiędzy danymi wynikającymi z dokumentów odnoszących się do towaru, a stanem faktycznym.
- 2) ujawnienie rozbieżności nastąpiło w wyniku rewizji celnej środka przewozowego.
Spółka “A" przewoziła towar (arbuzy) w ramach wspólnej procedury tranzytowej (na podstawie not tranzytowych o numerach [...] i [...]). Oprócz towaru przedstawionego funkcjonariusze celni ujawnili towar (pomidory) nie ujawnione w dokumentach celnych. W ocenie organu odwoławczego dla zastosowania przepisu art.276§2 Kodeksu celnego istotne jest stwierdzenie ilościowej różnicy pomiędzy towarem przedstawionym, a ujawnionym w wyniku rewizji celnej, nie ma natomiast znaczenia czy wystąpiła różnica wartości pomiędzy towarem przedstawionym, a ujawnionym. Prezes GUC stwierdził też, że przewoźnik mógł skorzystać z możliwości weryfikacji ilości przewożonego towaru, po jego przedstawieniu, a przed nadaniem mu właściwego przeznaczenia celnego (art.40§1 kodeksu celnego), lecz z prawa tego nie skorzystał.
Na powyższe decyzje Spółka z o.o. "A" w Z. złożyła skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie, wnosząc o uchylenie zaskarżonych decyzji oraz decyzji organu I instancji. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania (art.7 i 107§3 k.p.a.) przez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i wadliwe uzasadnienie decyzji oraz naruszenie prawa materialnego tj. przepisu art.276§2 Kodeksu celnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Zdaniem skarżącej opłata manipulacyjna wynikająca z tego przepisu może dotyczyć tylko różnicy wartości pomiędzy towarem przedstawionym, a ujawnionym, ta różnica jest jednak znacznie mniejsza niż wskazana przez organy celne. Faktury i dokumenty celne wystawione omyłkowo dotyczyły znacznie większej ilości arbuzów i opakowań niż faktycznie przewożone. Przewożony samochodami towar był zgodny z zamówieniem, które opiewało na arbuzy i pomidory.
W wyniku pomyłki zawinionej przez pracownika hiszpańskiej firmy "B" faktury zostały wystawione na znacznie większą ilość arbuzów i opakowań niż przewożone, nie obejmowały zaś pomidorów. Niezwłocznie po ujawnieniu tej niezgodności firma hiszpańska nadesłała faksem do Urzędu Celnego prawidłową fakturę. W tej sytuacji naliczenie opłaty manipulacyjnej dodatkowej jest - zdaniem skarżącej - błędne i nie odpowiada dyspozycji przepisu art.276§2 Kodeksu celnego. Przepis ten bowiem stanowi, że opłata manipulacyjna dodatkowa ma odpowiadać wartości towaru stanowiącej różnicę pomiędzy towarem przedstawionym, a ujawnionym, tymczasem organy celne całkiem pominęły niezwykle istotną okoliczność, że faktury i dokumenty celne opiewały na wyższą wartość niż faktyczna wartość towaru, który znajdował się w samochodach. Omyłkowo zadeklarowano do odprawy towar o większej wartości niż faktycznie przewożony, z tym tylko, że w innym asortymencie. Do zarzutu tego, podniesionego w odwołaniu, organ II instancji w ogóle się nie ustosunkował w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji.
W odpowiedziach na skargi Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów skargi organ II instancji stwierdził, że niewątpliwie ujawniona została nadwyżka towaru nie ujęta w dokumentach celnych, a stanowiąca różnicę towaru, o której mowa w art.276§2 Kodeksu celnego. Wbrew twierdzeniom skargi, w powołanym przepisie nie chodzi o różnicę wartości towaru lecz o samo wykazanie różnicy, obiektywne stwierdzenie rozbieżności pomiędzy towarem przedstawionym, a ujawnionym. Nie ma przy tym znaczenia czy stwierdzona nadwyżka była wynikiem umyślnego działania czy skutkiem pomyłki, ponieważ w postępowaniu celnym kwestie winy czy zamiaru nie podlegają badaniu. Nie ma też możliwości odstąpienia od wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej, jeżeli wystąpią przesłanki, od których ustawa uzależnia jej wymiar.
Na podstawie art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie przy zastosowaniu przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270), określanej dalej jako p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2001r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) i art.134 §1 p.p.s.a. Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie do treści art.262 Kodeksu celnego postępowanie w zakresie wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej toczy się według przepisów działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz.926 ze zm.), zwanej dalej Ordynacją podatkową, stosowanych odpowiednio, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego.
