Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczeciniez 5 listopada 2004 r., sygn. akt SA/Sz 1711/03

Uzasadnienie

[...] w dniu [...] r. złożył do Powiatowego Urzędu Pracy wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego z uwagi na ukończenie 58 lat i posiadanie 40 lat udokumentowanego okresu zatrudnienia.

Następnie w dniu [...] r. skierował do Powiatowego Urzędu Pracy pismo w którym zwrócił się z prośbą o rozpatrzenie jego wniosku z [...] r. w trybie przepisów o świadczeniach przedemerytalnych obowiązujących od [...] r.

Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 6 pkt 6 lit. b) i art. 37k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6 poz. 56 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) odmówił [...] przyznania świadczenia przedemerytalnego od dnia [...] r.

W uzasadnieniu decyzji, wskazując na treść art. 37k ust. 1 cyt. ustawy stwierdzono, że [...] udokumentował staż uprawniający do emerytury wynoszący 33 lata 2 miesiące 27 dni. Do stażu organ nie zaliczył okresu zatrudnienia w Piekarni Prywatnej [...] ze względu na brak zaświadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych potwierdzającego, że pracodawca odprowadzał składki na ubezpieczenie społeczne. W związku z powyższym Prezydent Miasta przyjął, że wnioskodawca nie spełnia warunków niezbędnych do uzyskania świadczenia przedemerytalnego.

W odwołaniu od tej decyzji skarżący podniósł, że legitymuje się 40-letnim stażem pracy. Sporny okres zatrudnienia od dnia 23 lipca 1957 r. do dnia 30 czerwca 1965 r. udokumentował świadectwem pracy z dnia 11 marca 1967 r. z Piekarni Prywatnej prowadzonej przez ojca [...]. Za ten okres nie były opłacane składki na ubezpieczenie, ponieważ obowiązek podlegania ubezpieczeniu społecznemu rzemieślników i osób z nim współpracujących został wprowadzony ustawą z dnia 29 marca 1965 r. (Dz. U. Nr 13, poz. 90), która weszła w życie od dnia 1 lipca 1965 r. Skarżący dołączył również pismo z ZUS Oddział r. w którym wskazano, że okresu współpracy [...] z [...] od dnia [...] r. do dnia [...] r. nie można zaliczyć do okresów składkowych i nieskładkowych wskazanych w art. 7 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118), ponieważ nie był objęty obowiązkiem ubezpieczenia społecznego.

Wojewoda decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 37k ust. 1 w zw. z art. 37l ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Uzasadniając dokonane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że ostatni stosunek pracy skarżącego ustał z powodu rozwiązania umowy za wypowiedzeniem przez zakład pracy, na podstawie art. 30 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy. Strona w dniu rejestracji miała ukończone jedynie 57 lat, 1 miesiąc i 7 dni. Ponadto, strona w dniu rejestracji udokumentowała staż pracy wynoszący 33 lata, 2 miesiące i 26 dni. Brak jest dowodów potwierdzających stanowisko skarżącego, że legitymuje się on 40-letnim stażem pracy. Okresu zatrudnienia w Piekarni Prywatnej [...] organ odwoławczy nie zaliczył do okresu uprawniającego do zasiłku, ani do okresu uprawniającego do emerytury. Odwołujący się nie spełnił zatem warunków określonych w art. 37-k ust. 1 ustawy, uprawniających do otrzymania świadczenia przedemerytalnego.

Kolejną decyzją z dnia [...] r., nr [...], Prezydent Miasta, na podstawie art. 6 pkt 6 lit. b) i art. 37k w związku z art. 37l ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. odmówił przyznania [...] prawa do świadczenia przedemerytalnego od [...] W uzasadnieniu decyzji podano, że w dniu [...] r. dokonał rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy. Z dniem [...] r. skarżący uzyskał prawo do zasiłku dla bezrobotnych.

Stosownie do art. 37l ust. 1 w cyt. ustawy, prawo do świadczenia przysługuje osobie, która spełniła warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy.

