Uzasadnienie
Po raz wtóry rozpoznając sprawę i działając na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 24.10.1974 r. – Prawo wodne [ Dz.Ust. Nr 36 poz. 230 z późn.zm. ] oraz art.104 kpa Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...].05.2001 r. nr [...] zobowiązał S. P. zam. [...], właścicielkę dz.nr 1221/2 położonej w R. do rozplantowania nawiezionej dotychczas ziemi i wyrównania powierzchni działki w taki sposób, aby zmiana ta nie wpływała szkodliwie na nieruchomości sąsiednie.
W uzasadnieniu swojej decyzji organ podniósł, iż swoją decyzją z dnia [...].06.2000 r. nr [...] nakazał T. S., użytkownikowi dz.nr 1221/2 usunąć nawiezioną ziemię i przywrócić grunt do stanu poprzedniego oraz zakazał dalszego podwożenia ziemią przedmiotowej nieruchomości. Decyzja ta została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z uwagi na skierowanie jej do osoby nie będącej stroną w sprawie. W dalszym postępowaniu organ ustalił, że właścicielem przedmiotowej działki jest S. P. oraz przeprowadził w terenie rozprawę wodno prawną, na którą pomimo prawidłowego zawiadomienia nie stawiła się A. Ś. W toku rozprawy ustalono, że również sąsiednie działki były sukcesywnie podwożone ziemią. S. P. twierdzi, iż decyzja nakazująca jej usunięcie ziemi krzywdzi ją, z tej przyczyny, że przedmiotowa działka położona jest aktualnie poniżej działek sąsiednich, co powoduje że przy intensywnych opadach zalewana jest wodą i zobowiązuje się do wyrównania terenu do poziomu działek sąsiednich w taki sposób aby wody opadowe z jej działki nie spływały na teren sąsiednich działek.
Decyzję tę zaskarżyły odwołaniem skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego A. Ś. i A. S. wywodząc, że zakwestionowana decyzja powoduje zmianę stosunków wodnych w związku z zasypaniem naturalnej niecki na dz.nr 1221/2 w wyniku której wody z tej nieruchomości spływać będą na należącą do nich działkę zabudowaną. W tej sytuacji należąca do nich nieruchomość stanie się nową niecką dla wód z całego sąsiedniego terenu, bez możliwości jej odprowadzenia, albowiem przepływający w sąsiedztwie potok znajduje się na wyższym poziomie. Odwołujące się zakwestionowały również samo uzasadnienie zaskarżonej decyzji, skoro zasadniczym argumentem stanowiącym o rozstrzygnięciu jest lokalizacja spornej działki w Miejscowym Planie Ogólnym w konturze przeznaczonym pod budownictwo, która to kwestia z punktu widzenia zapisu zawartego w art. 50 Prawa wodnego jest bez znaczenia, tym bardziej że przez tę działkę przebiegają dwie linie przesyłowe gazu i wody, co stanowi główną przyczynę eliminującą możliwość jej zabudowy.
Nie jest także prawdą, iż w momencie wydania pierwszej decyzji w tej sprawie stan prawny przedmiotowej nieruchomości nie był znany. Bez znaczenia natomiast dla prawidłowego rozstrzygnięcia pozostaje kwestia nieobecności A. Ś. na rozprawie, spowodowana przeszkodą natury służbowej, skoro wcześniej pisemnie zaprezentowała ona swoje stanowisko w sprawie. Kwestionują one wreszcie zeznania świadków w materii odnoszącej się do nawiezienia ziemią ich nieruchomości jako skażone subiektywizmem i sprzeczne z rzeczywistym stanem rzeczy skoro ojciec A. Ś., rzekomy sprawca tych czynności jest osobą poważnie chorą. Prawdą jest natomiast, że część działki należącej do S. P. i cześć działki należącej do odwołującej się A. Ś. tworzyły nieckę w której gromadziły się wody opadowe z sąsiednich działek, na skutek podniesienia ich poziomu, w których to sprawach ona uprzednio interweniowała. W konkluzji odwołania podniesiono, iż w wyniku podwyższenia poziomu nieruchomości należącej do S. P., która to nieruchomość została nieformalnie zbyta na rzecz T. S., należąca do odwołującej się nieruchomość zabudowana ulega dewastacji na skutek zawilgocenia.
