Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 66 ustawy z dnia [...] r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89 poz. 414 ze zm.) Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał Gminie Miejskiej doprowadzenie do prawidłowego stanu technicznego i wyglądu estetycznego wiaduktu drogowego, którego użytkowanie zagraża życiu i zdrowiu ludzi, a także zabezpieczenie wiaduktu przed dostępem osób trzecich do czasu wykonania decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że wiadukt drogowy zlokalizowany jest na działce nr [...] będącej w zarządzaniu Gminy Miejskiej i drogi wewnętrznej będącej w zarządzaniu Lasów Państwowych Nadleśnictwo. W trakcie oględzin stwierdzono brak barierek ochronnych, spękania słupków betonowych podtrzymujących barierki, oraz konieczność konserwacji wykonanej z bruku nawierzchni wiaduktu. Organ wskazał, że w dniu [...] r. wydał decyzję nakazującą usunięcie w/w nieprawidłowości Gminie Miejskiej, która odwołała się od tej decyzji. i Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że decyzja adresowana jest do Gminy Miejskiej jednakże z zebranego materiału dowodowego nie można jednoznacznie stwierdzić w granicach jakiej gminy usytuowany jest przedmiotowy wiadukt. Dlatego też, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, należy dokładnie ustalić powyższą kwestię i wydać nakaz właściwemu zarządcy obiektu. Jednakże Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, po ponownym rozpoznaniu sprawy, nie znalazł podstaw do zmiany adresata decyzji.
Od powyższej decyzji ponownie odwołała się Gmina Miejska. W odwołaniu podniosła, że zaskarżona decyzja jest niewłaściwie adresowana, gdyż wiadukt nie leży na terenie Gminy Miejskiej i nie jest jej własnością.
Po rozpatrzeniu odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej zobowiązanego i orzekł nałożenie obowiązku na Zarząd Gminy, a pozostałą cześć decyzji dotyczącej określenia obowiązku utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że wiadukt usytuowany jest na działce nr [...] położonej w obrębie Sitno i stanowi część drogi gminnej mającej swój bieg na terenie Gminy Miejskiej. Z protokołu wznowienia znaków granicznych sporządzonego przez uprawnionego geodetę oraz mapy geodezyjnej wynika, iż właścicielem działki nr X na której posadowiony został sporny wiadukt jest Skarb Państwa, a użytkownikiem wieczystym [...] SA w W. Sporny wiadukt, stosownie do art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. nr 71 poz. 838 ze zm.) nie jest samoistnym obiektem, ale częścią drogi gminnej i usytuowany jest bezpośrednio przy granicy gmin, po stronie Gminy.
Zgodnie z art. 19 ustawy o drogach publicznych, sprawy z zakresu planowania, budowy i modernizacji, utrzymania i ochrony dróg należą do właściwości zarządcy drogi. Zarządcą drogi dla dróg gminnych jest zarząd gminy (art. 19 ust. 2 pkt 4 ustawy o drogach publicznych). W świetle powyższego zobowiązanym do utrzymania wiaduktu jest Zarząd Gminy. W świetle art. 25 ust 1 i 2 ustawy o drogach publicznych, organ I instancji słusznie uznał za zarządcę obiektu zarząd gminy, jako właściwy w przypadku skrzyżowania drogi gminnej (wyższej kategorii) z drogami wewnętrznymi. Jednak obowiązek nałożony został niewłaściwie na gminę, w granicach której nie jest zlokalizowany przedmiotowy wiadukt.
W dniu 12 grudnia 2002 r. Wójt Gminy złożył w Naczelnym Sądzie Administracyjnym Ośrodku Zamiejscowym w Szczecinie skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił niewłaściwą interpretację art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, oraz błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia. Błąd polegał na przyjęciu, że wiadukt kolejowy usytuowany na działce nr X w obrębie [...] jest częścią drogi gminnej, oraz, że zarządcą tego wiaduktu jest Zarząd Gminy. Z protokołu wznowienia znaków granicznych oraz mapy geodezyjnej, sporządzonych przez uprawnionego geodetę wynika, że wiadukt nie jest częścią drogi gminnej i nie leży w jej ciągu. Droga gminna kończy się ok. 120 m przed wiaduktem i służy wyłącznie do dojazdu rolników do gruntów rolnych, nie ma natomiast połączenia z wiaduktem. Skoro więc wiadukt nie leży w ciągu drogi gminnej, Zarząd Gminy nie może być zarządcą tego wiaduktu. Zatem organ II instancji błędnie orzekł w decyzji nałożenie obowiązku na Zarząd Gminy.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu swojego stanowiska podniósł, że sporny wiadukt usytuowany jest na terenie gminy Szczecinek i pełni rolę wiaduktu drogowego. Zatem zobowiązanym do utrzymania wiaduktu w części stanowiącej odcinek drogi jest Zarząd Gminy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) do rozpoznania niniejszej skargi właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo 0 postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270; zm. Dz. U z 2004 r. Nr 162 poz. 1692- dalej: P.p.s.a.).
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 20Q2r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Analiza zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że nie odpowiada ona prawu, choć z innych przyczyn niż podniesione w skardze. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.
W niniejszej. sprawie organ odwoławczy, uwzględniając odwołanie Gminy Miejskiej uchylił wydaną w stosunku do niej decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakładającą obowiązek doprowadzenia obiektu budowlanego do odpowiedniego stanu technicznego i wydał decyzję nakładającą ten obowiązek na inną osobę - Gminę.
Takie rozstrzygnięcie rażąco narusza art. 138 § 1 kpa jak i spełnia przesłankę nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt4 kpa.
Zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu I instancji. W postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie sprawa tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Organ odwoławczy nie może zmienić rodzaju sprawy ani stron postępowania. Zmiana strony przez organ odwoławczy oznaczałaby naruszenie zasady dwuinstancyjności rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Jeśli organ odwoławczy, rozpatrując odwołanie od decyzji organu I instancji ustali, że decyzja została skierowana do niewłaściwej osoby winien zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylić decyzję i umorzyć postępowanie I instancji w stosunku do tej osoby. Decyzja nakładająca na stronę określony obowiązek winna być wydana przez organ I instancji po przeprowadzeniu stosownego postępowania z udziałem tej osoby.
Wydanie decyzji administracyjnej nakładającej na daną osobę określony obowiązek tworzy okreśiony stosunek prawny między organem a tą właśnie osobą. Jest ona stroną decyzji wydanej w danej sprawie.
Osoby, których dany obowiązek nie dotyczy nie zostały uznane przez organ za stronę. Dlatego wydanie przez organ odwoławczy decyzji nakładającej obowiązek na inną osobę, niż uczynił to organ I instancji oznacza, że organ odwoławczy wydał decyzję wobec osoby niebędącej stroną w sprawie, której dotyczyła decyzja organu I instancji, co stanowi przesłankę nieważności decyzji wskazaną w art. 156 § 1 pkt 4 kpa.
Z tego względu na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy P.p.s.a, Sąd stwierdził jej nieważność.
Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku wydano w oparciu o art. 152, zaś w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania na podstawie art. 200 i 205 § 2 ustawy P.p.s.a, oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1394 ze zm|