Uzasadnienie
Decyzją z dnia 6 czerwca 1995 r. zawartą w JDA SAD (...) Dyrektor Urzędu Celnego w S. dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym wino białe wytrawne w ilości 254,12 hl sprowadzone z Belgii przez "A. T." Spółkę z o.o. w W. i wymierzył cło od zadeklarowanej wartości celnej towaru wynikającej z przedłożonej faktury nr 950531 z 2 czerwca 1995 r. na bazie DAF wystawionej przez eksportera z Belgii, (...). W fakturze tej wpisana była cena jednostkowa 61 NLG za 1 hl wina oraz łączna jego wartość w kwocie 15.501,32 NLG.
Postanowieniem z dnia 18 marca 1997 r. Dyrektor Urzędu Celnego w S. wznowił postępowanie w sprawie na podstawie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, a następnie decyzją z dnia 4 czerwca 1997 r. wydaną na podstawie art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa uchylił pierwotną swoją decyzję z 6 czerwca 1995 r. i powołując się na przepisy art. 4 ust. 1 i 2, art. 23 ust. 1, art. 25 ust. 1 pkt 1, art. 77 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ oraz par. 2 ust. 1 pkt 1 "a" rozporządzenia Rady Ministrów z 28 grudnia 1994 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 138 poz. 730/ - ustalił nowy wyższy wymiar cła od sprowadzonego wina.
Podstawą wznowienia postępowania a następnie wyższego wymiaru cła było ustalenie w wyniku przeprowadzonej w siedzibie Spółki "A.-T." kontroli problemowej zgodności dokumentacji księgowej firmy z dokumentacją przedkładaną przy odprawach celnych wina, że do odpraw celnych Spółka przedkładała faktury, w których wartość towaru była określona w wysokości o około 25 procent niższej niż w fakturach ujętych w ewidencji księgowej. Ujawniono m.in. drugą oryginalną fakturę (...) z 2 czerwca 1995 r., której nie przedłożono do odprawy celnej w dniu 6 czerwca 1995 r. Faktura ta /druga/ różniła się od pierwszej tym, że wpisana cena jednostkowa wina wynosiła 82 NLG za 1 hl, a łączna wartość towaru 20.837,84 NLG bez wyodrębnienia kosztów transportu i ubezpieczenia oraz zamiast formuły DAF wpisano miejsce dostawy Ozorków/Chociszew /bez powołania formuły DDU/.
W toku postępowania Spółka przedłożyła kontrakt zawarty 17 marca 1995 r. z belgijską firmą, z którego wynika, że strony uzgodniły między sobą wystawianie podwójnych kompletów faktur tzn. faktur ustalających cenę towaru na bazie DAF /przedkładanych do odprawy/ oraz faktur ustalających cenę towaru na bazie DDU O./C. W art. 1 kontraktu ustalono cenę jednostkową wina 82 NLG/1 hl, natomiast w art. 2 warunki dostawy DDU O./C. Ujawniona /druga/ faktura zawierała transakcyjną wartość towaru według ustalonej ceny 82 NLG/1 hl na bazie DDU i ta właśnie faktura została zapłacona przez Spółkę i ujęta w ewidencji księgowej, wobec czego organ I instancji uznał ją za właściwą fakturę handlową, którą strona obowiązana była przedstawić do odprawy celnej. Wymierzając wyższe cło organ I instancji ustalił wartość celną towaru w wysokości wartości towaru określonej w drugiej fakturze /20.837,84 NLG/ wyjaśniając, że zgodnie z art. 25 ust. 1 Prawa celnego wartością celną towaru jest cena zapłacona lub należna za towar celny /wartość transakcyjna/ wraz z kosztami w niej nie ujętymi, a faktycznie poniesionymi przez kupującego m.in. kosztami transportu i ubezpieczenia do granicy państwa.
Jednocześnie organ I instancji wyjaśnił, że koszty transportu na odcinku krajowym nie mogą być odliczone od wartości celnej towaru ponieważ nie zostały wyodrębnione na fakturze dostawcy zagranicznego. Wymóg takiego wyodrębnienia zawarty jest w wyjaśnieniach do posługiwania się formularzami JDA SAD pole 42 - wartość pozycji, zawartych w załączniku nr 4 do zarządzenia Prezesa GUC z 26 listopada 1992 r. w sprawie wniosków o wszczęcie postępowania celnego /M.P. nr 38 poz. 279 ze zm./.