W dniu rejestracji, tj. [...] r. obowiązywały następujące warunki uzyskania prawa do świadczenia przedemerytalnego, zgodnie z art. 37k ust. 1 w cyt. ustawy:

1. 1. osiągnięcie wieku co najmniej 58 lat dla kobiety i 63 lat dla mężczyzn oraz posiadanie okresu uprawniającego do emerytury, lub
2. 2. w roku kalendarzowym, w którym został rozwiązany stosunek pracy lub stosunek służbowy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, ukończenie co najmniej 55 lat przez kobietę i 60 lat przez mężczyznę i posiadanie okresu uprawniającego do emerytury, lub
3. 3. do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, osiągnięcie okresu uprawniającego do emerytury, wynoszącego co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn, lub
4. 4. do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy, posiadanie okresu uprawniającego do emerytury wynoszącego co najmniej 34 lata dla kobiet i 39 lat dla mężczyzn, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy.

W ocenie organu [...] w dniu rejestracji nie spełniał żadnego z powyższych warunków.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył [...] podnosząc w jego uzasadnieniu, że "dokumenty potwierdzające fakt okresu jego stażu pracy, a mające wpływ na uzyskanie świadczeń zostały uznane za niezasadne do sprawy". Decyzje podjęte w tej sprawie uznał za krzywdzące.

Wojewoda decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz z art. 37k ust. 1 w zw. z art. 37l ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. nr 6, poz. 56 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Na podstawie akt sprawy organ odwoławczy ustalił, iż skarżący uzyskał status osoby bezrobotnej od dnia [...] r. z prawem do zasiłku dla osób bezrobotnych od dnia [...] r. [...] utracił prawo do zasiłku od dnia [...] r.

W dniu [...] r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego, na podstawie przepisów obowiązujących od dnia [...] r.

Zgodnie z przepisem art. 37l ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym od dnia [...] r., prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która spełniła warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Prawo do świadczenia przedemerytalnego ustala się na wniosek tej osoby.

Powołany przepis art. 37k ust. 1, w brzmieniu obowiązującym w dniu [...] r., stanowi, iż świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie, spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli:

1. 1) osiągnęła wiek co najmniej 63 lat (mężczyzna) i posiada okres uprawniający do emerytury, lub
2. 2) w roku kalendarzowym, w którym został rozwiązany stosunek pracy lub stosunek służbowy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, mężczyzna ukończył co najmniej 60 lat oraz posiada okres uprawniający do emerytury, lub
3. 3) do dnia rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu pracy, osiągnął okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 40 lat dla mężczyzn, lub
4. 4) do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy, posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 39 lat dla mężczyzn, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy.

Zdaniem Wojewody skarżący nie spełnił powyższych warunków wymaganych do przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego.

Dodatkowo organ zauważył, że skoro w obecnym brzmieniu ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, aby nabyć prawo do świadczenia przedemerytalnego, warunki do jego uzyskania osoba wnioskująca winna spełniać w dniu rejestracji, nie jest możliwym nabycie prawa do świadczenia przedemerytalnego przez osobę, która na dzień rejestracji w 2000 r. spełniała warunki określone przez przepisy obowiązujące dopiero od dnia 1 stycznia 2002 r.

Zatem o świadczenie przedemerytalne na podstawie przepisów obowiązujących od dnia 1 stycznia 2002 r. może ubiegać się osoba rejestrująca się w urzędzie pracy w roku 2002 spełniająca wszystkie wymagane warunki w dniu rejestracji.

Skarżący nie może otrzymać prawa do świadczenia przedemerytalnego na podstawie przepisu art. 37k ust. 1 cyt. ustawy w brzmieniu obowiązującym od dnia [...] r., albowiem zgłosił się do urzędu pracy celem rejestracji w dniu [...] r. i nie spełnił warunków do przyznania świadczenia przedemerytalnego na podstawie ówcześnie obowiązujących przepisów.

Skargę na obie decyzje Wojewody [...] r. złożył [...]. Skarżący zakwestionował ustalenia organów co do obliczenia okresu zatrudnienia.

Opisał szczegółowo rodzaj i okresy swojego zatrudnienia od 14 roku życia podkreślając, że złożył jeden wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego, Pismo z dnia [...] r. złożył w tym celu, aby jego wniosek z dnia [...] r. został rozpoznany w oparciu o znowelizowane od dnia 1 stycznia 2002 r. przepisy o świadczeniach przedemerytalnych.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie wyrokiem z dnia kwietnia 2003 r., sygn. akt [...] uchylił zaskarżone decyzje Wojewody r. [...] oraz dwie poprzedzające je decyzje Prezydenta Miasta.

