Uzasadnienie
W dniu 16 czerwca 1999 r. w Urzędzie Celnym [...] w [...] objęto towar w postaci odzieży używanej, szminek maskujących, spodni, nakryć głowy oraz naczynia procedurą tranzytu wg noty tranzytowej T2 nr [...] z dnia [...] r. Towar ten został wprowadzony na polski obszar celny w dniu 16 czerwca 1999 r. przez przejście graniczne w [...] i powinien był zostać dostarczony do urzędu celnego przeznaczenia – Oddziału Celnego w [...] do dnia 18 czerwca 1999 r. Głównym zobowiązanym, wpisanym w polu 50 noty tranzytowej, była firma Z "J" z siedzibą w [...] w [...]. Towar przewożony był środkiem transportu o nr rej. [...] i nr rej. [...] należącym do firmy "T" Transport Międzynarodowy i Krajowy J. C. w [...]. Kierowcą pojazdu był B. U., natomiast – wskazanym w nocie tranzytowej – odbiorcą towaru była firma "H." M. W. w [...].
Wobec nie przedstawienia do procedury celnej w terminie do 18 czerwca 1999 r. towaru w urzędzie celnym przeznaczenia postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Urzędu Celnego wszczął postępowanie w sprawie uregulowania sytuacji towaru objętego procedurą tranzytu, a następnie decyzją z dnia [...] r. nr [...], skierowaną do głównego zobowiązanego w procedurze tranzytu – Z. "J" z siedzibą w [...], odbiorcy towaru - Firmy H - D M. W. w [...] oraz kierowcy przewoźnika – B. U., określił kwotę wynikającą z długu celnego i odsetki w związku ze stwierdzeniem nie zakończenia procedury tranzytu i usunięcia towaru spod dozoru celnego.
W wyniku odwołania wniesionego przez "J" [...], Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia [...] r. uchylił decyzję Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ w celu wyjaśnienia, czy kierowca pojazdu – B. U. dokonywał przewozu towaru w swoim imieniu i na swoją rzecz, czy też wykonywał zlecenie przewozu na podstawie umowy z firmą "T" Transport Międzynarodowy i Krajowy J. C. w [...].
Po przeprowadzeniu postępowania celnego, decyzją z dnia [...] r. nr [...], skierowaną do głównego zobowiązanego w procedurze tranzytu – "J" [...], odbiorcy towaru – Firmy "H-D" M. W., kierowcy przewoźnika – B. U. oraz przewoźnika – "T" Transport Międzynarodowy i Krajowy J. C., Naczelnik Urzędu Celnego określił kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości [...] zł w związku ze stwierdzeniem nie zakończenia procedury tranzytu i usunięcia towaru spod dozoru celnego oraz umorzył postępowanie w stosunku do kierowcy – B. U..
Z uzasadnienia decyzji Naczelnika Urzędu Celnego wynika, iż procedura tranzytu, którą objęto towar wg noty tranzytowej T2 o nr 02968 z dnia 16 czerwca 1999 r. w Urzędzie Celnym w [...]a następnie potwierdzono w Oddziale Celnym (Polska) pod numerem ewidencji [...] w dniu [...] r., nie została zakończona w urzędzie celnym przeznaczenia w [...], a towar usunięto spod dozoru celnego. Ze szczegółowych ustaleń organu celnego wynika, iż kierowca pojazdu B. U., będący pracownikiem przewoźnika – "T" Transport Międzynarodowy i Krajowy J.C. w dniu 16 czerwca 1999 r., na podstawie dwóch not tranzytowych T2 o nr [...], obejmującej koce wełniane oraz T2 o nr [...], obejmującej odzież używaną, szminki maskujące, spodnie, nakrycia głowy oraz naczynia, w których odbiorcą towaru wskazana była firma "H-D" M. W., w dniu [...] r., po opuszczeniu granicy niemiecko-polskiej, udał się pojazdem z towarem do bazy przewoźnika znajdującej się w [...], i następnego dnia, tj. 17 czerwca 1999 r., na polecenie właściciela towaru – M. W., udał się z towarem do [...] do Oddziału Celnego, gdzie M. W. odebrał od niego dokumenty dotyczące towaru, w tym dwie noty tranzytowe T2 o nr nr[...] i [...], a po załatwieniu formalności w budynku odpraw celnych, zwrócił mu tylko notę o nr[...], obejmującą koce wełniane, natomiast nie zwrócił mu noty tranzytowej o nr [...], obejmującej odzież używaną, szminki maskujące, spodnie, nakrycia głowy oraz naczynia, informując go, iż drugiej noty nie było i nie ma.
