Uzasadnienie
Pani K.K. wystąpiła do Urzędu Miejskiego z prośbą o umorzenie podatku od nieruchomości, z uwagi na krytyczną sytuację finansową jej rodziny. Podała, że na utrzymaniu ma troje dzieci w wieku 15, 13 i 11 lat, a ponadto opiekuje się 82-letnią babcią, która jest obłożnie chora. Dom podatniczki wymaga remontu, dach przecieka, brakuje pieniędzy na codzienne potrzeby i na opłacenie rachunków za energię i gaz. Trudną sytuację pogarsza konieczność spłaty kredytu zaciągniętego przez podatniczkę na działalność gospodarczą, chociaż działalność ta została zawieszona ze względu na problemy rodzinne i finansowe.
Decyzją z dnia [...] listopada 2001r. nr [...] Burmistrz Miasta J. odmówił umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za lata 1999-2000 w kwocie 1020,12zł oraz odmówił umorzenia odsetek za zwłokę od tej zaległości, obliczonych na dzień wydania decyzji w kwocie 640,30zł. W uzasadnieniu podano, że pomimo stałych trudności finansowych podatniczki brak było wystarczających podstaw przemawiających za umorzeniem zaległości. W ocenie organu kredyt udzielony na rozwinięcie działalności gospodarczej nie został przez podatniczkę wykorzystany zgodnie z przeznaczeniem, dlatego podjęcie pozytywnej decyzji w przedmiocie umorzenia nie dawało gwarancji odwrócenia niekorzystnej sytuacji finansowej. Zaznaczono przy tym, że podatek od nieruchomości jest podatkiem majątkowym, a decyzja o umorzeniu podejmowana jest na zasadzie uznania administracyjnego. Zdaniem organu podatniczka podjęła działalność gospodarczą na własne ryzyko, a niepowodzenia finansowe nie mogą skutkować obowiązkiem udzielenia ulg finansowych, zwłaszcza, że w latach 1997-1999 podatniczka korzystała z częściowego umorzenia zaległości podatkowych.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła K. K., zarzucając, że decyzja jest krzywdząca, gdyż organ nie uwzględnił jej trudnej sytuacji mieszkaniowej (dom wymaga remontu, dach przecieka, na ścianach jest grzyb) oraz faktu, że nie stać jej na zapłacenie podatku.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2002r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu Kolegium podkreśliło uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych stwierdzając, że kontrola organu odwoławczego w tych sprawach ograniczona jest w zasadzie do badania czy organ I instancji rozpatrując sprawę przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w którym ustalił i ocenił wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności, z zachowaniem reguły swobodnej oceny dowodów. W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie organ I instancji zastosował się do powyższych reguł i nie przekroczył granic swobodnego uznania. Jak wynika bowiem z akt sprawy organ wyczerpująco ustalił sytuację majątkową i osobistą podatniczki, a opis tej sytuacji wraz z jej oceną znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Stronie zapewniono czynny udział w postępowaniu wyjaśniającym, a przed wydaniem decyzji umożliwiono zapoznanie się z zebranym materiałem dowodowym. W tej sytuacji organ odwoławczy uznał, że nie ma podstaw do zakwestionowania stanowiska organu I instancji, choć powody, dla których odmówiono umorzenia zaległości mogą wydawać się kontrowersyjne.
Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła K. K., stwierdzając, że wydana decyzja jest niesprawiedliwa i krzywdząca. Skarżąca podała, że utrzymuje się z alimentów w kwocie 300zł oraz z zasiłków z pomocy społecznej, a na utrzymaniu ma troje dzieci w wieku szkolnym, dlatego nie jest w stanie zapłacić zaległego podatku.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło ojej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. przy zastosowaniu przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), określanej dalej jako ustawa p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) i art.134 § 1 p.s.a. Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga jest uzasadniona.
Na wstępie należy stwierdzić, że postępowanie podatkowe w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych ma charakter szczególny. Stosownie do przepisu art.67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz.926 z późn. zm.), zwanej dalej Ordynacją podatkową, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Treść powołanego przepisu wskazuje na uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia, a to oznacza, że organy posiadają pewien luz decyzyjny - mogą umorzyć zaległość, choć nie muszą, ale swobodne uznanie organów ograniczone jest jedynie do etapu podejmowania decyzji.
Natomiast w trakcie postępowania podatkowego na organach podatkowych ciążą szczególne obowiązki - wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, zebrania pełnego materiału dowodowego, wnikliwego rozpatrzenia sytuacji podatnika i dokonania oceny, czy istnieje ważny interes podatnika lub interes publiczny, który uzasadniałby umorzenie zaległości, w całości lub w części. W ocenie Sądu postępowanie przeprowadzone przez organy podatkowe w niniejszej sprawie wymogów tych nie spełniło.
Wprawdzie organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające, ale nie zebrał pełnego materiału dowodowego, który pozwoliłby na wszechstronne wyjaśnienie okoliczności faktycznych.
W aktach sprawy brak decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za lata 1999-2000, w związku z czym nie można ustalić, jakiej nieruchomości dotyczy postępowanie - budynku mieszkalnego czy lokalu przeznaczonego na działalność gospodarczą. Nie wiadomo również czy K.K. jest wyłącznym właścicielem przedmiotowej nieruchomości, czy współwłaścicielem, a w związku z tym czy wszystkie strony wiedziały o toczącym się postępowaniu i mogły wziąć w nim udział.
Ponadto należy zauważyć, że wymiar podatku i jego płatność następuje w ratach, lecz z decyzji organu podatkowego nie wynika, z tytułu których rat powstała zaległość podatkowa.
Organ podatkowy I instancji nie przedstawił wreszcie sposobu wyliczenia odsetek za zwłokę na dzień wydania decyzji, nie jest więc możliwa weryfikacja ich wysokości.
Powyższe uchybienia nie zostały również usunięte w postępowaniu odwoławczym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie podjęło żadnych czynności zmierzających do uzupełnienia postępowania, a nawet nie powiadomiło strony, że stosownie do art.200 § 1 Ordynacji podatkowej może zapoznać się z aktami sprawy i wypowiedzieć się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Prawo to przysługuje stronie na każdym etapie postępowania, również wtedy, gdy organ odwoławczy nie podejmował żadnych czynności procesowych. Należy także zauważyć, że materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu zostaje przed Kolegium poszerzony o stanowisko organu I instancji, zajęte w trybie art.227 § 2 Ordynacji podatkowej, a z którym strona nie została zapoznana.
Kolegium w swojej decyzji oceniło jako kontrowersyjne powody, którymi kierował się organ I instancji odmawiając stronie umorzenia zaległości, jednakże nie skorzystał z możliwości uchylenia decyzji w trybie art.233 § 3 Ordynacji podatkowej.
Trzeba mieć na uwadze, że rodzina podatniczki całym badanym okresie korzystała z pomocy społecznej. W tej sytuacji podjęcie decyzji w przedmiocie umorzenia należy poprzedzić rozważeniem czy brak umorzenia zaległości nie spowoduje przerzucenia na ośrodek pomocy społecznej jeszcze większego ciężaru związanego z utrzymaniem rodziny K. K., zwłaszcza w sytuacji, gdy nie posiada ona żadnych źródeł dochodu, a na utrzymaniu ma troje dzieci w wieku szkolnym. Zastanowić się także trzeba nad tym, czy w razie odmowy umorzenia, zaległość podatkową będzie można wyegzekwować.
Uwzględniając powyższe okoliczności Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit.c, art.152 i art.200 ustawy p.s.a. orzekł jak w sentencji.