W ocenie Sądu, organy obu instancji błędnie uznały, że skarżący złożył dwa odrębne wnioski o przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Przedmiotem rozpoznania przez organ winien być wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego z dnia [...] r. Z tej przyczyny Sąd uznał, że wydane decyzje Prezydenta Miasta [...] r., nr [...] i Wojewody., nr [...] rozstrzygające sprawę wniosku z dnia [...] r. wydane zostały z istotnym naruszeniem prawa i nie mogły pozostać w obrocie prawnym.

Zdaniem Sądu, również decyzje Prezydenta Miasta [...] r., nr [...] i Wojewody z dnia [...] r. rozstrzygające sprawę wniosku skarżącego z dnia [...] r. o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego wydane zostały z naruszeniem prawa. Nie przesądzając ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy Sąd stwierdził, że dokonana zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. i poprzedzającą ją decyzją organu I instancji ocena prawna nie może być uznana za zgodną z prawem, skoro nie uwzględniono i rozważono treści art. 3 pkt 14, pkt 15 oraz art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno - Gospodarczych i wojewódzkich komisji dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. Nr 154, poz. 1793).

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] w oparciu o art. 104 k.p.a., art. 6 pkt 6 lit. b) i art. 37k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. Nr 154, poz. 1793), ponownie odmówił [...] przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego od dnia [...] r. W uzasadnieniu decyzji organ przywołał treść art. 37k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2002 r. Jednocześnie wskazał, że zgodnie z art. 11 ust. 2 w/w ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa..., osoby, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego lub stypendium, nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach.

Na podstawie akt sprawy organ ustalił, że [...] udokumentował staż uprawniający do emerytury wynoszący 33 lata 2 miesiące i 27 dni, posiadając w dniu rejestracji wiek 57 lat. Do stażu uprawniającego do emerytury organ nie zaliczył okresu zatrudnienia od 23 lipca 1957 r. do 9 marca 1967 r. w Piekarni Prywatnej [...], gdyż w tym okresie wnioskodawca nie był objęty obowiązkiem ubezpieczenia społecznego. Zdaniem organu, [...] nie wykazał się dostatecznym stażem uprawniającym do emerytury oraz zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy przed 1 stycznia 2002 r.

W odwołaniu od tej decyzji [...] podniósł, że z jej treści nie wynika, że sprawa była rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny, który uchylił poprzednie decyzje Wojewody z dnia [...] r. i z [...] r. jak i dwie poprzedzające je decyzje Prezydenta Miasta [...] r. Podkreślił, że wniosek z dnia [...] r. dotyczył przyznania świadczeń przedemerytalnych, a nie zasiłku dla bezrobotnych. Zwrócił także uwagę, że w okresie jego pracy w zakładzie rzemieślniczym nie było obowiązku ubezpieczenia społecznego rzemieślników i osób z nim współpracujących. Nastąpiło to dopiero wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 29 marca 1965 r. (Dz. U. Nr 13, poz. 90). Zdaniem odwołującego się, okoliczności te, jak i przedstawione w postępowaniu dokumenty dowodzą, iż posiada on wymagany przepisami 40-letni staż pracy[...] wyraził również pogląd, że kwestionowana decyzja stanowi swego rodzaju karę za efektywny wkład w rozwój rzemiosła, za to że pracował u ojca rzemieślnika i godnie reprezentował wyuczony zawód w [...] przez ponad 33 lata.

Wojewoda po rozpatrzeniu sprawy wskutek wniesionego odwołania, na mocy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 37k ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, decyzją z dnia 11 sierpnia 2003 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W motywach dokonanego rozstrzygnięcia organ wskazał, że ostatni stosunek pracy skarżącego ustał z dniem [...] r. z powodu rozwiązania umowy za wypowiedzeniem przez zakład pracy, na podstawie art. 30 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy.

Stosunek pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy został ze stroną rozwiązany przez [...] w dniu [...] r. z powodu likwidacji, na podstawie ustawy z dnia 20 stycznia 1990 r. (Dz. U. Nr 6, poz.

1. 36) oraz ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. ust. 1 i 2 (Dz. U. Nr 4, poz. 19).