W tej sytuacji kierowca poinformował odbiorcę towaru, że nie pozwoli na rozładowanie towaru. M. W. skontaktował się telefonicznie z właścicielem firmy przewozowej – J. C. i ten polecił kierowcy towar rozładować (protokół przesłuchania B. U., k-110,111).
Z dalszych ustaleń organu celnego wynika, iż przedstawiona w sprawie kopia świadectwa przekroczenia granicy TC 10 nr [...], zawierająca potwierdzenie odbioru towaru w Oddziale Celnym w [...] z datą [...] r., jest dokumentem sfałszowanym, gdyż z analizy dokumentacji znajdującej się w Oddziale Celnym w [...] wynika, iż pod numerem TRO [...], wpisanym na świadectwie TC 10 nr [...], opowiadającym zapisowi na nocie tranzytowej T2 o nr [...], zarejestrowany jest towar przeznaczony dla firmy "M" S.A. w [...]. Ponadto, organ stwierdził, iż wobec tego, że towary objęte notami tranzytowymi T2 o nr nr [...] i [...] przewożone były przez tego samego kierowcę i jednym środkiem transportu, niemożliwe jest, aby odprawa celna towaru odbyła się w dwóch dniach, tj. 16 i 17 czerwca 1999 r., bowiem towar objęty notą tranzytową T2 o nr 02967, obejmujący koce wełniane, został prawidłowo dostarczony do Oddziału Celnego w [...] w dniu [...] r. i właściwie zaewidencjonowany, co zostało potwierdzone na tej nocie tranzytowej. Ponadto, treść zeznań B. U. potwierdza, że do Oddziału Celnego w [...] z obiema notami tranzytowymi udał się w dniu 17 czerwca 1999r.
Powyższe ustalenia dały podstawę do uznania przez organ celny, na podstawie art. 211 § 1 Kodeksu celnego, że towar został usunięty spod dozoru celnego i, że w tej sytuacji powstał dług celny, którego dłużnikami – w myśl art. 211 § 3 pkt 1, 3 i 4 Kodeksu celnego – są: osoba, która usunęła towar spod dozoru celnego, osoby, które nabyły, posiadały lub są w posiadaniu towaru i które wiedziały, a przy zachowaniu należytej staranności, mogły się dowiedzieć, że był to towar usunięty spod dozoru, jak również osoby zobowiązane do wykonania obowiązków wynikających z czasowego składowania towarów lub wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar został objęty. W niniejszej sprawie dłużnikami są zatem: główny zobowiązany w procedurze tranzytu – "J", odbiorca towaru – Firma " H-D". M. W. oraz przewoźnik – "T" Transport Międzynarodowy i Krajowy J. C.. Na podstawie art. 221 Kodeksu celnego organ celny stwierdził, że dłużnicy solidarnie są zobowiązani do uiszczenia kwoty wynikającej z długu celnego.
Z dodatkowych ustaleń organu celnego wynika, iż w sprawie sfałszowania dokumentu wszczęte zostało postępowanie karne, które wobec niewykrycia sprawcy przestępstwa, zostało w dniu 9 kwietnia 2001 r. umorzone, zatwierdzonym przez prokuratora, postanowieniem Komisariatu w [...] o nr [...]. Niezależnie od tego postępowania, w dniu 5 grudnia 2001 r. wszczęte zostało postępowanie karno-skarbowe w tej sprawie, które w dniu 3 czerwca 2002 r. zostało zawieszone, w tej sytuacji, wg organu celnego, na mocy art. 230 § 5 Kodeksu celnego, bieg terminu przedawnienia, określonego w art. 230 § 4 Kodeksu celnego, uległ zawieszeniu.
