Uzasadnienie
Decyzją z dnia 17 stycznia 1995 r. Izba Skarbowa w K., po rozpoznaniu odwołania Banku S. Spółka Akcyjna w K., utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w K. z dnia 5 grudnia 1994 r. dotyczącą wymiaru opłaty skarbowej. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że 21 listopada 1994 r. zawarto pomiędzy A.C. - właścicielem apteki w S. /zbywcą/ a Bankiem S. Spółka Akcyjna w K. umowę przelewu wierzytelności tytułem odpłatnym, a umowa przybrała postać umowy sprzedaży. Wierzytelność opiewała na kwotę 598.262.000 zł. w związku z tym Urząd Skarbowy w K., zgodnie z par. 58 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 czerwca 1992 r. w sprawie opłaty skarbowej, prawidłowo ustalił opłatę skarbową w wysokości 11.965.200 zł., tj. 2 proc. wartości wierzytelności.
W ocenie organu drugiej instancji kwestia czynności cywilnoprawnych nie podlegających opłacie skarbowej jest unormowana w art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy o opłacie skarbowej. Umowy sprzedaży nie podlegają opłacie skarbowej, jeżeli strona sprzedająca z tytułu zawartej umowy jest podatnikiem podatku od towarów i usług, tj. osobą lub jednostką organizacyjną zobowiązaną do uiszczenia podatku. Prawa majątkowe, w tym wierzytelności, nie są towarem w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług, a ich sprzedaż nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT, wobec tego podlega opłacie skarbowej. Z wyłączenia od opłaty skarbowej korzystają jedynie umowy sprzedaży wierzytelności dokonywane w ramach usług bankowych przez podmioty uprawnione do świadczenia tych usług, przy czym podmioty te muszą spełniać warunki określone przepisami prawa bankowego. Skoro w rozpoznawanej sprawie, w umowie przelewu wierzytelności zawartej 21 listopada 1994 r. stroną sprzedającą był właściciel apteki, nie działający na warunkach określonych prawem bankowym, to sprzedaż wierzytelności nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT i dlatego opłata skarbowa powinna być pobrana.
Bank S. Spółka Akcyjna złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 5 grudnia 1994 r. Decyzjom tym zarzucono naruszenie przepisu art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. "a" ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że - jego zdaniem - w świetle przepisów art. 2 ust. 1 i art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ a także art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. "a", ustawy o opłacie skarbowej czynności cywilnoprawnej polegające na zawarciu umowy przelewu wierzytelności, które jedną ze stron jest Bank, nie podlegają opłacie skarbowej. Obrót wierzytelności jest w świetle statutu Banku usługą w zakresie finansów. W znowelizowanym przepisie art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. "a" ustawy o opłacie skarbowej postanowiono, że czynności cywilnoprawne objęte zwolnieniem na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, nie podlegają opłacie skarbowej. Wynika z tego, że czynność cywilnoprawna polegająca na zawarciu umowy przelewu wierzytelności, której jedną ze stron jest Bank, nie podlega opłacie skarbowej.
Przepis art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. "a" ustawy o opłacie skarbowej nie precyzuje nazw umów, wskazuje jedynie, że chodzi o umowy objęte zwolnieniem między innymi w art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, czyli świadczenie usług między innymi w zakresie finansów.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w K. wniosła o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoją argumentację wyrażoną w decyzji drugiej instancji, ponadto podała, że rozbieżność między stronami polega na interpretacji terminu "sprzedaż" w kontekście przepisów podatkowych. W obrocie cywilnoprawnym pojęcie to istotnie obejmuje świadczenie zarówno sprzedawcy, jak i kupującego. W rozumieniu jednak przepisów podatkowych /szczególnie ustawy o podatku od towarów i usług/ "sprzedaż" towarów i usług oznacza obrót, czyli przychód uzyskany z transakcji. W przedmiotowej sprawie efekt finansowy umowy sprzedaży wierzytelności uwidoczniony został po stronie kosztów działalności Banku. Sama więc umowa nie rodziła obowiązku podatkowego, nie może być więc traktowana jako usługa podlegająca opodatkowaniu w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, czy usługa zwolniona od tego podatku w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy.
W ocenie orzekającego organu ma zastosowanie zasada, wynikająca z art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy o opłacie skarbowej, według której umowa sprzedaży wykonywana na warunkach określonych w tym przepisie i nie podlegająca podatkowi VAT, podlega opłacie skarbowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 16 i art. 196 Kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa i do tych jedynie kwestii ograniczają się rozważania Sądu w sprawie objętej skargą.
Badający zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, niezależnie od granic skargi /art. 206 Kpa/ stwierdzono, że przy rozpoznawaniu sprawy jedna ze stron postępowania administracyjnego, A.C., zbywający Bankowi wierzytelność bez własnej winy, nie brał udziału w postępowaniu. Decyzja Izby Skarbowej w K. z dnia 17 stycznia 1995 r. nie została mu bowiem doręczona. Z akt sprawy nie wynika również, że zawiadomiono A.C. o złożeniu odwołania od decyzji pierwszej instancji dokonanego przez Bank S. Spółka Akcyjna do czego obliguje art. 131 Kpa.
Brak doręczenia decyzji wydanej w pierwszej instancji skutkował wyłączeniem A.C. jako strony z postępowania odwoławczego, co stanowi przewidzianą w art. 145 par. 1 pkt 4 podstawę do wznowienia postępowania. Stwierdzenie prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania obligowało z kolei Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji. Stronami umowy przelewu wierzytelności zawartej 21 listopada 1994 r. byli A.C. - właściciel apteki w S. jako zbywający oraz Bank S. Spółka Akcyjna w K. - jako nabywca. Zbywający A.C. nie brał udziału w postępowaniu podatkowym, jakkolwiek - zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o opłacie skarbowej - miał uprawnienia strony. Przymiotu strony nie utracił na skutek ustalenia zawartego w par. 6 umowy z dnia 21 listopada 1994 r., że opłatę skarbową od umowy ponosi Bank. Z mocy art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy o opłacie skarbowej, obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej ciąży solidarnie na stronach czynności cywilnoprawnej.
Prawo podatkowe nie definiuje pojęcia solidarności, należy więc w tym zakresie sięgnąć do przepisów prawa cywilnego, tj. do art. 366 i następnych kodeksu cywilnego. Każdy więc z podatników ma przymiot strony, ponieważ przyszła decyzja będzie dotyczyła jego interesu prawnego. Z tych też powodów Sąd zgodnie z art. 207 par. 1 i 2 pkt 2 Kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 208 Kpa.