Uzasadnienie
Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie przepisu art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, odmówił "E" spółce z o.o. z siedzibą w S. umorzenia zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za 2001 r. w wysokości [...]. Wskazana decyzja jest czwartą decyzją wydaną przez Prezydenta Miasta w tej sprawie, bowiem trzy poprzednie decyzje uchylone zostały w postępowaniach odwoławczych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze z powodu błędów proceduralnych.
Z uzasadnienia decyzji organu podatkowego wynika, że spółka "E", mimo dwukrotnego wezwania jej przez Urząd Miejski do złożenia deklaracji wraz z wykazem nieruchomości podlegających opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości za 2001 r., nie wypełniła ciążącego na nie obowiązku, jak też nie uiściła w terminie podatku od nieruchomości za rok podatkowy 2001, Spółka ta natomiast – reprezentowana przez prezesa jednoosobowego zarządu W.W. – sprzedała (umowa sprzedaży – akt notarialny o nr "A" [...]) W.W., jako osobie fizycznej, w dniu 8 listopada 2001 r. nieruchomość podlegającą opodatkowaniu, a położoną w S. przy ul. [...] o nr nr działek [...] za kwotę [...]. Dopiero w dniu 21 stycznia 2002 r. Spółka złożyła wymaganą deklarację, dołączając jednocześnie do niej wniosek o umorzenie zaległości podatkowej powstałej w podatku od nieruchomości za 2001 r.
Dalej w uzasadnieniu decyzji organ podatkowy stwierdził, że z wyjaśnień prezesa zarządu Spółki E.W. wynika, że wniosek o umorzenie zaległości podatkowej uzasadnia on tym, że Spółka od dnia 30 czerwca 2000 r. nie prowadzi działalności gospodarczej (chociaż Spółka nie została wykreślona z rejestru sądowego) i nie posiada środków finansowych na uregulowanie tej zaległości, a posiadane wierzytelności wobec kontrahentów są trudne do zrealizowania, mimo posiadanych wyroków sądowych i toczących się postępowań egzekucyjnych. Ponadto, umowa sprzedaży nieruchomości nie odbyła się gotówkowo i żadne pieniądze do kasy Spółki nie wpłynęły, bowiem on, jako osoba fizyczna, posiadał wobec Spółki wierzytelności, które skompensował sobie właśnie przejęciem bezgotówkowym nieruchomości. Umorzenie zaległości – wg prezesa zarządu Spółki – winno nastąpić ze względów społecznych, bowiem on, jako osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą pod firmą "E", w tym samym zakresie co spółka "E", zatrudnił 4 pracowników Spółki w swojej firmie "E", dzięki czemu nie zostały one bez pracy, a Miasto nie musi wypłacać tym osobom zasiłku dla bezrobotnych. Z wyjaśnień E.W. wynika także, iż nieruchomość formalnie tylko należała do Spółki, faktycznie bowiem użytkowana była przez firmę "E".
Prezydent Miasta, oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uznał, że brak jest interesu społecznego w umorzeniu Spółce zaległości podatkowej, bowiem Spółka ta nie prowadzi działalności gospodarczej, nie zatrudnia pracowników i wyzbyła się majątku firmy po terminie płatności podatku, a z uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości środków finansowych, które powinny znajdować się na koncie Spółki, mogła uiścić zaległy podatek, tym bardziej, że zapłaciła podatek VAT od sprzedaży nieruchomości.
Odwołanie od tej decyzji wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego spółka "E", zarzucając decyzji organu I instancji błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na mylnym określeniu stanu faktycznego, bo wynikającym z oparcia rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym oraz błędnej interpretacji ustalonych faktów. Według Spółki, organ podatkowy nie uwzględnił tego, że firma "E" zatrudniła pracowników spółki "E" oraz pominął fakt że spółka "E" zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Organ podatkowy – zdaniem Spółki –"nie chce widzieć żadnego interesu strony w tej sprawie".
W wyniku rozpoznania wskazanego wyżej odwołania spółki "E" Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] o nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta.
Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, że podzielił on ustalenia i oceny wyrażone w zaskarżonej decyzji przez organ podatkowy I instancji. W szczególności, organ odwoławczy stwierdził, że przepis art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej daje możliwość udzielenia ulgi podatkowej w formie umorzenia zaległości podatkowej tylko w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, a przypadki w których ulg można udzielać winny być spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie miał wpływu i, które są niezależne od jego sposobu postępowania. Istotne w sprawie zastosowania ulgi jest ustalenie sytuacji finansowej podatnika. W przedmiotowej sprawie podatnik zaprzestał faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej, posiada zaległości wobec kontrahentów, nie zatrudnia pracowników i jednocześnie dokonał wyprzedaży majątku Spółki pozwalającego na uregulowanie ciążących na nim zobowiązań.
Okoliczność zatrudnienia przez inną firmę niż podatnik wnioskujący o umorzenie zaległości podatkowej, tj. przez udziałowca Spółki, byłych pracowników Spółki, nie może – zdaniem organu odwoławczego – uzasadniać zastosowania ulgi podatkowej, ponieważ ten podmiot nie jest zobowiązany do uiszczenia zaległego podatku za Spółkę, na której ciąży zobowiązanie podatkowe. Ponadto, organ I instancji w toku postępowania dowodowego ustalił wysokość ciążących na Spółce zobowiązań, posiadanych wierzytelności oraz stan zobowiązań podatkowych, co oznacza, jak stwierdził organ odwoławczy, że postępowanie prowadzone było zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Skargę na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie spółka "E", zarzucając jej wydanie po raz czwarty na podstawie identycznych ustaleń organu I instancji, nieznajdujących potwierdzenia w istniejącym stanie faktycznym. Według skarżącej Spółki, jej "ważny interes, jako podatnika polega na fakcie, że umorzenie zaległości podatkowych pozwoli na dalsze funkcjonowanie przedsiębiorstwa strony w obrocie gospodarczym. Konieczność zapłaty zaległości podatkowej, której umorzenia odmówił organ I instancji spowoduje najprawdopodobniej konieczność zaprzestania działalności."