"J", reprezentowana przez M. Z., złożyła odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego, podnosząc w nim naruszenie przepisu art. 230 § 4 Kodeksu celnego oraz brak powiadomienia dłużnika o zawieszeniu postępowania karno-skarbowego. Zdaniem odwołującej się, w związku z wydaniem decyzji organu pierwszej instancji z uchybieniem terminu określonego w art. 230 § 4 Kodeksu celnego, występują przesłanki określone art. 247 § 1 pkt 6 i 7 Ordynacji podatkowej.
Odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego złożył także pełnomocnik przewoźnika – firmy "T" Transport Międzynarodowy i Krajowy J. C., podnosząc w nim m.in. że w sprawie nastąpił upływ terminu, o którym mowa jest w art. 230 § 4 Kodeksu celnego, w związku z czym nie może zostać uznany za dłużnika na podstawie art. 211 § 3 Kodeksu celnego.
Dyrektor Izby Celnej decyzja z dnia [...]. o nr [...], wydaną w wyniku rozpoznania odwołań stron postępowania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż stosownie do treści art. 2 § 2 Kodeksu celnego, wprowadzenie towaru na polski obszar celny lub jego wyprowadzenie z polskiego obszaru celnego powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego, jeżeli przepisy prawa, w tym umowy międzynarodowe, nie stanowią inaczej. Znajdująca zastosowanie w sprawie Konwencja o Wspólnej Procedurze Tranzytowej podpisana w Interlaken 20 maja 1987 r., do której Polska przystąpiła i ją ratyfikowała 20 maja 1996 r. (Dz. U. Nr 46 z 1998 r., poz. 290) w Załączniku nr I w art. 22 ust. 1 stanowi, że w celu zakończenia procedury tranzytu i objęcia towaru nową procedurą celną, osoby do tego zobowiązane, czyli te, które przyjmują towar i wiedzą, że podlega on wspólnej procedurze tranzytu, mają obowiązek stawienia się w urzędzie celnym wskazanym w polu 53 noty tranzytowej z towarem i dokumentami oraz dokonania czynności celnych.
Stosownie natomiast do treści art. 11 ust. 1 Załącznika nr I do Konwencji, główny zobowiązany jest obowiązany przedstawić towary w niezmienionym stanie oraz notę tranzytową urzędowi przeznaczenia w wyznaczonym terminie i z zachowaniem środków podjętych przez właściwe władze w celu zapewnienia tożsamości towarów, przestrzegać przepisów o wspólnej procedurze tranzytowej, uiścić cła oraz inne opłaty, jeżeli takie będą należne na skutek naruszeń przepisów lub nieprawidłowości mających miejsce w toku wspólnej procedury tranzytowej lub w związku z tą procedurą.
Ponadto, organ odwoławczy podkreślił w uzasadnieniu decyzji, iż Konwencja nie przewiduje przypadków, w których odpowiedzialność głównego zobowiązanego byłaby wyłączona, bowiem instytucja głównego zobowiązanego powstała właśnie po to, aby w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w procedurze zawieszającej, jaką jest procedura tranzytu, jasno i precyzyjnie określona została pozycja osoby, która zawsze, niezależnie od innych podmiotów, ponosić będzie odpowiedzialność przed organami celnymi za niewykonanie obowiązków wynikających z procedury tranzytu. Na mocy natomiast art. 11 ust. 2 Załącznika nr I do Konwencji, niezależnie od obowiązków głównego zobowiązanego, określonych w ustępie 1 tego artykułu, przewoźnik lub odbiorca towarów, który przyjmuje towary i wie, że podlegają one wspólnej procedurze tranzytowej, jest także obowiązany przedstawić je w niezmienionym stanie urzędowi przeznaczenia w wyznaczonym terminie i z zachowaniem środków podjętych przez właściwe władze w celu zapewnienia tożsamości towarów.