Kodeks celny wprowadza pewne odrębności procesowe, które powodują, że niektóre przepisy Ordynacji podatkowej nie znajdują zastosowania zgodnie z zasadą pierwszeństwa przepisów szczególnych przed ogólnymi. Przykładem tego jest art.65§7 Kodeksu celnego znoszący obowiązek wydania postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie celnej po przyjęciu zgłoszenia celnego.
W rozpoznawanych sprawach organy celne nie wydały postanowień o wszczęciu postępowań w sprawie wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Jak wynika z korespondencji pomiędzy Oddziałem Celnym w B., a Działem Postępowania w Sprawach Celnych Urzędu Celnego, za datę wszczęcia postępowań przyjęto datę przyjęcia zgłoszeń celnych wg T2 nr [...] i wg [...] w dniu 18 czerwca 2001r. Stosownie do treści powołanego wyżej przepisu art.65§7 Kodeksu celnego można uznać, że organy celne nie miały obowiązku wydania postanowień o wszczęciu postępowań celnych, gdyż za zgłoszenie, o którym mowa w tym przepisie, uznawana jest - w ramach wspólnej procedury tranzytowej - nota tranzytowa. W aktach sprawy zalegają noty tranzytowe T2 o podanych wyżej numerach, lecz brak na nich daty przyjęcia tych zgłoszeń. Jedyna pieczęć Urzędu Celnego figurująca obok adnotacji “kontrola zamknięć" nosi datę 21 czerwca 2001r. Nie wiadomo zatem na jakiej podstawie organ celny I instancji uznał, że postępowania w sprawie wymiaru opłaty manipulacyjnej zostały wszczęte 18 czerwca 2001r.
Ponadto należy zauważyć, że organy celne nie przeprowadziły w istocie żadnego postępowania administracyjnego, gdyż brak jakichkolwiek dowodów na to w aktach postępowania. W uzasadnieniach decyzji organ I instancji powołuje się na ujawnienie niezgłoszonego towaru w trakcie rewizji celnej w dniu 18 czerwca 2001r. Z akt sprawy nie wynika jednak by organy taką rewizję celną przeprowadziły, ponieważ nie został sporządzony na tę okoliczność żaden protokół, pomimo takiego obowiązku, wynikającego z rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 października 1999r.
w sprawie szczegółowego trybu postępowania organu celnego przy przeprowadzaniu rewizji celnej (...) - Dz. U. Nr 92, poz.1051, wydanego na podstawie art.78 kodeksu celnego. Wszelkie ustalenia, o których organy piszą w uzasadnieniu podjętych decyzji, zostały dokonane wyłącznie w trakcie postępowań karnych prowadzonych przeciwko kierowcom przewoźnika. Wprawdzie stosownie do przepisów Ordynacji podatkowej jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, w szczególności dowodami mogą być dokumenty zgromadzone w toku czynności sprawdzających lub kontroli podatkowej (art.180 i art.181 pkt 3 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym w dniu orzekania przez organ I instancji), lecz nie dotyczy to sytuacji, gdy przepis ustawy wyraźnie wskazuje w jakim trybie nastąpić ma ustalenie istotnych okoliczności. Przepis art.276§2 Kodeksu celnego wskazuje jako przesłankę wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej, aby różnica towaru została ujawniona w wyniku szczególnej czynności procesowej, a mianowicie rewizji celnej dokonanej przez organ celny.
Podstawowym środkiem dowodowym powinien być zatem protokół z tej rewizji celnej, natomiast inne środki dowodowe mogą być stosowane jedynie pomocniczo. W ocenie Sądu materiały z postępowania karnego mogą jedynie uzupełniać dowody zgromadzone w postępowaniu administracyjnym, lecz nie mogą ich zastąpić.
W sprawie administracyjnej w przedmiocie wymiaru opłaty manipulacyjnej nie zostało przeprowadzone w istocie żadne postępowanie wyjaśniające przed organem I instancji, w którym strona miałaby zapewniony udział, ani też nie zawiadomiono jej o możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Obowiązek takiego zawiadomienia wynika z przepisu art.200§1 Ordynacji podatkowej, a stosowanie tego przepisu nie zostało wyłączone przez przepisy Kodeksu celnego. Powołany przepis o charakterze gwarancyjnym zobowiązywał organy do zawiadomienia strony o możliwości wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego w terminie 3 dni od daty doręczenia zawiadomienia.
W niniejszej sprawie organ celny I instancji obowiązku tego nie dopełnił, zwłaszcza, że obie decyzje wydał już w dwa dni po przedstawieniu towaru do odprawy.
W ocenie Sądu postępowanie przeprowadzone przez organy celne narusza przepisy postępowania administracyjnego, tj. art.276 §2 Kodeksu celnego, art.122, art.123, art.187 §1, art.192 i art.200 §1 Ordynacji podatkowej, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Z tego powodu na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit.c, art.152 i art.200 ustawy p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.