W odwołaniu od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego Spółka domagała się jej uchylenia i umorzenia postępowania. Skarżąca wyjaśniała, że podwójne fakturowanie nie miało na celu wprowadzenia w błąd organów celnych. Obie faktury są prawdziwe, a różni je ujęcie kosztów transportu i ubezpieczenia na terenie Polski. Dostawcy zagraniczni negocjowali stawki transportowe odrębnie na odcinku zagranicznym i odrębnie na odcinku polskim. W tym ostatnim przypadku były one wyższe z uwagi na wydłużony czas oczekiwania na odprawę celną, fatalny stan polskich dróg, brak ładunków powrotnych i w związku z tym nie było możliwe wyodrębnienie kosztów transportu w oparciu o zwykłe proporcje kilometrowe. Praktyka podwójnego fakturowania - przyznaje skarżąca - była uchybieniem natury organizacyjno-ewidencyjnej, jednak rzeczywistą wartość celną towaru odzwierciedla faktura "pierwsza" przedłożona do odprawy celnej.
Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzja z dnia 27 maja 1998 r. utrzymał zaskarżona decyzję w mocy uznając, że odpowiada prawu oraz ustalonym faktom.
Organ odwoławczy podkreślił, że w kontrakcie handlowym strony ustaliły, że towar będzie dostarczony zgodnie z regułami formuły DDU O./C. i że sprzedający poniesie całość kosztów transportu i ubezpieczenia. Zgodnie z Międzynarodowymi Regułami Wykładni Terminów Handlowych MJH w Paryżu - "I." z 1990 r. w przypadku realizacji kontraktu na bazie DDU sprzedający odpowiada za towar i ponosi wszelkie koszty dostawy do wskazanego punktu w kraju przeznaczenia.
Ujawniona w dokumentacji księgowej faktura wskazuje, że dostawa z 6 czerwca 1995 r. była realizowana na bazie DDU. Organ odwoławczy potwierdza stanowisko organu I instancji, że tylko ta "druga" faktura może być uznana za wiarygodny dokument ustalenia wartości celnej towaru, gdyż /w przeciwieństwie do pierwszej/ została ona zaewidencjonowana w dokumentacji księgowej i stanowi dowód płatności za towar. Zgodnie z powszechną praktyka handlową daną transakcję sprzedaży może dokumentować tylko jedna faktura. Wewnętrzne uzgodnienia i rozliczenia między stronami kontraktu mają znaczenie tylko między nimi, natomiast dla innych podmiotów także dla organów celnych, znaczenie mają tylko działania podejmowane "na zewnątrz".
Zgodnie z art. 50 Prawa celnego podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą do wniosku o wszczęcie postępowania celnego powinien dołączyć właściwe dokumenty, które mają służyć do ustalania wartości celnej towaru. Spółka obowiązana była zatem przedstawić do odprawy fakturę ujawnioną /drugą/, która była rzeczywistym i jedynie wiarygodnym dokumentem handlowym zaksięgowanym i zapłaconym. I dlatego ta druga faktura stanowi właściwą w rozumieniu art. 25 ust. 1 Prawa celnego podstawę ustalenia wartości celnej towaru we wznowionym postępowaniu. Wartość celną towaru stanowi jednak cała kwota 20.837,84 NLG uwidoczniona w ujawnionej fakturze, gdyż nie wyodrębniono w niej kosztów zagranicznych i krajowych związanych z dostawą towaru. Strona w toku postępowania nie przedstawiła wiarygodnych dowodów, które w sposób niepodważalny pozwoliłyby na wyodrębnienie tych kosztów. Organ odwoławczy podkreślił na koniec, że nic nie stało na przeszkodzie, aby Spółka przy odprawie celnej zadeklarowała rzeczywiste koszty transportu poniesione do granicy.
Od decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł Spółka wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 25 ust. 1 pkt 1 Prawa celnego oraz przepisów art. 7 i art. 80 Kpa.
W uzasadnieniu skargi Spółka podnosi, że organy celne bezpodstawnie ustaliły cło od pełnej wartości chociaż z ujawnionej faktury wynika, że dostawa była realizowana na bazie DDU, co oznacza, że wartość wykazana w fakturze obejmuje koszty także na odcinku krajowym, co do których Spółka przedstawiła dowód, iż wynosiły 67 Fr/1 hl, lecz organ celny nie próbował nawet zweryfikować tego dowodu.