Zgodnie z treścią przepisu art. 34 ust. 1 Załącznika nr I do Konwencji, jeżeli stwierdzono, że w toku procedury tranzytu w określonym kraju popełnione zostały naruszenia przepisów, wówczas bez uszczerbku dla postępowania karnego, pobrane zostaną przez ten kraj, zgodnie z jego przepisami prawnymi i administracyjnymi, należne wskutek tego cła i inne opłaty. Przepis zaś art. 35 § 3 Kodeksu celnego stanowi, że towary wprowadzone na polski obszar celny, pozostają pod dozorem tak długo, jak jest to niezbędne do określenia ich statusu celnego, a w wypadku towarów niekrajowych – aż do czasu, kiedy ich status celny zostanie zmieniony bądź, gdy zostaną wprowadzone do wolnego obszaru celnego albo też zostaną powrotnie wywiezione bądź zniszczone zgodnie z art. 186 Kodeksu celnego.
Usunięcie towaru spod dozoru celnego (art. 3 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego) polega na uniemożliwieniu organowi celnemu dokonywania konkretnych czynności podejmowanych w ramach dozoru celnego poprzez brak fizycznego dostępu do towaru podlegającego dozorowi.
W przedmiotowej sprawie towar został usunięty spod dozoru celnego, gdyż nie został przedstawiony w urzędzie celnym przeznaczenia, co skutkowało powstaniem długu celnego na mocy art. 211 § 1 Kodeksu celnego.
Dalej w uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż zgodnie z art. 211 § 2 Kodeksu celnego, dług celny powstaje z chwilą usunięcia towaru spod dozoru celnego.
W przedmiotowej sprawie chwilą usunięcia spod dozoru jest dzień następny po dniu, w którym towar należało dostarczyć do urzędu celnego przeznaczenia, tj. 19 czerwca 1999 r.
Krąg dłużników, czyli osób zobowiązanych do zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego, określa art. 211 § 3 Kodeksu celnego. Zgodnie z treścią pkt 4 tego przepisu, dłużnikami są osoby zobowiązane do wykonania obowiązków wynikających z czasowego składowania towarów lub wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar został objęty. Osobą odpowiedzialną za wykonanie obowiązków wynikających ze wspólnej procedury tranzytowej jest zgodnie z art. 11 Załącznika nr I do Konwencji o Wspólnej Procedurze Tranzytowej główny zobowiązany, przewoźnik i odbiorca towaru.
Ponadto, organ odwoławczy stwierdził, że art. 211 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego posługuje się pojęciem "osoby zobowiązane do wykonania obowiązków wynikających z procedury celnej, którą towar został objęty", co oznacza, iż obowiązki celne związane ze stosowaniem określonej procedury celnej mogą spoczywać na więcej niż jednym podmiocie. Tak jest w wypadku procedury tranzytu, dla której przepisy prawa celnego określają obowiązki głównego zobowiązanego, przewoźnika i odbiorcy towaru, jak również wprowadzają odpowiedzialność tych podmiotów za prawidłową realizację procedury tranzytu. Zobowiązanie to ma charakter zobowiązania solidarnego z mocy ustawy, co wyraźnie wynika z postanowień art. 221 Kodeksu celnego. A zatem, także przewoźnik, który nie wykonał obowiązków wynikających ze stosowania procedury tranzytu, solidarnie z głównym zobowiązanym i odbiorcą towaru zobowiązany jest do zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego.
Odpowiedzialność osób, o których mowa jest w art. 211 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego wynika z samego faktu korzystania z procedury celnej.
W sprawie będącej przedmiotem rozstrzygania, "T" Transport Międzynarodowy i Krajowy J. C., przewożąc towar przez granicę państwową zobowiązany był do wykonania obowiązków wynikających z procedury tranzytu, którą towar był objęty, tj. przedstawienia towaru w Oddziale Celnym w [...] w terminie do dnia 18 czerwca 1999 r. Materiał dowodowy zebrany w sprawie bezsprzecznie wskazuje, iż w sprawie nie wykonano obowiązków wynikających z procedury tranzytu - nie przedstawiono towaru wraz z dokumentami w urzędzie celnym celem zakończenia procedury w terminie wskazanym w nocie tranzytowej.