Odwołujący się nie spełnił zatem warunków przepisu art. 37k ust. 1 pkt 2 i 4 cyt. ustawy, z uwagi na sposób rozwiązania stosunku pracy oraz nieosiągnięcie wieku 55 lat do dnia jego rozwiązania.

[...] nie spełnił także warunków określonych w pkt 1 w/w przepisu, ponieważ w dniu rejestracji miał ukończone jedynie 57 lat, 1 miesiąc i 7 dni.

Organ odwoławczy wyjaśnił również, że celem określenia uprawnień bezrobotnego do świadczenia przedemerytalnego organy zatrudnienia ustalają okres uprawniający do emerytury wnioskującego na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162. poz. 1118). Z zebranej w sprawie dokumentacji wynika, iż w okresie od dnia [...]., odwołujący się współpracował z ojcem rzemieślnikiem prowadzącym zakład piekarski, a pracę rozpoczął po ukończeniu szkoły podstawowej, od 14-go roku życia.

Z zaświadczenia z Izby Rzemieślniczej oraz Małej i Średniej Przedsiębiorczości z dnia [...] r. wynika, że [...] nie figuruje w rejestrze umów o naukę rzemiosła, a tym samym nie ma podstaw do wystawienia zaświadczenia o odbyciu takowej nauki. Nadto zaświadczenie o zatrudnieniu w celu nauki zawodu mógł wystawić jedynie pracodawca lub organ przechowujący jego akta archiwalne. Zatem okresu nauki strony u ojca - mistrza piekarskiego nie można było zaliczyć do okresu uprawniającego do emerytury, ponieważ strona uczyła się u ojca prywatnie, a nie w ramach umowy o naukę zawodu pomiędzy szkołą, a rzemieślnikiem.

Jednocześnie organ wyjaśnił, że okresu współpracy strony z ojcem od dnia [...] r. do dnia [...] r. nie zalicza się, zgodnie z art. 7 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, do okresów składkowych i nie składkowych wskazanych w tym przepisie. ponieważ strona nie była objęta obowiązkiem ubezpieczenia społecznego.

Zatem nie było podstaw do zaliczenia do okresu uprawniającego do emerytury, okresu, który nie jest zarówno okresem składkowym, jak i nieskładkowym.

Mając powyższe na uwadze Wojewoda przyjął, że [...] udokumentował staż pracy wynoszący 33 lata, 2 miesiące i 26 dni, jednakże na dzień rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy legitymował się jedynie okresem uprawniającym do emerytury wynoszącym 23 lata, 6 miesięcy i 28 dni. Zatem skarżący nie spełnił również warunków określonych wart. 37k ust. 1 pkt 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.

Dodatkowo organ zauważył, iż nawet gdyby przepisy prawa dopuszczały zaliczenie stronie do okresu uprawniającego do emerytury powyższego okresu pracy, staż pracy odwołującego się na dzień rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy również byłby krótszy niż 40 lat.

[...] złożył na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie w której ustosunkowując się do treści zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podał, że organ II instancji powołując się na pisma z Izby Rzemieślniczej i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wybrał ich fragmenty i wykorzystał niezgodnie z intencją wnioskodawcy, który przedłożył je w dobrej intencji. Nadmienił, że dyplom mistrza w zawodzie uzyskał nie jako eksternista, lecz jako zatrudniony i wyuczony w zawodzie piekarz w zakładzie rzemieślniczym, przed komisją egzaminacyjną Izby Rzemieślniczej.

Jako pracownik zakładu, niezależnie od rejestracji w Izbie Rzemieślniczej, i tak podlegał obowiązkowi zgłoszenia w comiesięcznej deklaracji o zatrudnieniu przez pracodawcę w Wydziale Finansowym Prezydium Miejskiej Rady Narodowej. Wyraził opinię, że istotny w sprawie winien być fakt pracy w zawodzie, który jest udokumentowany, bez względu na to, iż uczył się zawodu od 14-go roku życia.

Skarżący podtrzymując argumentację zawartą w złożonym odwołaniu i wcześniejszej skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślił, że obowiązek objęcia ubezpieczeniem społecznym rzemieślników i osób z nimi współpracujących został wprowadzony ustawą z 29 marca 1965 r., która weszła w życie od 1 lipca 1965 r., zaś okres jego edukacji, nie uwzględnionej przez organy obu instancji, to okres od [...] r. Potrzymał jednocześnie twierdzenie zawarte w odwołaniu, iż wniosek złożony w Powiatowym Urzędzie Pracy z dnia [...] r. dotyczył uzyskania wcześniejszej emerytury, a nie zasiłku dla bezrobotnych.