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zajęte w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, właściwy do rozpoznania skargi z mocy przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, z przyczyn wskazanych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na wstępie należy przypomnieć i stwierdzić, że umorzenie zaległości podatkowych, podobnie jak zaniechanie poboru podatku, jest prawem, a nie obowiązkiem organów podatkowych.
Ustawodawca pozostawił uznaniu organu podatkowego ustalenie istnienia lub nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających zastosowanie tej instytucji.
Już tylko z tego przypomnienia wynika wyjątkowy charakter tej instytucji. Zgodnie natomiast z treścią przepisu art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), sąd administracyjny jest powołany do sprawowania w zakresie swojej właściwości kontroli pod względem zgodności z prawem, co odnosi się do prawidłowości stosowania prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego.
Oznacza to w niniejszej sprawie konieczność oceny czynności postępowania dowodowo-wyjaśniającego i dokonanych na tej podstawie ustaleń faktycznych.
Organy były obowiązane do podjęcia – zgodnie z dyspozycją przepisu art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej – wszelkich kroków niezbędnych do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
Ocena zebranego materiału dowodowego powinna zostać dokonana zgodnie z zasadami swobodnej oceny dowodów i nie może nosić cech dowolności. Sąd administracyjny nie jest natomiast kolejną instancją w postępowaniu administracyjnym i nie przeprowadza – co do zasady – dodatkowego postępowania dowodowego.
Sposób sformułowania dyspozycji art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej wskazuje na to, że ustawodawca pozostawił uznaniu organu podatkowego ustalenie istnienia lub nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających umorzenie zaległości podatkowych.
Przesłanki umorzenia należy oceniać nie tylko w kontekście aktualnej, indywidualnej sytuacji majątkowej podatnika, lecz także z uwzględnieniem związku zachodzącego pomiędzy obniżeniem zdolności płatniczej, a zajściem wypadków powodujących i uzasadniających niemożność uiszczenia podatku.
Zwrócić też trzeba uwagę na to, że sfera obowiązków prawnopodatkowych zakłada pewną logiczną i chronologicznie uporządkowaną sekwencję zdarzeń i czynności, wśród których decyzje organów, co do zaległości podatkowych, pojawić się mogą w ostatniej fazie postępowania (vide: wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi z dnia 26 listopada 1999 r. o sygn. akt SA/Łd 13/98, publ. w Lex nr 40154).
W przedmiotowej sprawie organy podatkowe obu instancji wykazały, że skarżąca Spółka zaprzestała faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej, posiada zaległości wobec kontrahentów, ale posiada także duże wierzytelności wobec kontrahentów, nie zatrudnia pracowników i jednocześnie dokonała wyprzedaży majątku firmy, przed uiszczeniem podatku od nieruchomości za 2001 r., pozwalającego na uregulowanie ciążących na niej zobowiązań. Okoliczność zatrudnienia przez inną firmę niż podatnik wnioskujący o umorzenie zaległości podatkowej, tj. przez udziałowca Spółki, byłych pracowników Spółki, nie może – jak to słusznie podkreślił organ odwoławczy – uzasadniać zastosowania ulgi podatkowej, ponieważ ten podmiot nie jest zobowiązany do uiszczenia zaległego podatku za Spółkę, na której ciąży zobowiązanie podatkowe.
Zgodzić się należy także z ustaleniami organów podatkowych dotyczącymi skutków zawarcia przez Spółkę umowy sprzedaży nieruchomości, podlegających opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości za 2001 r. Słusznie organy uznały, że w wyniku zawarcia tej umowy, oznaczonej jako umowa sprzedaży, na konto Spółki powinny były wpłynąć środki finansowe z tej transakcji, a twierdzenie prezesa zarządu Spółki, że skompensował on sobie tymi środkami własne wierzytelności wobec Spółki i, że żadne środki finansowe do Spółki nie wpłynęły, pozostaje bez wpływu na ocenę możliwości realizacji przez Spółkę obowiązków podatkowych. Własne wierzytelności prezesa zarządu Spółki wobec niej nie mogą bowiem korzystać z preferencji w stosunku do należności publicznoprawnych, jakimi są podatki.
Zgromadzony w tej sprawie materiał był – zdaniem Sądu – wystarczający do wydania decyzji w zaskarżonym brzmieniu, a ponadto został przez organ należycie rozważony. Przed wydaniem decyzji organy podatkowe podjęły wszelkie kroki zmierzające do zebrania kompletnego i, niebudzącego wątpliwości, materiału dowodowego celem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Wprawdzie organ podatkowy I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji nie przedstawił – jak by należało tego oczekiwać – precyzyjnie związków i następstw logicznych ustalonego stanu faktycznego z treścią normy prawnej wynikającej z przepisu art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, to jednak poczynione ustalenia są prawidłowe, a prawo materialne, w rezultacie – właściwie zastosowane.
W tej sytuacji, uznając iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę należało oddalić.