Ponadto, Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że w sprawie zastosowanie znajduje także Konwencja o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) sporządzona w Genewie dnia 19 maja 1956r. (Dz. U. z 1962 r., Nr 49, poz.238 z późn. zm.), co potwierdza nadesłana przez Urząd Celny w [...] (Niemcy) pismem nr [...] z dnia [...] r. kserokopia umowy CMR z dnia 15 czerwca 1999 r., pozwalająca na zastosowanie regulacji prawnych zawartych w art.1 Konwencji, zgodnie z którymi, przepisy Konwencji stosuje się do wszelkiej umowy o zarobkowy przewóz drogowy towarów pojazdami, niezależnie od miejsca zamieszkania i przynależności państwowej stron, jeżeli miejsce przyjęcia przesyłki do przewozu i miejsca przewidziane dla jej dostawy, stosownie do ich oznaczenia w umowie, znajdują się w dwóch różnych krajach, z których przynajmniej jeden jest krajem umawiającym się. Stosownie zaś do dyspozycji art. 3 tej umowy międzynarodowej, przy stosowaniu Konwencji przewoźnik odpowiada, jak za swoje własne czynności i zaniedbania, za czynności i zaniedbania swoich pracowników i wszystkich innych osób, do których usług odwołuje się w celu wykonania przewozu, kiedy ci pracownicy lub te osoby działają w wykonaniu swych funkcji.
Powyższa regulacja – w ocenie organu odwoławczego – w oczywisty sposób skutkuje brakiem prawnych możliwości uwolnienia się przewoźnika w sprawie – "T" Transport Międzynarodowy i Krajowy J. C. od odpowiedzialności za następstwa działań i zaniedbań swojego pracownika – B. U..
Odnosząc się do zarzutu pełnomocników obu odwołujących się stron, dotyczącego wydania decyzji z naruszeniem art. 230 § 4 Kodeksu celnego, Dyrektor Izby Celnej zauważył, iż zgodnie z dyspozycją tego przepisu, powiadomienie dłużnika nie może nastąpić po upływie 3 lat, licząc od dnia powstania długu celnego, a w niniejszej sprawie dług celny powstał w dniu 19 czerwca 1999 r.,,jednakże, stosownie do treści przepisu art. 230 § 5 Kodeksu celnego, bieg terminu, o którym mowa jest w § 4, ulega zawieszeniu z dniem wszczęcia postępowania karnego, postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe lub wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a także zawieszenia postępowania w sprawie celnej. W aktach przedmiotowej sprawy znajduje się kopia postanowienia nr Rd. [...] z dnia [...] r. o wszczęciu dochodzenia w sprawie o przestępstwo skarbowe, polegające na usunięciu spod dozoru celnego towaru objętego wspólną procedurą tranzytu za notą T2 o nr 02968 i jego niedostarczeniu do urzędu celnego przeznaczenia.
Postanowieniem nr [...], [...] z dnia [...] r., zatwierdzonym przez prokuratora w dniu [...] r., zawieszono prowadzone dochodzenie. Podjęcie zatem czynności w postępowaniu karnym skarbowym skutkuje w sprawie zastosowaniem wskazanego przepisu art. 230 § 5 Kodeksu celnego, tj. zawieszeniem biegu terminu, o którym mowa jest w art. 230 § 4 Kodeksu celnego, w dniu wszczęcia dochodzenia, tj. 5 grudnia 2001 r., tak więc, powiadomienie dłużników nie nastąpiło z uchybieniem terminu określonego w art. 230 § 4 Kodeksu celnego i – wbrew zarzutom skargi – w sprawie nie uchybiono obowiązkom wynikającym z art. 201 § 2 i § 3 Ordynacji podatkowej, gdyż postanowieniem z dnia 3 czerwca 2002 r. zawieszono dochodzenie w sprawie o przestępstwo skarbowe, zaś postępowanie celne, do którego odnoszą się przepisy ustawy Ordynacja podatkowa, nie było zawieszane przez organ celny pierwszej instancji.