Po rozpatrzeniu tegoż odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa decyzją z dnia [...].12.2001 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W motywach swojej decyzji organ odwoławczy podniósł, iż w przedmiotowej sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24.10.1974 r. – Prawo wodne. Na podstawie art. 50 ust. 1 cyt. ustawy właściciel nie może zmieniać stanu wody na gruncie, istniejącego od co najmniej pięciu lat, jeżeli taka zmiana mogłaby szkodliwie oddziaływać na nieruchomości sąsiednie. Jeżeli tego rodzaju zmiany wpływałyby niekorzystnie na nieruchomości sąsiednie, albo na gospodarkę wodną organ nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, a gdy to jest gospodarczo nieuzasadnione nałoży obowiązek zapłaty odszkodowania. W rozstrzyganej sprawie w sposób właściwy zastosowano powołany przepis prawa. W wypadku zaś takiego ukształtowania terenu, że wpływać ono będzie niekorzystnie na gospodarkę wodną, odwołujące się mogą żądać wyegzekwowania decyzji Wójta lub skierować sprawę na drogę postępowania sądowego w trybie art. 144 kc, zgodnie z którym właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymać się od działań, które zakłócałyby korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno – gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych.
Decyzję tę zaskarżyły skargą skierowaną do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. S. i A. Ś. wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, względnie o stwierdzenie nieważności obydwu zakwestionowanych decyzji i zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania.
W motywach skargi podnoszą one, iż organ I instancji wbrew ich żądaniom nie zakazał podwożenia ziemią spornej działki oraz usunięcia już nawiezionej ziemi i przywrócenia jej do stanu poprzedniego. Tej treści decyzje Wójt Gminy już uprzednio wydał w sprawie, a została ona uchylona jedynie z tej przyczyny, że skierowana została do osoby nie będącej stroną w sprawie. Tymczasem przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, poza ustaleniem rzeczywistego właściciela działki poczyniono nowe ustalenia odmienne od dokonanych wcześniej. W ich wyniku organ I instancji zaakceptował fakt nawiezienia ziemią dz.nr 1221/2, nakazując jedynie jej rozplantowanie i wyrównanie w taki sposób, aby " zmiana ta nie wpływała szkodliwie na nieruchomości sąsiednie ". Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy tę decyzją, która w istocie w rozumieniu art. 104 § 2 kpa decyzją nie jest. Nawiezienie bowiem ziemi w sposób niejako naturalny pociąga za sobą konieczność jej rozplantowania i wyrównania.
W tym kontekście decyzja ta jest bezprzedmiotowa. Powołany przepis prawa nakazuje zaś, by decyzja rozstrzygała sprawę co do jej istoty. Po wtóre zaś w decyzji z dnia [...].05.2001 r. przyjęto, że następstwem nawiezienia ziemi jest zaistnienie " zmiany ", bez określenia o jaką zmianę chodzi. W uzasadnieniu decyzji odwołano się do " sukcesywnego podwożenia " sąsiednich działek. Sugeruje to, że owa " zmiana " dotyczy zmian różnicy poziomów sąsiadujących z sobą działek. Ponieważ jednak wydając decyzję oparto się na art. 50 ust. 1 Prawa wodnego, należy sądzić, że owa " zmiana " dotyczy stanu wody na gruncie. Tą kwestią jednakże organ I instancji się nie zajął, ogólnikowo wskazując jedynie że sąsiednie działki też były " podwiezione ". Nie dokonano jednak ustaleń kiedy to miało miejsce i jaki wpływ wywarło na stosunki wodne, a tylko ta kwestia może być podstawą wydania stosownych decyzji w trybie art. 50 ust. 1 Prawa wodnego.
