Uzasadnienie
SA/Rz 857/03
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] IV 2003 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy S. K. utrzymał w mocy decyzję własną nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. o odmowie uchylenia decyzji własnej powołując przepis art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 154 § 1 k.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz. U. Nr 42, poz. 371/.
Jak wynika z akt administracyjnych S. K. pozbawiony został uprawnień kombatanckich decyzją Kierownika Urzędu z [...] marca 2000 r. utrzymaną następnie w mocy decyzją z dnia [...] sierpnia 2000 r. Decyzja ta została zaskarżona do NSA i wyrokiem z dnia 18 września 2002 r. w sprawie sygn. akt SA/Rz 1638/02 Sąd skargę oddalił.
Następnie skarżący pismem z dnia 9 X 2002 r. zwrócił się ponownie do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przywrócenie mu uprawnień kombatanckich, powołując się na okoliczności podniesione w postępowaniu weryfikacyjnym /podeszły wiek, stan zdrowia i krzywdzący jej charakter/. Strona nie powołała się na ustawowe podstawy wznowienia postępowania ani też na podstawy stwierdzenia nieważności decyzji.
Organ powołując się na przepis art. 234 § 1 k.p.a. zakwalifikował wniosek jako sytuację z art. 154 k.p.a.
W myśl art. 154 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji państwowej, który ją wydał lub przez organ wyższego rzędu jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Decyzja, której uchylenia domaga się strona jest ostateczna, natomiast strona nie wykazała by za jej uchyleniem przemawiał interes społeczny lub jej słuszny interes. Okoliczności, na które powołuje się strona we wniosku takiej oceny nie uzasadniają. Ponadto należy zauważyć, że postępowanie, w wyniku którego wydana została decyzja, nie zostało dotknięte wadliwością. Podstawą pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich był przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy. Uprawnienia kombatanckie nie przysługują między innymi osobie, która nabyła je z tytułu walki o utrwalanie władzy ludowej.
Skarżący nabył je ponieważ w okresie od VII 1947 r. do XII 1947 r. odbywał służbę w szeregach WOP. Ustalono ponad wszelką wątpliwość iż podczas tej służby nie brał udziału w walkach, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 6 cyt. ustawy. Strona nie wskazała również na inne okoliczności uprawniające do przyznania uprawnień kombatanckich.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniósł, iż nie może pogodzić się z jej treścią. Nie rozumie dlaczego inni żołnierze, którzy odbywali podobną służbę wojskową tylko do końca VI 1947 r. nie stracili uprawnień, pomimo że służyli w tej samej jednostce.
Był żołnierzem z poboru więc trudno mówić aby utrwalał władzę ludową.
Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie go poprzedzające.
W uzasadnieniu naprowadził, iż wnioskodawca nie wykazał by za jej uchyleniem przemawiał interes społeczny lub jego słuszny interes.
Decyzję tę zaskarżył S. K. do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie wskazując kierunku jej weryfikacji. Ponownie przytoczył okoliczności z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Naprowadził, iż skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dowodów na działalność kombatancką w rozumieniu art. 1-4 cyt. ustawy. Brak zatem przesłanek do zmiany wcześniejszej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej rozstrzygając w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż z innych względów niż podnosi skarżący.
Kontrola zaskarżonej decyzji nie może być przeprowadzona dowolnie lecz wprost przeciwnie, powinna przebiegać w określonej kolejności.
Podstawą w tym zakresie jest bez wątpienia kontrola z punktu widzenia ewentualnego istnienia wad powodujących nieważność decyzji zaskarżonej.
Ustalenie bowiem którejkolwiek z wad uzasadniających stwierdzenie jej nieważności czyni dalszą kontrolę nie tylko zbędną ale i niedopuszczalną.
W następnej kolejności Sąd przechodzi do oceny ewentualnego istnienia innych wad tj. niezachowania przepisów postępowania administracyjnego, a następnie naruszenia prawa materialnego.
Poddawszy zaskarżoną decyzję takiej właśnie kontroli Sąd doszedł do wniosku iż decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] IV 2003 r. Nr [...], w której utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2003 r. Nr [...] o odmowie uchylenia decyzji własnej narusza przepisy obowiązującego prawa.
W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania skarżący S. K. otrzymał decyzję organu I instancji w dniu 29 marca 2003 r.
W aktach znajduje się pismo datowane 31 marca 2003 r. adresowane do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. mające na celu zmianę omówionej wyżej decyzji lecz pismo to nie jest podpisane.
Organ przyjął, iż jest to wniosek S. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy i po jego rozpoznaniu wydał decyzję.
Wydanie decyzji odwoławczej bez odwołania strony stanowi rażące naruszenie prawa /patrz wyroki NSA z dnia 8 czerwca 1983 r., SA 355/83, z 26 VIII 1987 r. IV SA 929/86, a także wyrok SN z dnia 8 IV 1994 r. III ARN 15/94 OSN 1994 Nr 3 poz. 36/.
"Rażące naruszenie prawa powoduje bezwzględną eliminację decyzji z obrotu prawnego, podczas gdy inne naruszenia prawa są pod tym względem stopniowalne" - Z. Cieślak "o rażącym naruszeniu prawa w postępowaniu administracyjnym" PiP 1986 Nr 11 s. 109-111.
Istotę rażącego naruszenia prawa trzeba upatrywać w tym, iż powoduje ono zaprzeczenie któregoś z elementów normy prawnej oraz w tym, że nie jest ono stopniowalne".
Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa - art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Z tych względów na zasadzie przepisów art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji.
O kosztach orzeczono na zasadzie przepisów art. 200 cyt. ustawy w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./.