Uzasadnienie
Decyzją z 12 marca 1998 r. Urząd Skarbowy określił Barbarze F. zobowiązanie w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych w wysokości 908,80 zł z tytułu sprzedaży w dniu 9 listopada 1995 r. położonego w T. lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. W uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono, iż sprzedaż lokalu nastąpiła przed upływem 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym lokal ten został przez nią nabyty i zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych jego sprzedaż stanowi źródło przychodu podlegającego opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym. Jakkolwiek podatniczka złożyła w dniu 13 listopada 1995 r. oświadczenie, że przychód ze sprzedaży ww. lokalu przeznaczy na nabycie w kraju nie później niż w ciągu 2 lat budynku mieszkalnego lub jego części, lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość, gruntu lub prawa wieczystego użytkowania gruntu pod budowę budynku mieszkalnego, na budowę, rozbudowę albo remont lub modernizację własnego budynku lub lokalu mieszkalnego, to jednakże na żaden z tych celów uzyskanego przychodu w ww. okresie nie wydatkowała.
Pismem z dnia 27 marca 1998 r. /data wpływu/ Barbara F. złożyła odwołanie od ww. decyzji domagając się zaniechania poboru podatku i powołując się na przepis art. 22 par. 2 pkt 1 lit. "b" Ordynacji podatkowej, a także podnosząc na uzasadnienie swego żądania okoliczności wskazujące na przyczyny, dla których nie mogła ona wywiązać się z zobowiązania wydatkowania w ciągu 2 lat osiągniętego przychodu na wskazane przez siebie cele. Z akt postępowania nie wynika, czy i w jaki sposób rozpatrzone zostało powyższe odwołanie.
W dniu 27 kwietnia 1998 r. /data wpływu/ Barbara F. złożyła w Urzędzie Skarbowym pismo, w którego treści zawarła dodatkowe wyjaśnienia w sprawie swego żądania zaniechania poboru zryczałtowanego podatku z tytułu sprzedaży lokalu mieszkalnego w T., przedstawiając w nim dalsze okoliczności, które spowodowały, iż nie wydała ona w terminie uzyskanego ze sprzedaży przychodu na zapowiadane cele.
Decyzją z dnia 27 maja 1998 r. wydaną na podstawie art. 22 par. 2 pkt 1 lit. "b" i art. 207 par. 1 ustawy z dnia 28 września 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, Urząd Skarbowy odmówił uwzględnienia wniosku Barbary F. z 27 kwietnia 1998 r. o zaniechanie poboru zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu sprzedaży lokalu mieszkalnego. Wskazano w uzasadnieniu tej decyzji, że przepis art. 22 par. 2 pkt 1 lit. "b" Ordynacji podatkowej nie może mieć zastosowania w sprawie, gdyż należność z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego stała się zaległością podatkową, a zaległość podatkowa i odsetki za zwłokę mogą być na wniosek podatnika jedynie umorzone przez urząd skarbowy w przypadkach określonych w art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej.
Po rozpatrzeniu wniesionego przez Barbarę F. odwołania od powyższej decyzji Izba Skarbowa decyzją z dnia 21 sierpnia 1998 r., wydaną na podstawie art. 233 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, orzekła o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. Wskazując na przepis art. 22 par. 2 pkt 1 lit. "b" Ordynacji podatkowej, organ odwoławczy podkreślił w uzasadnieniu swej decyzji, że przepis ten przewiduje możliwość zaniechania poboru podatku pod warunkiem, że zobowiązanie podatkowe byłoby wymagalne, a termin zapłaty podatku jeszcze nie upłynął, gdy tymczasem z akt sprawy wynika, że wniosek o zaniechanie poboru złożony został przez Barbarę F. po upływie terminu płatności podatku. Wniosek ten nie mógł być przez Urząd Skarbowy uwzględniony, gdyż podatek, zaniechania poboru którego wniosek ten dotyczył, stał się zaległością podatkową, do której może być stosowany tylko przepis art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej, dotyczący umarzania zaległości podatkowej i odsetek za zwłokę. Ponieważ urząd skarbowy nie prowadził postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowej, gdyż do jego wszczęcia niezbędny był wniosek strony, która wniosku takiego jednak nie złożyła, to działanie tego urzędu było prawidłowe, uważa Izba Skarbowa
Powyższą decyzję ostateczną Barbara F. zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego z powodu jej niezgodności z prawem. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji wskazała ona na okoliczności, z powodu których nie była w stanie wywiązać się z obowiązku zakupu w ciągu 2 lat nowej nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, co następuje:
Skarga okazała się zasadną, zaskarżona decyzja wydana została bowiem z naruszeniem przepisów prawa.
