Uzasadnienie
Dnia 30 czerwca 1999 r. Halina Maria J. zwróciła się do organu I instancji z podaniem o wydanie zaświadczenia o tym, że jest współwłaścicielką samochodu osobowego marki Ford Fiesta (...) w celu przedłożenia w Sądzie na potrzeby postępowania spadkowego po zmarłym w dniu 17 czerwca 1999 r. drugim współwłaścicielu ww.. pojazdu Stanisławie K. (...). W tym samym dniu skarżąca w organie rejestracyjnym złożyła wniosek o wydanie wtórnika dowodu rejestracyjnego oraz oświadczyła o utracie dowodu rejestracyjnego pojazdu dołączając do wniosku odpis zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu z dnia 30 czerwca 1999 r. (...).
Na podstawie wyżej przedstawionych dokumentów Starosta G. postanowieniem z dnia 5 lipca 1999 r. (...) na podstawie art. 97 par. 1 pkt 4 i art. 101 par. 1 Kpa zawiesił postępowanie w sprawie wtórnika dowodu rejestracyjnego samochodu osobowego Ford Fiesta (...), współwłaściciele Stanisław K. (...) i Halina Maria J., (...) wnioskodawca Halina Maria J. - do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ państwowy.
W uzasadnieniu wskazano, iż zgodnie z par. 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, o wydanie wtórnika występuje właściciel pojazdu, tj. osoba rozporządzająca prawem własności, składając oświadczenie pod odpowiedzialnością karną o utracie dowodu rejestracyjnego. Jeżeli pojazd stanowi współwłasność, takie oświadczenie składają zgodnie wszyscy współwłaściciele. Przyjęcie odmiennego stanowiska jest niedopuszczalne albowiem doprowadziło by to do wydania wtórnika jednemu z współwłaścicieli /oświadczającemu o utracie bez wiedzy pozostałych współwłaścicieli/ podczas gdy w rzeczywistości oryginał nie byłby utracony i mógłby się znajdować w posiadaniu jednego z pozostałych współwłaścicieli. Do pojazdu, niezależnie od liczby współwłaścicieli wydaje się tylko jeden dowód rejestracyjny.
W rozpatrywanym przypadku o wtórnik wystąpiła współwłaścicielka rozporządzająca tylko częścią prawa własności pojazdu. Prawo własności do pozostałej części pojazdu /a więc także wynikające z tego prawo do złożenia oświadczenia o utracie dowodu rejestracyjnego/ jest przedmiotem postępowania spadkowego, a więc przedmiotowe postępowanie o wydanie wtórnika dowodu rejestracyjnego należy zawiesić do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego - rozstrzygnięcia przez sąd co do prawa własności części pojazdu będącej przedmiotem spadku po zmarłym współwłaścicielu Stanisławie K. Powyższe postanowienie Halina Maria J. zaskarżyła zażaleniem do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, podnosząc, iż zaskarżone postanowienie uniemożliwia jej korzystania z pojazdu, gdyż postępowanie spadkowe może trwać kilka lat.
Wydanie wtórnika nie neguje prawa własności pojazdu.
Po rozpatrzeniu zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 6.09.1999 r. (...) wydanym na podstawie art. 138 par. 1 pkt 2 w zw. z art. 144 Kpa oraz art. 73 ust. 1 i art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. nr 98 poz. 602 ze zm./ uchyliło zaskarżone postanowienie organu I instancji i umorzyło postępowanie w sprawie.
W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, iż w myśl art. 61 Kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, które następuje w momencie złożenia wniosku. W przedmiotowej sprawie złożony wniosek strony z dnia 30 czerwca 1999 r. nie wyczerpuje wymogów wyżej przywołanego przepisu, gdyż zgon w dniu 17 czerwca 1999 r. jednego ze współwłaścicieli, tj. Stanisława K., uniemożliwia prawidłowe złożenie wniosku.
Fakt zgonu jednego ze współwłaścicieli powoduje zmianę stanu faktycznego wymagającą, przeprowadzenia nowego postępowania administracyjnego o rejestrację pojazdu, a nie złożenia wniosku o wydanie wtórnika dowodu rejestracyjnego, ponieważ zgon skutkuje wygaśnięciem w tej części dotychczasowej decyzji o rejestracji pojazdu.
Aktualność danych zawartych w dowodzie rejestracyjnym pojazdu została zagwarantowana przez ustawodawcę w art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, które obliguje właściciela pojazdu zarejestrowanego do każdorazowego zawiadomienia organu rejestracyjnego o nabyciu lub zbyciu pojazdu lub zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym.
W przedmiotowej sprawie zatem nie można było zawiesić postępowania, które z przyczyn formalnych nie zostało wszczęte. Ponadto nie można prowadzić postępowania zmierzającego do wydania wtórnika dowodu rejestracyjnego, który zawartymi w nim danymi naruszałby postanowienia ww.. przepisu.
Należy też zwrócić szczególną uwagę na to, że w rozpatrywanej sprawie pierwotnym jest rozstrzygnięcie stosunków własnościowych przedmiotu rejestracji, a wtórnym jest postępowanie administracyjne. Nie można ono być prowadzone w innej kolejności.