Prezes GUC w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Zgodnie z art. 50 ust. 3 Prawa celnego podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą z przeznaczeniem towaru do działalności gospodarczej obowiązany jest dołączyć do wniosku o wszczęcie postępowania celnego deklarację wartości celnej, fakturę w oryginale lub inny dokument służący do ustalenia wartości celnej, określony przez Prezesa GUC. Na podstawie upoważnienia ustawowego z art. 50 ust. 3 i 5 Prawa celnego Prezes GUC wydał zarządzenie z dnia 26 listopada 1992 r. w sprawie wniosków o wszczęcie postępowania celnego /M.P. nr 38 poz. 279 ze zm./ wraz z załącznikiem zawierającym objaśnienia co do posługiwania się formularzami SAD, deklaracji wartości celnej a także innych wymaganych dokumentów.
Wymóg dołączenia do wniosku deklaracji wartości celnej towaru oraz oryginalnej faktury wynika wprost z art. 50 ust. 3 Prawa celnego. Oczywiste jest, że musi to być właściwa faktura handlowa, będąca podstawą zaksięgowania i zapłaty za towar.
Prawidłowo organy celne uznały, że właściwą fakturą handlową była faktura ujawniona w księgowości Spółki w toku kontroli i że tę właśnie fakturę Spółka obowiązana była załączyć do wniosku o wszczęcie postępowania celnego. Faktura faktycznie załączona do odprawy była bowiem dokumentem fikcyjnym, bez znaczenia w obrocie zewnętrznym. Również sporządzona na podstawie tej fikcyjnej faktury deklaracja wartości celnej pozbawiona była wartości dowodowej.
W konsekwencji podstawę ponownego wymiaru cła stanowić mogła jedynie ujawniona faktura. Z treści tej faktury wynika, że Spółka zakupiła od belgijskiej firmy 254,12 hl wina w cenie jednostkowej 89 NLG za 1 hl, o łącznej wartości 20.837,84 NLG, z dostawą do Ozorkowa/Chociszewa, jednak bez wyodrębnienia kosztów transportu i ubezpieczenia.
Zgodnie z art. 26 ust. 1 Prawa celnego wartością celną towaru jest cena zapłacona lub należna za towar celny /cena transakcyjna/ wraz z kosztami w niej nie ujętymi, a faktycznie poniesionymi przez kupującego, m.in. kosztami transportu i ubezpieczenia poniesionymi do granicy państwa.
Z treści przytoczonego przepisu wynika konieczność wyodrębnienia kosztów transportu i ubezpieczenia zarówno od ceny towaru, co wynika ze sformułowania "(...) z kosztami w niej /w cenie/ nie ujętymi (...)" jak i ich podziału na poniesione na odcinku zagranicznym /do granicy kraju/ i krajowym.
Brak tego wyodrębnienia uniemożliwia odliczenia kosztów krajowych dostawy od wartości towaru wynikającej z ujawnionej faktury. Z jej treści nie wynika, w ogóle by cena towaru obejmowała koszty transportu. Wyjaśnienie kontrahenta zagranicznego załączone w sprawie nie stanowi dokumentu jaki jest wymagany przepisami Prawa celnego, w szczególności w art. 50 ust. 3 oraz w przepisach powołanego zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 26 listopada 1992 r., nie mogło więc mieć znaczenia dowodowego.
W konsekwencji za trafne i zgodne z powołanymi przepisami należy uznać stanowisko organów celnych, że wobec nie zachowania warunku wyodrębnienia kosztów transportu i ubezpieczenia na fakturze handlowej, przy braku innych przewidzianych prawem dokumentów potwierdzających ich poniesienie w sposób nie budzący wątpliwości, uzasadnione było naliczenie cła od całej wartości towaru uwidocznionej w ujawnionej fakturze.
Zaskarżona decyzja zgodna jest z powołanymi przepisami prawa materialnego, jak również nie narusza przepisów o postępowaniu, gdyż sprawa została wyjaśniona z wykorzystaniem wszystkich dostępnych środków dowodowych, a ich ocena nie nasuwa wątpliwości.
Z tych względów Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.