W myśl art. 22 ust. 2 pkt 1 lit. "b" ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, organ podatkowy, może zaniechać poboru podatku, gdy pobranie podatku zagraża ważnym interesom podatnika, a w szczególności jego egzystencji. Z kolei według przepisu art. 67 par. 1 ww. ustawy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy może, na wniosek podatnika, umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę.
Wynika z powyższych przepisów, że zarówno zaniechanie poboru podatku, jak i umorzenie zaległości podatkowej, dokonane być może przez organ podatkowy przy zaistnieniu przewidzianych w tych przepisach przesłanek materialno-prawnych oraz wyłącznie na wniosek samego podatnika, przy czym, o zaniechaniu poboru podatku może być mowa tak długo, jak długo nie upłynął termin jego płatności, a więc - jak długo zobowiązanie podatkowe nie stało się zaległością podatkową w rozumieniu art. 51 Ordynacji podatkowej.
Stanowiąc powyższą regułę Ordynacja podatkowa określa też w przepisie art. 22 par. 4, że wniosek o zaniechanie poboru podatku nie rozpatrzony przez organ podatkowy przed upływem terminu płatności podatku traktuje się jako wniosek o umorzenie zaległości. Z tej ostatniej regulacji wyprowadzić też należy zasadę, że jako wniosek o umorzenie zaległości podatkowej winien być potraktowany wniosek podatnika o zaniechanie poboru podatku w sytuacji, gdy już w chwili jego zgłoszenia upłynął termin płatności tego podatku.
Jest w rozpatrywanej sprawie okolicznością niewątpliwą, że w świetle przepisu art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./ termin płatności należnego od skarżącej Barbary F. zryczałtowanego podatku dochodowego z tytułu sprzedaży lokalu mieszkalnego położonego w T. upłynął najpóźniej następnego dnia po upływie dwuletniego okresu od dnia sprzedaży tego lokalu, a więc najpóźniej z dniem 10 listopada 1997 r. Tak więc zgłoszony w dniu 27 kwietnia 1998 r. wniosek skarżącej o zaniechanie poboru ww. podatku dochodowego stanowi w swej istocie prośbę o umorzenie zaległości podatkowej, jaką podatek ten stał się z upływem terminu do jego płatności. Potraktowanie tego wniosku jako prośby o zaniechanie poboru podatku i jego odmowne załatwienie przez organy podatkowe obu instancji wyłącznie na tej podstawie, że upłynął termin płatności podatku, a podatnik nie zgłosił prośby o umorzenie zaległości podatkowej, uznać należy zatem za z gruntu niezgodne z przytoczoną wyżej regulacją prawną. Skoro bowiem podstawę negatywnego załatwienia wniosku skarżącej stanowiły względy formalne, a nie brak materialnoprawnych przesłanek do zastosowania ulgi podatkowej przewidzianej w art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej, którymi to przesłankami organy podatkowe w ogóle nie zajmowały się, to tego rodzaju rozstrzygnięcie jako niezgodne z prawem, ostać się nie mogą.
Tak więc uznając że zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca, wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu niewątpliwie mającym wpływ na wynik sprawy, orzec należało o uchyleniu obu tych decyzji /art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 oraz art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono w oparciu o przepis art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.