W postępowaniu odwoławczym organ II instancji nie zwrócił uwagi na to, że sprawa została załatwiona z naruszeniem art. 50 ust. 1 Prawa wodnego i stosownych przepisów kpa. Zebrany w sprawie materiał jednoznacznie wskazuje na znaczenie pierwotnego ukształtowania dz.nr 1221/2 dla istniejących stosunków wodnych na tym terenie. Po tym stwierdzeniu organ administracji miał obowiązek nakazać właścicielowi przywrócenie stanu poprzedniego, czego nie uczynił z obrazą art. 50 ust. 1 cyt. ustawy. Obrażony został również przepis dotyczący samej istoty decyzji administracyjnej oraz przepisy postępowania, co miało wpływ na wynik sprawy. Naruszone zostały wreszcie podstawowe zasady postępowania administracyjnego, a to zasada praworządności, prawdy obiektywnej i zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do zapisu zawartego w art. § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych [ Dz.Ust. Nr 153 poz. 1269 ] sądy administracyjne sprawują m.innymi wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym wspomniana wyżej kontrola wykonywana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [ Dz.Ust. Nr 153 poz. 1270 ], zwanej dalej w skrócie p.s.a., który znajduje w sprawie zastosowanie w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [ Dz.Ust. Nr 153 poz. 1271 z późn.zm. ] przepisy tej ustawy normują postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej.
Niewątpliwie do tej kategorii spraw zaliczyć należy badaną sprawę, w której przedmiotem rozstrzygnięcia pozostawała kwestia zmiany stosunków wodnych na gruncie. Oznacza to, iż legalność zakwestionowanej skargą decyzji ocenia Sąd według kryteriów określonych przez przepisy prawa materialnego i procesowego obowiązujące w chwili jej wydania.
Jeżeli zaś tak, to zauważyć należy, iż uwadze Samorządowego Kolegium Odwoławczego umknęła nowelizacja obowiązującej wówczas w dacie orzekania ustawy z dnia 24.10.1974 r. – Prawo wodne [ Dz.Ust. Nr 38 poz. 230 z późn.zm. ] dokonana zapisem zawartym w art. 33 pkt 15a ustawy z dnia 24.07.1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej – w związku z reformą ustrojową państwa [ Dz.Ust. Nr 106 poz. 668 ] obowiązującym od dnia 1.01.1999 r. Zgodnie z nim decyzja w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie do stanu poprzedniego jest ostateczna, a strona w terminie 30 dni od otrzymania decyzji może dochodzić swoich roszczeń przed sądem. Innymi słowy w świetle tej regulacji w badanej sprawie odwołanie od decyzji Wójta Gminy z dnia [...].05.2001 r. było niedopuszczalne, a zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie miało kompetencji do jego rozpoznania, strona zaś niezadowolona z zapadłego rozstrzygnięcia mogła dochodzić swoich roszczeń na drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym. Droga zaś postępowania administracyjnego była niedopuszczalna.
Konkludując stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja wydana została bez podstawy prawnej, w związku z czym obarczona jest ona kwalifikowaną wadą prawną { art. 156 § 1 pkt 2 kpa }, skutkiem czego jest konieczność stwierdzenia jej nieważności na zasadzie wyrażonej w art. 145 § 1 pkt 2 p.s.a.
Przywołana wyżej zasada prawna obowiązywała zatem także w dniu 8.01.2001 r., a więc w dniu wydania w tej samej sprawie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji oznaczonej nr [...], stanowiącej o uchyleniu decyzji Wójta Gminy z dnia [...].06.2000 r. nr [...]. Także więc i ona obarczona była kwalifikowaną wadą prawną, stanowiącą o jej nieważności z przedstawionych powyżej przyczyn. Konsekwencją zaistniałego stanu rzeczy jest również nieważność decyzji Wójta Gminy z dnia [...].05.2001 r. nr [...]. Działając zatem w oparciu o art. 135 p.s.a. również i te ostatnio wymienione decyzje jako nieważne należało wyeliminować z obrotu prawnego.
Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja z uwagi na uwzględnienie skargi t nie podlega wykonaniu do czasu prawomocności niniejszego wyroku { art. 152 p.s.a. ]
Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego znajduje swoje uzasadnienie w art. 200 p.s.a.