Dodatkowo, organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że decyzja określająca kwotę wynikającą z długu celnego ma charakter deklaratoryjny, gdyż stwierdza fakt powstania długu celnego z chwilą wystąpienia okoliczności określonych prawem, co potwierdza wyrok Sądu Najwyższego o sygn. akt III RN 138/00 z dnia 8 marca 2001 r., w którym uznano, że w razie powstania długu celnego w przywozie, w wypadku usunięcia spod dozoru celnego towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym (art. 211 § 1 w związku z art. 3 § 1 pkt 2 Kodeksu celnego), osoba, która zobowiązana jest do wykonania obowiązków wynikających ze stosowania procedury zawieszającej – procedury składu celnego (przesłanka obiektywna), staje się z mocy prawa dłużnikiem i za powstały dług ponosi odpowiedzialność na zasadzie ryzyka.
Pogląd wyrażony w wyżej powołanym wyroku odnosi się także do obowiązków wynikających z procedury tranzytu, gdyż procedura tranzytu, podobnie jak procedura składu celnego jest procedurą zawieszającą.
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie wniósł J. C. reprezentowany przez radcę prawnego K. H. podnosząc zarzut naruszenia art. 211 § 3 pkt 4, art. 230 § 4 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny /Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm./ oraz art. 121 § 1, art. 122 i art. 128 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm./.
Z treści skargi wynika, iż zarzutu naruszenia art. 230 § 4 Kodeksu celnego skarżący upatruje w tym, iż od daty powstania długu celnego, tj. od dnia 19 czerwca 1999 r. do dnia wydania decyzji przez Naczelnika Urzędu Celnego, tj. do dnia 24 lutego 2003 r., upłynęły 3 lata, a zawieszenie biegu tego terminu w sprawie nie nastąpiło, gdyż organ celny nie powiadomił dłużnika, poprzez doręczenie mu postanowienia o zawieszeniu postępowania, o zawieszeniu postępowania celnego, do czego zobowiązany był na podstawie art. 201 § 2 i 3 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego. Zdaniem skarżącej, powyższe uchybienie stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w trybie art. 247 § 1 pkt 6 i 7 Ordynacji podatkowej.
Organy celne w sposób dowolny ustaliły, że skarżący jest dłużnikiem celnym z mocy art. 211 § 3 pkt 4 kodeksu celnego.
Zgodnie z tym przepisem dłużnikami celnymi są osoby zobowiązane do wykonania obowiązków wynikających z czasowego składowania towarów lub wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar został objęty. Organy celne nie wykazały w sposób przekonujący zakresu obowiązków skarżącego dotyczących procedury tranzytu uzasadniających jego odpowiedzialność.
Dyrektor Izby Celnej w sposób niewłaściwy jako podstawę prawną odpowiedzialności przewoźnika wskazuje ad 11 i ad 34 Załącznika I do Konwencji o Wspólnej Procedurze Tranzytowej (Dz. U. z 1998 r. Nr 46, poz. 290 ze zm.) albowiem wskazane przepisy regulują procedurę tranzytową Tl, podczas gdy w przedmiotowej sprawie zastosowano procedurę T2.
Dyrektor Izby Celnej błędnie też powołuje się na podstawy odpowiedzialności skarżącego unormowaniach Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów CMR. Konwencja ta reguluje zasady cywilnoprawnej odpowiedzialności przewoźników i nie może mieć zastosowania do zobowiązań publicznoprawnych. Nie jest więc podstawą do poszukiwania odpowiedzialności skarżącego za działania jego pracownika.
Skarżący przyznaje, że B. U. był jego pracownikiem. O Zasadach odpowiedzialności pracodawcy za szkodę wyrządzoną przez jego pracownika decydują przepisy kodeksu pracy, w szczególności ad1201. Pracodawca odpowiada za następstwa czynności pracownika wynikających z obowiązków pracowniczych. Działania pracownika wykraczające poza te obowiązki nie mogą wywoływać odpowiedzialności pracodawcy. Stanowiąc zatem o odpowiedzialności J. C. za działania B. U. organ celny winien wykazać - oprócz tego, że strony łączył stosunek pracy - także to, że ewentualne czynności B. U. związane z usunięciem towaru spod dozoru celnego pozostają w związku z zakresem jego pracowniczych obowiązków. Miałoby to miejsce wówczas, gdyby B. U. otrzymał polecenie od swojego pracodawcy usunięcie towaru spod dozoru celnego. Wprawdzie organ celny dysponuje zeznaniem B. U., w którym to stwierdza, że J.C. i właściciel towaru w rozmowie telefonicznej zdecydowali o rozładunku towaru.
