Uzasadnienie
Wojewódzki Inspektor Sanitarny w S. decyzją z dnia 11 stycznia 1999 r., po rozpatrzeniu odwołania Ireny S. od decyzji Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia 7 września 1998 r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy podał, że Irena S. w okresie od 15 sierpnia 1963 r. do 30 kwietnia 1964 r. pracowała w Wydziale Kultury DWRN jako referent ds. koordynacji organizacji młodzieżowych i wykonywała pracę o charakterze biurowym; od 1 maja 1964 r. do 15 czerwca 1964 r. - w Pałacu Młodzieży w S. jako nauczyciel instruktor w dziale imprez; od 1 września 1964 r. do 24 sierpnia 1996 r. - w Pedagogicznej Bibliotece Wojewódzkiej jako bibliotekarka; od 1 września 1966 r. do 31 marca 1973 r. - w Szkole Podstawowej nr 4 w Ś. jako nauczycielka przedmiotów różnych, szczególnie historii; od 1 kwietnia 1973 r. do 30 września 1981 r. - w Zespole Szkół Rolniczych w S. jako nauczyciel-bibliotekarz oraz nauczyciel-zastępca na lekcjach historii; od 1 października 1981 r. do 28 lutego 1997 r. - w Szkole Podstawowej w S. jako nauczyciel-bibliotekarz.
Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych w dniu 17 lutego 1998 r. wydał orzeczenie - kartę informacyjną o braku podstaw do rozpoznania u Ireny S. choroby zawodowej narządu głosu. Irena S. wniosła o powtórne badania przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. Instytut w piśmie z dnia 28 maja 1998 r. stwierdził, że nie znalazł podstaw do przeprowadzenia ponownych badań klinicznych w kierunku choroby zawodowej, skoro dochodzenie epidemiologiczne nie potwierdza długotrwałego i nadmiernego obciążenia narządu głosu w okresie zatrudnienia. W związku z powyższym Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. w dniu 30 czerwca 1998 r. wydał ponownie orzeczenie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Organ odwoławczy wskazał, że w takim przypadku powyższe orzeczenie stanowi podstawę do wydania negatywnych decyzji przez organ I i II instancji.
Irena S. w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżąca wskazała, że organy prowadzące postępowanie dopuściły się szeregu uchybień mających wpływ na wynik sprawy, a w szczególności: przetrzymywano dokumentację, nie udzielano skarżącej odpowiedzi w terminach przewidzianych w Kpa, uniemożliwiono badanie w Instytucie Medycyny Pracy w Łodzi.
Rozpatrując stan faktyczny i prawny sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z poważnym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które w istotny sposób wpłynęło na wynik sprawy. Naruszenie to polegało na niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy /art. 7 Kpa/, spowodowanym niedopełnieniem obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego /art. 77 par. 1 i art. 80 Kpa/. Uchybienia te doprowadziły ponadto do naruszenia uprawnień procesowych, zagwarantowanych przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych /Dz.U. nr 65 poz. 294 ze zm./.
Stosownie do par. 1 ust. 1 ww. rozporządzenia - za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez właściwy instytut naukowo-badawczy resortu zdrowia i opieki społecznej. Wniosek o ponowne badanie składa się za pośrednictwem jednostki organizacyjnej, która dokonywała ustaleń w sprawie rozpoznania choroby zawodowej /par. 9 ust. 1/.
Z przytoczonych przepisów wynika, że na inspektorze sanitarnym ciąży obowiązek zbadania i wyjaśnienia, czy schorzenie, którym dotknięta jest osoba zgłaszająca podejrzenie o chorobę zawodową, jest istotnie taką chorobą w rozumieniu przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Realizacji tego obowiązku służy między innymi powinność przeprowadzenia - na wniosek zainteresowanego - badania kontrolnego, gdy orzeczenie lekarskie wyłączyło u niego schorzenie o charakterze zawodowym.
W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. w dniu 17 lutego 1998 r. wydał orzeczenie nazwane "Kartą informacyjną" o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu u skarżącej.
Skarżąca - zgodnie z pouczeniem zawartym w orzeczeniu z dnia 17 lutego 1998 r. - złożyła 20 marca 1998 r. wniosek o ponowne badanie przez właściwy instytut naukowo-badawczy, a następnie żądanie to powtórzyła w odwołaniu. W tych okolicznościach obowiązkiem organu - stosownie do przepisu par. 9 ust. 1 cytowanego rozporządzenia - było przeprowadzenie dowodu z opinii Instytutu.
Z akt sprawy wynika, że organ I instancji zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. o wydanie stosownej opinii. Instytut odmówił przeprowadzenia badań klinicznych w kierunku choroby zawodowej z uwagi na to, "iż dochodzenie epidemiologiczne nie potwierdza długotrwałego i nadmiernego obciążenia narządu głosu w okresie zatrudnienia".
Organ I instancji po otrzymaniu powyższego pisma Instytutu, będącego w istocie odmową wydania opinii w sprawie, nie podjął żadnych działań w celu przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych. Tak samo postąpił organ odwoławczy, rozpatrując odwołanie, w którym skarżąca zarzuciła, że nie przeprowadzono dowodu z opinii Instytutu.
Należy podkreślić, że orzeczenia instytutów naukowo-badawczych mają charakter opinii biegłego, o jakiej mowa w art. 84 par. 1 Kpa. Na podstawie art. 84 par. 2 Kpa, który odsyła w zakresie regulacji sytuacji prawnej biegłego do przepisów dotyczących świadków, należy przyjąć, że biegły nie może odmówić wydania opinii, a wykonanie tego obowiązku jest zagwarantowane sankcją /art. 88 par. 1 Kpa/.
Dlatego ponowne orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia 30 czerwca 1998 r. nie może stanowić uzasadnienia stwierdzenia braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u skarżącej i orzeczenie to nie zastępuje opinii Instytutu.
Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu odwoławczego, że organy inspekcji sanitarnej w postępowaniu o stwierdzeniu choroby zawodowej są związane rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu lekarskim, wydanym w trybie par. 7 i par. 8 cytowanego rozporządzenie i nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej. Jednocześnie należy podkreślić, że dokonane rozpoznanie choroby nie wyłącza uprawnień tych organów do oceny wystąpienia przesłanek choroby zawodowej, określonych w par. 1 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia.
Skoro zatem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego: art. 7, art. 77 i art. 80 Kpa oraz cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, sąd uwzględnił skargę.