Wniosek o rejestrację pojazdu - stosownie do art. 73 ust. 1 ustawy o ruchu drogowym będzie mógł złożyć właściciel lub współwłaściciele określeni w orzeczeniu sądu o dziale spadku.
Na powyższe postanowienie Halina Maria J. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagając się jego uchylenia i rozstrzygnięcia zgodnie z jej wnioskiem z 30.06.1999 r.
Zdaniem skarżącej istniała podstawa do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie wydania wtórnika dowodu rejestracyjnego. Skarżąca bowiem jako strona zgodnie z art. 61 Kpa złożyła wniosek do Wydziału Komunikacji Starostwa G. o wydanie wtórnika dowodu. rejestracyjnego. Tym samym spełniony został warunek uruchomienia" postępowania administracyjnego.
Stanowisko organu odwoławczego, iż działanie skarżącej nie wyczerpuje wymogów cytowanego przepisu, gdyż samochód Ford Fiesta stanowi przedmiot współwłasności, przy czym jeden ze współwłaścicieli - Stanisław K., zmarł w dniu 17 czerwca 1999 r. a tym samym niemożliwe jest prawidłowe złożenie wniosku jest błędne i nie można się z nim zgodzić. Możliwe jest bowiem złożenie wniosku przez jedną ze stron.
Jedyną pewnie ustaloną stroną w tej sprawie jest tylko skarżąca. Dlatego należy uznać, iż postępowanie toczące się przed organem I instancji wszczęte zostało zgodnie z prawem.
Należy zgodzić się z organem odwoławczym, iż rozstrzygnięcie stosunków własnościowych przedmiotu rejestracji ma znaczenie pierwotne, jednakże tylko wówczas gdyby wniosek skarżącej dotyczył ponownej rejestracji pojazdu. Dokument jakim jest wtórnik dowodu rejestracyjnego nie zmienia ostatecznie prawa własności pojazdu. Ma potwierdzić jedynie stan faktyczny zawarty w dokumencie utraconym. Wniosek skarżącej nie dotyczył ponownej rejestracji pojazdu, a jedynie wydanie wtórnika dowodu rejestracyjnego.
Wydanie wtórnika nie zamyka drogi do ustalenia pozostałych współwłaścicieli czy współwłaścicieli pojazdu w drodze działu spadku. Skarżąca ma jednak prawo do dysponowania jako współwłaściciel, pojazdem. Wypełniła wymogi płynące z par. 9 ww. rozporządzenia i ma prawo oczekiwać pozytywnego rozstrzygnięcia.
Przedmiotowe postanowienie z dnia 6.09.1999 r. narusza prawo w części dotyczącej umorzenia postępowania organu I instancji w przedmiocie wydania wtórnika dowodu rejestracyjnego.
Organ I instancji powinien rozstrzygnąć sprawę co do istoty i wydać wtórnik dowodu rejestracyjnego pojazdu Ford Fiesta (...) dokonując zastrzeżenia dotyczącego prawa własności pojazdu /par. 8 rozporządzenia.
Co do umorzenia postępowania, jest ono możliwe jedynie w sytuacji określonej w art. 105 par. 1 Kpa, tj. wówczas gdy postanowienie z jakiejś konkretnej przyczyny stało się bezprzedmiotowe.
W rozpatrywanej sprawie taka sytuacja nie zachodziła.
Wobec powyższego - zdaniem skarżącej - organ odwoławczy zasadnie uchylając wadliwe postanowienie organu I instancji winien był podjąć działania zmierzające do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy wydania wtórnika dowodu rejestracyjnego, gdyż skarżącej przysługuje prawo korzystania z rzeczy, której jest współwłaścicielką, a zaskarżone postanowienie to uniemożliwia.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Trafne jest w szczególności stanowisko organu odwoławczego, że w rozpatrywanej sprawie postępowanie administracyjne nie mogło być wszczęte.
Samochód był przedmiotem współwłasności. Stroną postępowania administracyjnego we wszelkich kwestiach związanych z rejestracją /ewidencją pojazdu są wszyscy współwłaściciele.
W przypadku śmierci jednego z nich postępowanie może być wszczęte po uregulowaniu kwestii spadkowych. Dotyczy to również sprawy wydania wtórnika dowodu rejestracyjnego albowiem - zgodnie z par. 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów - o wydanie wtórnika występuje właściciel pojazdu. Oznacza to - w przypadku współwłasności - zgodne współdziałanie wszystkich współwłaścicieli /lub w przypadku braku zgody któregoś ze współwłaścicieli przedłożenie w tej sprawie rozstrzygnięcia sądowego/.
W przypadku takim jak w rozpatrywanej sprawie tj. śmierci jednego ze współwłaścicieli postępowanie o wydanie wtórnika mogło być zatem wszczęte na zgodny wniosek współwłaściciela i osób, które nabyły prawo do spadku po drugim współwłaścicielu. Jeśli takiego wniosku nie było - postępowanie nie mogło być wszczęte. Zaskarżone postanowienie odpowiada zatem prawu wobec czego skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu w oparciu o art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.