Wyrok WSA w Szczecinie z 11 marca 2004 r., SA/Sz 357/02

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie

Rozpoznanie

na rozprawie w dniu 11 marca 2004r.

Sprawa

sprawy ze skargi X.B. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych I. u c h y l a zaskarżoną decyzję II. z a s ą d z a od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę [...] zł.- tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu

Skład

Przewodniczący del. Sędzia NSA Zofia Przegalińska /spr/ Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk
Krzysztof Kapelczak protokolant

Uzasadnienie

Zaskarżona decyzją wydaną na podstawie art.233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm./ oraz na podstawie art. 26 ust.1 pkt 1,2, 9 i art. 27 ust.1, art. 27a ust.1 pkt 3 lit. d ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 ze zm./ Izba Skarbowa uchyliła w części dotyczącej zaległości podatkowej decyzję Trzeciego Urzędu Skarbowego z dnia [...]. określającą X. B. zam. w [...] wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000r. w kwocie [...] zł oraz wysokość zaległości podatkowej z tego tytułu w kwocie [...] zł i stwierdziła nadpłatę z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000r. w kwocie [...] zł.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Trzeci Urząd Skarbowy dokonał weryfikacji zeznania podatkowego X. B. za 2000r. i zakwestionował odliczenie przez podatnika renty w kwocie [...] zł ustanowionej na rzecz matki [...] B., umową zawartą w zwykłej formie pisemnej w dniu 29 grudnia 1999r. Urząd Skarbowy ocenił, że świadczenie wynikające z tej umowy nie jest rentą, o której mowa w art. 903 Kodeksu cywilnego, a dodatkowo renta nie może być ustanowiona kiedy na osobie ustanawiającej dobrowolne świadczenie może ciążyć obowiązek alimentacyjny.

W odwołaniu podniesiony został zarzut naruszenia art. 26 ust.1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz art. 122 i art. 187 Ordynacji podatkowej. Według stanowiska zawartego w odwołaniu, wadliwość decyzji wynika z błędnej interpretacji przepisów prawa cywilnego oraz braku ustaleń, czy matka podatnika pozostawała w niedostatku i czy na podatniku ciążył obowiązek alimentacyjny, niezbędnych do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.

W odwołaniu zakwestionowano określenie zaległości podatkowej w kwocie [...] zł. wskazując, że nawet przy zakwestionowaniu odliczenia w postaci renty powinna być określona nadpłata w kwocie [...] zł ponieważ nie został przez Urząd Skarbowy dokonany zwrot wykazanej w zeznaniu podatkowym nadpłaty w kwocie [...] zł, a kwotę [...] zł ulokował na swoim koncie depozytowym.

Izba Skarbowa uwzględniła zarzut dotyczący nieprawidłowego wyliczenia zaległości podatkowej i w tej części uchyliła decyzję organu podatkowego I instancji. Natomiast nie uwzględniła zarzutu naruszenia art. 26 ust.1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez zakwestionowanie odliczenia w postaci renty ustanowionej przez podatnika na rzecz matki w kwocie [...] zł

Renta wynikająca z umowy zawartej w formie pisemnej nie może być zdaniem organu odwoławczego odliczona od dochodu podatnika w 2000r. ponieważ została ustanowiona na okres dwóch lat. Zgodnie z art. 906 § 2 Kodeksu cywilnego do renty ustanowionej bez wynagrodzenia stosuje się przepisy o darowiźnie, a te w art. 870 § 1 Kodeksu cywilnego do oświadczenia darczyńcy wymagają formy aktu notarialnego. Jednakże umowa darowizny zawarta bez zachowania tej formy staje się ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione. Zdaniem organu odwoławczego w przypadku renty ustanowionej przez podatnika nie może być mowy o spełnieniu świadczenia skoro umowa została zawarta na okres dwóch lat, a spełnione zostało tylko świadczenie obejmujące 2000r. Niezachowanie w tej sytuacji formy notarialnej powoduje, że umowa renty jest nieważna.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącego X.B. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji zawarł szeroką polemikę z argumentacją organu odwoławczego zawartą w uzasadnieniu jego decyzji wywodząc, że spełnienie części świadczenia rentowego powoduje konwalidację umowy renty w tej części.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271/ w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone.

Skarga jest zasadna.

Stosownie do art. 906 § 2 Kodeksu cywilnego do reny ustanowionej bez wynagrodzenia stosuje się przepisy o darowiźnie. Z kolei z art. 890 § 1 Kodeksu cywilnego wynika, że oświadczenie darczyńcy powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Jednakże umowa darowizny zawarta bez zachowania tej formy staje się ważne, jeśli przyrzeczone, że świadczenie zostało spełnione.

Oświadczenie darczyńcy, nie złożone w formie aktu notarialnego w przypadkach, w których ona jest wymagana, jest nieważna i nie rodzi nawet zobowiązania notarialnego. Jednakże późniejsze wykonanie darowizny uchyla skutki braku formy z mocą wsteczną tak, że w rezultacie darczyńca, który dobrowolne wykonał darowiznę nieważną z powodu braku formy, nie może również żądać zwrotu, podobnie jak w razie wykonania zobowiązania niezupełnego z tą różnicą, że wykonanie takie jest ex post uważane za wykonanie zobowiązania zupełnego /cywilnego/. Z definicji renty zawartej w art. 903 Kodeksu cywilnego wynika, że przez umowę renty jedna ze stron zobowiązuje się względem drugiej do określonych świadczeń okresowych w pieniądzu lub rzeczach oznaczonych tylko co do gatunku.

W świetle powyższego renta składa się z szeregu samodzielnych świadczeń, zatem każde spełnione świadczenie składające się na rentę jest ważnie spełnione, mimo braku formy aktu notarialnego. W przypadku renty stosowanie wprost zasady zawartej w art. 890 § 1 Kodeksu cywilnego /zdanie drugie/ ma istotne znaczenie z uwagi na alimentacyjny charakter renty zapewniającej uprawnionemu pełne utrzymanie albo wspomagające go bądź też ograniczające się do świadczeń na cele lecznicze czy też pielęgnacji w chorobie. Świadczenia ustanowione z powyższych przyczyn ulega skonsumowaniu. Konieczność zwrotu spełnionego świadczenia rentowego w przypadku nieważności renty z powodu braku formy aktu notarialnego niweczyłoby cel społeczno-gospodarczy jaki jest realizowane przez ustanowienie renty.

Mając na uwadze powyższe względy, stwierdzić należy, że mimo braku formy aktu notarialnego, umowa renty zawarta przez skarżącego jest ważna w zakresie świadczeń spełnionych w ramach tej umowy.

Z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ orzeczono jak w sentencji.