Uzasadnienie
Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...]. na podstawie przepisów art. 1 ust 2, art.2, art. 4, art. 4a, art. 7 ust 2 ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (tj. Dz.U. z 2001 r., Nr 120, poz. 1299, ze zm.) art. 104 i art. 265 kpa, § 31 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 listopada 2002r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2002 r., Nr 230, poz. 1924) oraz § 1 Uchwały Rady Miasta [...]nr [...]z dnia[...]r. w sprawie wyrażenia zgody na udzielanie bonifikaty od opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (Dz.Urz. [...]), orzekł o odpłatnym przekształceniu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej położonej w [...]Nr[...], oznaczonej numerem działki [...]o powierzchni [...], w prawo własności i ustalił każdemu ze współużytkowników wieczystych opłatę za przedmiotowe przekształcenie odpowiednio do wysokości posiadanych udziałów tj:
- J. F., M. O., D. K. i J. F. do [...]części w prawie użytkowania wieczystego jako w prawie związanym z lokalem nr [...],
- K. i S. A. do [...]części w prawie użytkowania wieczystego jako w prawie związanym z lokalem nr [...];
- R. D. do [...]części w prawie użytkowania wieczystego jako w prawie związanym z lokalem nr [...];
- I. G. do [...]części w prawie użytkowania wieczystego jako w prawie związanym z lokalem nr [...].
Od decyzji organu I instancji J. F. złożyła odwołanie podnosząc, że zapoznała się z treścią najnowszej ustawy sejmowej z dnia 16 lipca 2003r. i uważa, że w myśl tej ustawy nabyła prawo do nieodpłatnego przekształcenia. Dodatkowo odwołująca wyjaśniła, że jest repatriantką ze [...]i od [...]r. mieszka w [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...]., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 1 ust.2, art. 2, art. 4 art. 4 a ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności nieruchomości utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Z uzasadnienia decyzji wynika, że zarówno J. F. i R. D. jaki i pozostali współużytkownicy wieczyści nieruchomości gruntowej położonej w [...]oznaczonej nr działki [...]o pow. [...] złożyli wnioski na podstawie ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności i organ rozpatrzył wniosek w trybie przepisów tej ustawy.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 2 ust.1 ustawy z dnia 21 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości do osób, które spełniają przesłanki uwłaszczenia z niniejszej ustawy nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności.
Od dnia 16 lipca 2003 r. weszły w życie znowelizowane przepisy ustawy z dnia 21 lipca 2001 r., zgodnie z którymi osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie pierwotnej ustawy, tj. w dniu 24 października 2001 r. użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości, z dniem w którym decyzja o nabyciu stała się ostateczna.
Prawo własności nieruchomości nabywają także osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób wyżej wymienionych, czyli osób legitymujących się prawem użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości zarówno w dniu 26 maja 1990 r. jak i w dniu 24 października 2001 r. Wyżej wymienione warunki winny być spełnione łącznie przez wszystkich współużytkowników wieczystych.
Nadto organ podniósł, że I. G. jako jedyna ze współużytkowników wieczystych przedmiotowej działki gruntu nie spełnia warunków niniejszej ustawy, bowiem nabywając prawo użytkowania wieczystego jako prawa związanego z własnością lokalu mieszkalnego nr [...] w dniu [...]r. pozostawała użytkownikiem wieczystym jedynie w dacie 24 października 2001r. Podobnie jej poprzednicy prawni nie legitymowali się prawem użytkowania wieczystego równocześnie w dwóch datach bowiem po przeniesieniu tego prawa na I. G. prawo to nie przysługiwało im już w dniu 24 października 2001 r. Oznacza to, ze w przedmiotowej sprawie zarówno wobec I. G. jak i w stosunku do pozostałych użytkowników wieczystych nie mogą mieć zastosowania przepisy znowelizowanej ustawy z dnia 21 lipca 2001 r.
Dlatego rozpatrzenie wniosków stron o przekształcenie winno toczyć się w oparciu o przepisy ustawy z dnia 4 września 1997 r.
Zgodnie z art. 1 ust 2 niniejszej ustawy jej przepisy stosuje się do osób fizycznych, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed dniem 31 października 1998 r., a także do osób fizycznych będących ich następcami prawnymi i złożą wniosek do dnia 31 grudnia 2002 r. Powyższe przesłanki spełniają wszyscy współużytkownicy wieczyści przez nabycie tego prawa przed dniem 31 października 1998 r. bądź to osobiście bądź przez poprzedników prawnych, bowiem użytkowanie wieczyste przedmiotowej działki gruntu zostało ustanowione na podstawie aktu notarialnego [...]w dniu [...]r.