Stwierdzenie to nie jest prawdziwe i nie zostało też zweryfikowane innymi dowodami mogącymi potwierdzić wydanie przez J. C. sprzecznego z prawem polecenia swojemu pracownikowi. Powyższe wskazuje, że B. U. działał podczas rozładunku towaru "na własną rękę". Powyższa okoliczność nie została zbadana przez organ celny w sposób w jaki nakazuje to przepis art. 122 ordynacji podatkowej.
Organy celne naruszyły także art. 128 Ordynacji podatkowej albowiem nie wyjaśniły wszystkich okoliczności sprawy również w zakresie dotyczącym podrobienia potwierdzenia odbioru na dokumencie T2 nr [...] w dniu [...] r. Bezskuteczność działania organów ścigania nie uwalnia organów celnych od obowiązku poczynienia własnych ustaleń. Brak ustaleń w tym zakresie oraz przerzucanie odpowiedzialności rzeczywistych sprawców usunięcia towaru spod dozoru celnego na skarżącego w sposób oczywisty narusza zasadę zaufania do organów określoną w art. 121 § 1 ordynacji podatkowej
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał swoje stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, właściwy do rozpoznania skargi z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zważył, co następuje:
Skarga jest nieuzasadniona, nie ma bowiem podstaw do uznania zaskarżonej decyzji za niezgodną z prawem.
Sąd administracyjny, zgodnie treścią art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Sąd rozpoznając skargę w przedmiotowej sprawie, stwierdził że organy celne przeprowadzając analizę i kwalifikację zastosowanej przez skarżącą, jako głównego zobowiązanego w sprawie, procedury tranzytowej, prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe oraz wyprowadziły – z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy – logiczne wnioski.
Podpisana w Interlaken w dniu 20 maja 1987 r. Konwencja o Wspólnej Procedurze Tranzytowej, którą Polska ratyfikowała 20 maja 1996 r.(Dz. U. Nr 46 z 1998 r., poz. 290), na mocy art. 2 § 2 Kodeksu celnego, stanowiącego że, cyt." Wprowadzenie towaru na polski obszar celny lub jego wyprowadzenie z polskiego obszaru celnego powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego, jeżeli przepisy prawa, w tym umowy międzynarodowe, nie stanowią inaczej", znajduje zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Przepisy zaś Kodeksu celnego mają zastosowanie w tej sprawie tylko w takim zakresie, w jakim umowa międzynarodowa nie stanowi o obowiązkach i uprawnieniach wynikających z wprowadzenia towaru na polski obszar celny.
Z prawidłowo poczynionych ustaleń organów celnych wynika, że zgodnie z notą tranzytową T2 o nr 02968 z dnia 16 czerwca 1999 r., w której jako głównego zobowiązanego wskazano Z. "J" z siedzibą w [...], jako odbiorcę towaru Firmę H-D M. W. w [...] oraz jako przewoźnika "T" i kierowcę przewoźnika B. U., procedurą tranzytu, rozpoczętą w Urzędzie Celnym w [...], objęto towar w postaci odzieży używanej, szminek maskujących, spodni, nakryć głowy oraz naczyń. Towar ten został zarejestrowany w Oddziale Celnym w [...] i powinien był zostać dostarczony do urzędu celnego przeznaczenia, tj. do Oddziału Celnego w [...] do dnia [...] r. Z dokumentacji Oddziału Celnego w [...] jednoznacznie wynika, że taki towar wraz z notą tranzytową o nr [...] z dnia 16 czerwca 1999 r. nie został przedstawiony i zarejestrowany w tym Oddziale. Potwierdzeniem tego, oprócz dokumentacji wskazanego Urzędu oraz braku kopii noty tranzytowej w Oddziale Celnym, są wiarygodne zeznania kierowcy transportu B. U., który szczegółowo przedstawił przebieg dostarczenia towaru do Oddziału Celnego w [...] oraz opisał obrót dokumentami, w tym notą tranzytową T2 o nr [...] z dnia [...] r. Dowód natomiast w postaci świadectwa przekroczenia granicy TC. 10 zaopatrzony w pieczęć z datownikiem "[...]" Oddziału Celnego w [...] nie jest wystarczającym przeciwdowodem, mającym potwierdzić dostarczenie towaru i noty tranzytowej oraz objęcie odpowiednią procedurą tego towaru w Oddziale Celnym w [...].
