Uzasadnienie
Urząd Skarbowy w D. decyzją z dnia 10 lutego 1995 r., wydaną na podstawie art. 5 ustawy o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ oraz art. 2, art. 5 ust. 1 i art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług (...) określił zobowiązanie Wiesława S. w podatku VAT za grudzień 1994 r. w wysokości 26.402,70 n. zł z zaznaczeniem, że po uwzględnieniu zapłaconego podatku w kwocie 596,70 n. zł, pozostaje do zapłaty kwota 25.806 n. zł.
Urząd Skarbowy ustalił, że Wiesław S. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą "S." i będący podatnikiem VAT w dniu 15 listopada 1994 r. zawarł umowę z firmą "P." SA, w której zobowiązał się zakupić dla tej firmy wierzytelność wobec Agencji Własności Rolnej SP wartości 2.100 mln st. zł za wynagrodzeniem w kwocie 2.040 mln st. zł. Umowa ta, w ocenie Urzędu Skarbowego, nosi cechy umowy zlecenia. W celu wykonania tej umowy Wiesław S. w dniu 25 listopada 1994 r. zawarł umowę przelewu wierzytelności z Bankiem Gospodarki Żywnościowej w S., mocą której nabył na swoją rzecz wierzytelność tego Banku w stosunku do Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa za zapłatą ceny określonej w tej umowie w kwocie 609 mln st. zł. Następnie tego samego dnia 25 listopada 1994 r. Wiesław S. odrębnie dwoma umowami dokonał przelewu nabytej przez siebie wierzytelności na rzecz firmy "P." za wynagrodzeniem w kwocie 2.040 mln st. zł. i umowy te zgłosił Urzędowi Skarbowemu do opłaty skarbowej jako czynność prawną sprzedaży wierzytelności.
Urząd Skarbowy uznał, że nie miała miejsca sprzedaż wierzytelności, lecz sprzedaż usługi przez podatnika VAT w wykonaniu umowy zlecenia na zakup wierzytelności dla firmy "P." za ustalonym wynagrodzeniem. Wysokość netto wynagrodzenia Urząd ustalił w kwocie 1.431 mln st. zł /2.040 mln - 609 mln/ i od tej kwoty określił należny podatek VAT według. stawki 22 procent w kwocie 258.049.000 st. zł z przypisaniem do miesiąca grudnia 1994 r.
W odwołaniu od tej decyzji Wiesław S. domagał się jej uchylenia, nie zgadzając się z oceną prawną dokonanych czynności. Zdaniem skarżącego umowa z 15 listopada 1994 r. z firmą "P." SA ma charakter umowy powiernictwa, o czym decyduje treść umowy, a nie użyte przez strony nazwy: zleceniodawca, zleceniobiorca. Skarżący wywodzi, że nabył wierzytelność od Banku na swoją rzecz i w ten sposób stał się jej właścicielem, a następnie sprzedał nabytą wierzytelność Spółce "P." SA. W świetle tych okoliczności skarżący uznaje za błędny pogląd organu podatkowego, że była to sprzedaż usług podlegająca opodatkowaniu podatkiem VAT. Sprzedaż wierzytelności, nie będącej towarem ani usługą nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.
Izba Skarbowa w K. decyzją z dnia 14 kwietnia 1995 r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję Urzędu Skarbowego, podzielając jej ocenę prawną co do zakwalifikowania omawianych zdarzeń jako odpłatnego świadczenia usług podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT. Umowa zlecenia z 15 listopada 1994 r. wyraźnie stanowi, że "zleceniodawca zleca zleceniobiorcy zakup do dnia 25 grudnia 1994 r. wierzytelność Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa o wartości nominalnej 2.100 mln zł (...)". Podjęte przez podatnika czynności miały charakter odpłatnej usługi podlegającej opodatkowaniu podatkiem VAT, a nie sprzedaży wierzytelności.
Od decyzji Izby Skarbowej Wiesław S. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagając się jej uchylenia jako sprzecznej z prawem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skargę należało uznać za bezzasadną, nie ma bowiem podstaw do uznania zaskarżonych decyzji obu instancji za niezgodne z prawem.
Sąd podziela ocenę prawną organów podatkowych umowy z 15 listopada 1994 r. jako umowy zlecenia w rozumieniu art. 734 Kc. Zgodnie bowiem z treścią tej umowy zleceniodawca, firma "P." SA zleciła Wiesławowi S. zakup oznaczonej co do wartości wierzytelności od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, a zleceniobiorca przyjął zlecenie do wykonania za wynagrodzeniem. Przedmiotem umowy było więc zobowiązanie Wiesława S. do dokonania czynności prawnej zakupu dla dającego zlecenie określonej wierzytelności za wynagrodzeniem, co wypełnia znamiona zlecenia w rozumieniu art. 734 Kc.
Umowa pośrednictwa nie została wyodrębniona w kodeksie cywilnym w formie odrębnej regulacji. Pośrednictwo jest dokonywaniem dla kogoś innego czynności faktycznych przygotowujących tylko do dokonania czynności prawnych i jest czynnym współdziałaniem przy zawieraniu umów. Pośrednictwo, jeżeli ma charakter stały, podlega przepisom art. 758 i nast. Kc o umowie agencyjnej, zaś jednorazowe pośrednictwo podlega przepisom o zleceniu na podstawie art. 750 Kc.
Tak więc określenie umowy z 15 listopada 1994 r. jako umowy pośrednictwa nie jest prawidłowe, a poza tym bez istotnego znaczenia, gdyż w ostatecznym rezultacie umowa ta podlega przepisom o zleceniu. W konsekwencji zlecenie jako odpłatne świadczenie usług z mocy art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.
Twierdzenie skarżącego, że umowa z 15 listopada 1994 r. była umową przedwstępną sprzedaży wierzytelności nie znajduje żadnego uzasadnienia w treści tej umowy. Treść umowy w sposób jednoznaczny kwalifikuje umowę jako zobowiązanie do odpłatnego świadczenia usługi. Natomiast okoliczności po zawarciu tej umowy /umowa z Bankiem i "przelew wierzytelności"/ dają się ocenić jako czynności zmierzające do obejścia prawa i przez to nieważne /art. 58 Kc/, w istocie bowiem skarżący wywiązał się tylko z umowy zlecenia z 15 listopada 1994 r.
W rezultacie decyzje organów podatkowych obu instancji należy uznać za trafne i zgodne z przytoczonymi przepisami.
Skarga bezzasadna podlega oddaleniu z mocy art. 207 par. 5 Kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.