Ponadto dodał, że ostatnie zwolnienie z pracy nastąpiło bez jego winy, bowiem został "wyrugowany" ze stanowiska kierownika piekarni na którym pracował 9 i pół roku.

Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia [...] r. [...] jeszcze raz ponowił zarzuty i motywy wniesionej skargi wyrażając swoje przekonanie o posiadaniu ponad 40-letniego stażu wymaganego przepisami ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone.

Przepisy dotyczące skutków prawomocnych orzeczeń sądów administracyjnym, zarówno pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - art. 30 (Dz. U. Nr 74, poz. 368) jak i aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - art. 170 (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) statuują zasadę, zgodnie z którą, orzeczenie Sądu i wyrażona w nim ocena prawna wiąże zarówno Sąd, który je wydał a także strony i organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia.

Jak wskazano wyżej, sprawa wniosku skarżącego o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego była już przedmiotem oceny Sądu, który wyrokiem z dnia [...] uchylił decyzje Wojewody odmawiające skarżącemu przyznania prawa do tego świadczenia. Podstawą dokonanego wówczas rozstrzygnięcia stało się stwierdzenie przez Sąd, że organy obu instancji wydając badane decyzje nie uwzględniły i nie ustosunkowały się do zmian, które wprowadzone zostały ustawą z dnia [...] r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. Nr 154, poz. 1793), zwanej dalej ustawą zmieniającą.

Nie przesądzając końcowego wyniku sprawy, Sąd ukierunkował organy na konieczność ponownego rozpatrzenie wniosku o przyznanie świadczenia przedemerytalnego, w szczególności z uwzględnieniem art. 3 pkt 14, pkt 15 oraz art. 11 ust. 2 w/w ustawy zmieniającej.

Dokonując w niniejszym postępowaniu oceny zaskarżonej decyzji Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] r. pod względem wykonania zaleceń Sądu płynących z uzasadnienia wyroku z dnia [...] r. oraz pod kątem jej zgodności z prawem, tut. Sąd uznał, że decyzja ta odpowiada prawu.

Art. 3 pkt 4 ustawy zmieniającej z dnia 17 grudnia 2001 r., wprowadzono liczne zmiany do ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Efektem tej nowelizacji wprowadzonych m.in. przez art. 3 pkt 15 ustawy zmieniającej, które odnosiły się do art. 37l ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, było zastąpienie i wyeliminowanie zasiłków przedemerytalnych.

Istotne znaczenie niósł ze sobą art. 11 ust. 2 ustawy zmieniającej, w myśl którego osoby, które przed dniem wejścia w życie ustawy (tj. przed 1 stycznia 2002 r.) zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub stypendium, nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach, z tym że:

1. 1) podlegają one waloryzacji na zasadach określonych dla zasiłków dla bezrobotnych obowiązujących w okresie ich wypłacania,
2. 2) do osób posiadających prawo do zasiłku przedemerytalnego stosuje się odpowiednio przepisy art. 24, 28, 28a, 29, 34 oraz 37l-37o ustawy wymienionej w art. 3 ustawy zmieniającej, w zakresie dotyczącym świadczeń przedemerytalnych.

Stosownie do art. 37l ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która spełniła warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Prawo do świadczenia przedemerytalnego ustala się na wniosek tej osoby.

Niewątpliwie skarżący złożył [...] r. wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego (dowód: pismo z dnia [...] r. - karta 30 akt administracyjnych).

