Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], na podstawie art. 64a § 1 pkt 1, art. 119, art. 120 i art. 121 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), orzekł o nałożeniu na W. i H.A. zam. [...] grzywny w wys. [...] zł. w celu przymuszenia wykonania obowiązku określonego w decyzji tegoż organu z dnia [...], tj. rozbiórki wybudowanych schodów żelbetowych na działce nr [...] położonej w obrąbie [...], przylegających do garażu zlokalizowanego na nieruchomości przy ul. [...]. Równocześnie organ wezwał w/w osoby do wpłacenia powyższej grzywny w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia, pod rygorem ściągnięcia jej w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz wezwał do wykonania wskazanej rozbiórki w terminie 14 dni od daty doręczenia postanowienia informując jednocześnie strony, że w przypadku nie wykonania nałożonego obowiązku zostanie orzeczone wykonanie zastępcze.
Powyższe postanowienie poprzedzono upomnieniem z [...] r.
Na postanowienie to W. i H.A. wnieśli zażalenie. Opisują dotychczasowy przebieg sprawy związany z wydaniem ostatecznego nakazu rozbiórki spornych schodów podkreślili, że prowadzą nieustanne starania o dokupienie potrzebnego pasa gruntu w obszarze którego schody te zostały zlokalizowane. Wnosząc o umorzenie postępowania podali, że rozebranie rzekomo bezprawnie wybudowanych schodów przyniesie wielkie szkody materialne.
W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego zażalenia Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1966 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu dokonanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że przedmiotowa grzywna w celu przymuszenia nałożona została zgodnie z zasadami postępowania egzekucyjnego, a jej wysokość nie przekracza kwoty określonej w art. 121 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Odnosząc się do wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego organ wyjaśnił, że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje w ściśle określonych przypadkach, wymienionych w art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Okoliczności takie w niniejszej w sprawie nie zachodzą, zatem wniosek zawarty w zażaleniu nie mógł być uwzględniony.
Na postanowienie to skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie wnieśli W. i H.A.. Ponownie przedstawiając tok postępowania związany z wydaniem niesłusznego w ich ocenie, nakazu rozbiórki schodów oraz podjęte starania mające na celu dokupienie terenu na którym wybudowali te schody, wnieśli o umorzenie postanowienia egzekucyjnego orzekającego o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozebrania schodów. Jednocześnie wyrazili opinię, że nałożona grzywnę jest wynikiem pomyłki i bezprawia. Dodali także, że wartość schodów nie przekracza [...] złotych, zaś wysokość nałożonej grzywny jest niesprawiedliwa, bowiem oboje są emerytami, których nie stać na jej uiszczenie.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem. Takie określenie kompetencji Sądu skutkuje tym, że w przypadku stwierdzenia, że decyzja lub postanowienie dotknięte jest istotnymi wadami prawnymi mającymi postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania administracyjnego, Sąd eliminuje z obrotu prawnego takie orzeczenie.
Przedmiotem skargi jest postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia wydane w postępowaniu egzekucyjnym. Tak określony zakres sprawy podlegającej kontroli Sądu powoduje, że przywoływane w skardze okoliczności, które miałyby niejako podważać zasadność decyzji o nałożeniu wykonania obowiązku dokonania rozbiórki schodów, nie mogły stać się przedmiotem rozważań Sądu w niniejszym postępowaniu. Ponadto, kwestia ta została już ostatecznie rozstrzygnięta, co znalazło odzwierciedlenie w wyroku tut. Sądu z dnia 8 maja 2003 r., sygn. akt SA/Sz 1777/2001 uznającego wydany nakaz rozbiórki schodów za zgodny z prawem.
W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak ściśle związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie do postanowień art. 120 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, grzywna w celu przymuszenia może być nakładana zarówno na osoby fizyczne, jak i osoby prawne, a także na jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej. Postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, w oparciu o który zostanie przeprowadzona egzekucja.
Art. 121 § 2 i § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wprowadził tylko górne granice wysokości nakładanych grzywien w celu przymuszenia, pozostawiając swobodę organom egzekucyjnym w zakresie szczegółowego ustalenia ich wysokości. Górne granice orzekanych grzywien są uzależnione od kategorii podmiotów, na które są one nakładane. W przypadku osób fizycznych nałożona grzywna nie może przekroczyć kwoty 5.000,00 zł.
Swoboda w ustalaniu wysokości grzywny powinna jednak mieścić się w granicach wyznaczonych przez normy zawarte w art. 7 ustawy egzekucyjnej, ustanawiającej takie podstawowe zasady postępowania egzekucyjnego, jak zasadę celowości i zasadę niezbędności /art.7 § 2 i § 3/.
W myśl art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.
Organ egzekucyjny ustalając wysokość grzywny w celu przymuszenia działa w granicach tzw. uznania administracyjnego, co nakłada na niego szczególny obowiązek wykazania przesłanek jakimi kierował się ustalając wysokość grzywny w odniesieniu do konkretnych ustaleń faktycznych sprawy związanych również z sytuacją podmiotu zobowiązanego.
Postanowienie o nałożeniu grzywny z [...] r. jak i utrzymujące je w mocy postanowienie z dnia [...] r. nie zawierają żadnego uzasadnienia co do okoliczności jakimi kierowały się organy określając wysokość orzeczonej grzywny w szczególności pod kątem efektywności prowadzonej egzekucji. W aktach sprawy brak jest również dowodu w oparciu o który organy mogłyby ustalić np. sytuację majątkową zobowiązanych, co uniemożliwia Sądowi dokonania jakiegokolwiek odniesienia przy ocenie zasadności wysokości wymierzenia przez organy orzeczonej grzywny, a ponadto świadczyć może, iż organy w tym kierunku nie poczyniły niezbędnych kroków.
W uzasadnieniu skargi strony podniosły m.in. fakt, że jako emerytów nie stać ich na uiszczenie tak wysokiej grzywny.
Zaniechanie przez organ obowiązku wyjaśnienia stronom motywów podjętego rozstrzygnięcia w kontekście wysokości nałożonej grzywny, narusza wymagania stawiane uzasadnieniu decyzji postanowienia określone w art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W ocenie Sądu, wskazane uchybienie skutkować musiało uchyleniem zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji.
Mając na uwadze poczynione ustalenia faktyczne i prawne Sąd stwierdził, że będące przedmiotem rozpoznania postanowienia wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego - art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w związku z czym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 134 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.