Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r., Nr [...], Przewodniczący Zarządu Miasta], działając na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209) odmówił skarżącym, zam. [...], nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości gruntowej oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] m2, położonej w [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta KW Nr[...].
W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji wskazał, że wnioskodawcy nie spełniają przesłanki z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, ponieważ roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości przysługuje tylko do nieruchomości wymienionych w dekrecie z dnia 06 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340 ze zm.). Organ ustalił, że przedmiotowa nieruchomość nigdy nie została nadana na własność w trybie osadnictwa rolniczego, a własnością Skarbu Państwa stała się na podstawie dekretu z dnia 08 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87 ze zm.).
Skarżący odwołali się od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie i jednocześnie rozstrzygnięcie potwierdzające Ich prawo do nieodpłatnego wejścia w prawo własności do nieruchomości będącej w Ich użytkowaniu wieczystym.
W uzasadnieniu odwołania podali, że przedmiotowa nieruchomość jest w użytkowaniu wieczystym od roku [...] z funkcją mieszkaniową. Ustawodawca nie zakłada wariantu funkcji rolniczej dla wnioskodawców objętych przepisem. Prezydent Miasta [...] ogranicza i zmienia ustalenia przepisu wprowadzając obowiązek posiadania nieruchomości rolniczej łącząc jednocześnie funkcję mieszkaniową. Odwołujący się nie zgadzają się z taką interpretacją obowiązującego przepisu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wyraziło pogląd, iż ustawa z 26 lipca 2001 r. ma zastosowanie tylko i wyłącznie do takich nieruchomości, które posiadają obecnie charakter rolny tub są zabudowane na cele mieszkaniowe, znajdują się na obszarze Ziem Odzyskanych lub byłego Wolnego Miasta [...] oraz były nadane w trybie osadnictwa rolniczego, jeżeli z jakichkolwiek przyczyn stały się własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego i następnie zostały oddane osobom fizycznym w użytkowanie wieczyste.
Mając na uwadze, że w aktach sprawy brak jest dowodów na to, że wskazana we wniosku działka gruntu była przedmiotem nabycia w trybie przepisów o osadnictwie rolniczym, czego strona również nie wykazała, nieruchomość ta nie może stanowić przedmiotu nabycia na własność w trybie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r.
W. i S. B. wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w [...] skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. W uzasadnieniu wskazują, że Kolegium odczytuje przepis wybiórczo, interpretując słowa jak również znaki interpunkcyjne oddzielnie dla utrzymania decyzji organu I instancji.
Zdaniem skarżących należałoby dokonać analizy całości przepisu przyjmując okoliczność celowości wskazanego przepisu dekretu z dnia 06 września 1951 r. jako zakresu obszaru Państwa Polskiego dla działania przepisu art 1, rozdzielając pkt 1 od pkt 2, a nie łącząc oba punkty jako jeden czyli nieruchomości rolne zabudowane budynkiem mieszkalnym.
Przyjmując interpretację organu należałoby zadać pytanie o jej sens, skoro osoby, które posiadały gospodarstwa rolne w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 06 września 1951 r. stały się dawno z mocy prawa właścicielami gospodarstw. Ponadto dodali, że dyskusja z zakresu pisowni języka polskiego powinna się sprowadzać do obowiązku pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa jakimi są również samorządy oraz organy odwoławcze, realizujące ustawodawstwo Państwa Polskiego.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło ojej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 01 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej).
Skargę uznać należy za zasadną. Skarżący trafnie zwrócili uwagę na niewłaściwą wykładnię przez organy obu instancji art. 1 ust. 1 ustawy z dnia z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. z 2001 r. Nr 113, poz. 1209).
Przedmiotem sporu stał się zakres podmiotowy i przedmiotowy stanowiącego podstawę zaskarżonej decyzji art. 1 ust. 1 ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Przepis ten w dacie wydania zaskarżonej decyzji miał brzmienie następujące: "Osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 06 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340, z 1957 r. Nr 39, poz. 172, z 1969 r. Nr 13, poz. 95 i z 1998 r. Nr 106, poz. 668):
- 1) zabudowanych na cele mieszkaniowe,
- 2) stanowiących nieruchomości rolne przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności tych nieruchomości".
Treść i redakcja powyższego przepisu spowodowały powstałe w sprawie rozbieżności interpretacyjne.
Dyrektywny percepcyjnej fazy wykładni jako wyjściową podstawę zrozumienia wyrażeń normokształtnych przyjmują użycie interpretacyjnych dyrektyw językowych (por. M. Zieliński "Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki." Wyd. LexisNexis, Warszawa 2002 r., s. 309 i nast). Treść przytoczonego wyżej przepisu winna być zatem ustalona przede wszystkim przy zastosowaniu wykładni gramatycznej.
Zakres podmiotowy zawartej w tym przepisie regulacji ustalany przy zastosowaniu obowiązujących norm językowych wskazuje, iż odnosi się on do "osób fizycznych będących w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy (tj. 23 października 2001 r.) użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości. Dalsza część hipotezy tej normy określa jej zakres przedmiotowy przez określenie obszaru, których ma dotyczyć, wskazując, iż chodzi o nieruchomości położone na obszarach Państwa Polskiego, wymienione w dekrecie z dnia 06 września 1951 r. oraz spełniające dodatkowe warunki (tj. gdy są:
- 1) zabudowane na cele mieszkaniowe,
- 2) stanowią nieruchomości rolne). Zatem użyty zapis "wymienionych w dekrecie z 06 września 1951 r...." stanowi dookreślenie użytego w tym przepisie sformułowania "obszarów Państwa Polskiego...".
Sąd nie podzielił dokonanej przez organy obu instancji wykładni, wedle której, odwołanie się w tym przepisie do dekretu z 06 września 1951 r. oznacza zawężenie zakresu podmiotowego ustawy do osób, które w trybie tego dekretu zostały uwłaszczone oraz zakresu przedmiotowego do nieruchomości rolnych nadanych w trybie osadnictwa rolniczego.
Zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, odmawiająca skarżącym nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości, oparte więc zostały na niewłaściwej wykładni przepisu art. 1 ust. 1 ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, a zatem wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił je na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
W kwestii wykonalności decyzji Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 152 ww. ustawy, a o kosztach na podstawie przepisu art. 200.