Aby nabyć prawo do świadczenia przedemerytalnego, na zasadach obowiązujących przed 1 stycznia 2002 r. (art. 11 ust. 2 ustawy zmieniającej) [...] musiał spełniać warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Skarżący rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy dokonał w dniu [...] r. (dowód: karta rejestracyjna znajdująca się w aktach administracyjnych). Na ten dzień [...] powinien spełniać określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, a jednocześnie:

1. 1) osiągnąć wiek co najmniej 63 lat i posiadać okres uprawniający do emerytury, lub
2. 2) w roku kalendarzowym, w którym został rozwiązany stosunek pracy lub stosunek służbowy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, ukończyć co najmniej 60 lat oraz posiadać okres uprawniający do emerytury, lub
3. 3) do dnia rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu pracy, osiągnąć okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 40 lat, lub
4. 4) do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy, posiadać okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 39 lat, jeżeli rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz. U. z 1994 r. Nr 1, poz. 1, z 1995 r. Nr 87, poz. 435, z 1996 r. Nr 5, poz. 34, z 1997 r. Nr 28, poz. 153 i Nr 123, poz. 776, z 1998 r. Nr 106, poz. 668 i Nr 137, poz. 887 oraz z 2000 r. Nr 48, poz. 550) - art. 37k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.

Skarżący urodzony dnia [...] r. na dzień [...] r. nie osiągnął wieku 63 lat, nie spełniał zatem przesłanek zawartych w art. 37k ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy.

Jednym z podstawowych warunków do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego w oparciu o art. 37k ust. 1 pkt 2 i 3 było to, aby stosunek pracy z zakładem pracy ustał z przyczyn dotyczących zakładu pracy.

Odpowiedź na pytanie, co należy rozumieć pod pojęciem "przyczyn dotyczących zakładu pracy", znajduje się w art. 2 ust. 1 pkt 20a) ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Wedle zawartej w tym przepisie definicji legalnej tegoż określenia, oznacza ono rozwiązanie stosunku pracy (stosunku służbowego) z powodu ogłoszenia upadłości pracodawcy, jego likwidacji lub likwidacji stanowiska pracy z przyczyn ekonomicznych, organizacyjnych, produkcyjnych albo technologicznych, a także wygaśnięcie stosunku pracy (stosunku służbowego) z powodu śmierci pracodawcy lub gdy przepisy ustawy przewidują wygaśnięcie stosunku pracy w przypadku przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę i niezaproponowania przez tego pracodawcę nowych warunków pracy i płacy.

Z akt sprawy wynika, że rozwiązanie stosunku pracy skarżącego z Rejonową Spółdzielnią "Samopomoc Chłopska" w Szczecinie nastąpiło na podstawie art. 30 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - tekst jednolity: Dz. U z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm. (dowód: świadectwo pracy z dnia 30 czerwca 2000 r. - karta 8 akt administracyjnych). Oznacza to, że rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w wyniku rozwiązana umowy o pracę za wypowiedzeniem przez zakład pracy.

W związku z powyższym nie można uznać, że skarżący spełniał warunki do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego na mocy art. 37k ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.

[...] wykazał co prawda świadectwo pracy z dnia [...] r. (karta 7 akt administracyjnych) z którego wynika, że rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło za wypowiedzeniem przez zakład pracy z powodu likwidacji, jednakże nawet uwzględniając wykazany przez skarżącego okres pracy w piekarni [...] od [...] r., do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, tj. do [...] r., nie osiągnął okresu uprawniającego do emerytury, wynoszącego co najmniej 40 lat. Nie mógł zatem skarżący powołać się w niniejszej sprawie na art. 37k ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy.

Tryb zakończenia stosunku pracy uniemożliwił równocześnie przyznanie skarżącemu wnioskowanego świadczenia w oparciu o art. 37k ust. 1 pkt 4 w/w ustawy, który skierowany był do osób z którymi zakład pracy rozwiązał stosunek pracy w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy.

Nie spełnienie przez [...] warunków określonych w art. 37k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, nie dało podstaw do uznania skarżącego za osobę uprawnioną do skorzystania ze świadczenia przedemerytalnego.

W takim stanie rzeczy kwestią wtórną stało się prowadzenie przez organy i skarżącego rozważań odnoszących się do wysokości stażu pracy w Piekarni Prywatnej. Ustalenie to nie mogło mieć w tym konkretnym stanie faktycznym sprawy, wpływu na ostateczną treść zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Reasumując, Sąd uznał, że Wojewoda dokonał trafnej wykładni przepisów będących podstawą decyzji z dnia 11 sierpnia 2003 r. Decyzję tą, jako wydaną zgodnie z obowiązującymi w dacie jej podjęcia przepisami prawa materialnego i procesowego, należało uznać za odpowiadającą prawu.

W związku z powyższym, nie znajdując podstaw prawnych do uwzględnienia skargi należało ją oddalić, co orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).