Słusznie organy celne wyprowadziły w tej sprawie wniosek, że ten dokument nie posiada cech wiarygodności. Fakt natomiast umorzenia sprawy karnej wobec niewykrycia sprawcy przestępstwa sfałszowania dokumentu nie stanowi o wadliwości tak wyprowadzonego wniosku przez organy celne. Skoro zatem towary i nota tranzytowa T2 nie zostały przedstawione urzędowi przeznaczenia, to – stosownie do treści art. 23 Załącznika nr I do Konwencji – wspólna procedura tranzytowa nie zakończyła się.
Uznając za prawidłowo ustalony i przyjęty w sprawie przez organy celne stan faktyczny stwierdzić należy również, że organy te właściwie zastosowały obowiązujące przepisy prawa do tak ustalonego stanu faktycznego. Skoro bowiem główny zobowiązany, wskazany w nocie tranzytowej, tj. Zo "J" z siedzibą w [...] – wbrew obowiązkom wynikającym z art. 11 ust. 1 pkt a oraz art. 22 ust. 1 Załącznika nr I do Konwencji o Wspólnej Procedurze Tranzytowej – nie przedstawił urzędowi przeznaczenia, tj. Oddziałowi Celnemu w [...] towarów objętych notą tranzytową T2 w terminie do 18 czerwca 1999 r. (jak też po tym terminie), ani też nie przedstawił noty tranzytowej T2, to organy te słusznie uznały, że obok głównego zobowiązanego, także przewoźnik i odbiorca towaru, obowiązani są, na mocy art. 11 ust. 1 pkt c i art. 34 ust. 1 Załącznika nr I do Konwencji, uiścić cła oraz inne opłaty, jeżeli takie będą należne na skutek naruszeń przepisów lub nieprawidłowości, mających miejsce w toku wspólnej procedury tranzytowej lub w związku z tą procedurą.
Za zgodne z treścią art. 2 § 2 Kodeksu celnego uznać także należy zastosowanie w sprawie przez organy celne przepisów Kodeksu celnego odnoszących się do instytucji długu celnego i solidarności dłużników (art. art. 208-225), bowiem przepisy Konwencji o Wspólnej Procedurze Tranzytowej, nie regulują tych zagadnień, poza ogólnym unormowaniem zawartym w art. 11 ust. 2 Załącznika nr I do Konwencji, wprowadzającym odpowiedzialność przewoźnika i odbiorcy towaru, obok odpowiedzialności głównego zobowiązanego.
Wbrew wywodom skargi w przedmiotowej sprawie nie doszło do powiadomienia dłużnika o zarejestrowaniu długu celnego (powstałego w dniu 19 czerwca 1999 r.) i wydania decyzji przez organ celny I instancji po upływie 3-letniego terminu przedawnienia określonego w art. 230 § 4 Kodeksu celnego, bowiem – po pierwsze, kwota długu celnego została zarejestrowana już w dacie doręczenia stronie pierwszej decyzji wydanej w sprawie przez organ I instancji, tj. przez Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] r. o [...], a więc przed upływem 3-letniego terminu, a po drugie – gdyby nawet uznać, że nie doszło do zarejestrowania długu celnego w dacie doręczenia decyzji wyżej wskazanej, to w sprawie nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia, na podstawie art. 230 § 5 pkt 1 Kodeksu celnego, bowiem zostało wszczęte w tej sprawie, zarówno postępowanie karne (następnie umorzone), jak również postępowanie karno-skarbowe, które do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie zostało podjęte. Tak więc, z dniem wszczęcia tego postępowania, tj. z dniem 5 grudnia 2001 r. nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia.
Reasumując, zarzucane naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, w sprawie nie występuje, wobec czego skarga, jako nieuzasadniona, podlega oddaleniu na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 /.