Stosownie do przepisu art. 4 i 4a ustawy z dnia 4 września 1997 r. osoba, która nabyła własność zobowiązana jest do uiszczenia dotychczasowemu właścicielowi opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Do ustalenia tej opłaty stosuje się odpowiednio przepisy art. 67 ust 1, art. 69 oraz art. 70 ust 2-4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którymi na poczet ceny nieruchomości (opłaty za przekształcenie) zalicza się kwotę równą wartości prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości określoną przez biegłego według stanu na dzień sprzedaży.
Analizując materiał zgromadzony w aktach Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło, że organ I instancji w sposób prawidłowy dokonał wyliczenia należnej opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przedmiotowej nieruchomości.
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie wnieśli J. F. i R. D., którzy domagają się nabycia prawa własności nieruchomości na podstawie ustawy z dnia 21 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości i nie chcą ponosić odpowiedzialności za wszystkich lokatorów posesji, którzy zostali użytkownikami wieczystymi po dniu [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem /jeżeli ustawy nie stanowią inaczej/.
Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271/ w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone.
Mając na uwadze zakres kompetencji sądu i ustalony stan faktyczny należało skargi uwzględnić.
Przedmiotem postępowania i rozstrzygnięcia w I instancji było odpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej położonej w [...], oznaczonej numerem działki [...]o pow. [...]w prawo własności i ustalenie każdemu ze współużytkowników wieczystych opłaty za przedmiotowe przekształcenie odpowiednio do wysokości posiadanych udziałów – stosownie do treści wniosków współużytkowników wieczystych złożonych w trybie ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /tj. Dz.U. z 2001r. Nr 72, poz. 749 ze zm./.
Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Oznacza to, że zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjną decyzją odwoławczą wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu I instancji. Organ odwoławczy nie może zmienić rodzaju sprawy, jak i nie może rozszerzać zakresu sprawy.
Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Skarżąca J. F. w terminie do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...]. złożyła pismo z dnia [...]. nazwane "odwołanie", w którym domaga się nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności zgodnie z treścią nowej ustawy z 16 lipca 2003r.
Organ odwoławczy potraktował powyższe pismo jako odwołanie, chociaż w kolejnym piśmie z dnia [...]. skarżąca J. F. wyraźnie podkreśliła, że ubiega się o nieodpłatne przekazanie gruntu. Zdaniem sądu organ odwoławczy nie wyjaśnił charakteru prawnego pisma strony z [...]. tym bardziej, że o tym czy pismo wniesione przez stronę jest odwołaniem nie decyduje jego nagłówek lecz treść. W razie wątpliwości co do treści pisma organ powinien wezwać stronę do dokładnego kreślenia żądania. Kodeks postępowania administracyjnego nakłada bowiem na organy administracji publicznej obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do państwa /art. 8 kpa/. Z zasadą tą wiąże się zasada udzielania informacji, określona w art. 9 kpa, zgodnie z którą organy administracji zobowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania.
W rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia wyżej wskazanych zasad.
Organ nie wyjaśnił jaka była rzeczywista wola strony, mimo że z treści odwołania jak i pisma uzupełniającego odwołanie, o czym była mowa wyżej, może wynikać, że J. F. domagała się rozpatrzenia sprawy w trybie ustawy z dnia 21 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości /Dz.U. Nr 113, poz. 1209 ze zm./ i pismo to stanowiło nowy wniosek o wszczęcie postępowania w trybie cytowanej ustawy.
W takiej sytuacji niezbędne stałoby się wyjaśnienie stronie skarżącej skutków prawnych złożenia takiego wniosku przy jednoczesnym cofnięciu wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w trybie ustawy z dnia 4 września 1997r.
Nie był więc organ odwoławczy uprawniony wydając decyzję w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa do rozstrzygnięcia sprawy w trybie ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości skoro przedmiotem rozstrzygnięcia organu I instancji było przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności w trybie ustawy z 4 września 1997r..
Zmiana np. podstawy materialnoprawnej rozstrzyganej sprawy administracyjnej prowadzi do zmiany przedmiotowej tożsamości sprawy, a to z kolei prowadzi do naruszenia zasady "dwuinstancyjności rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy".
W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzonych uchybie bezprzedmiotowe stało się ustosunkowanie do zgodności z prawem merytorycznego rozstrzygnięcia dokonanego zaskarżoną decyzją.
Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c, art. 152, art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ orzekł jak w sentencji.