Wyrok NSA oz. w Szczeciniez 16 maja 2001 r., sygn. akt SA/Sz 478/00

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 14.05.1999 r., wydanym z powołaniem się na przepis art. 233 par. 1 pkt 1 w zw. z art. 239 oraz art. 273 par. 1 pkt 2 lit. "c" ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, Izba Skarbowa w S. orzekła o utrzymaniu w mocy postanowienia Urzędu Skarbowego w Ś. z 16.03.1999 r. w sprawie zaliczenia należnej Przedsiębiorstwu Turystyczno-Usługowo-Handlowemu "B." s.c. kwoty zwrotu podatku od towaru i usług wykazanej w deklaracji VAT-7 za grudzień 1997 r. w kwocie 60.000 zł na poczet:

• zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za miesiąc lipiec 1998 r. w wysokości 50.902 zł,
• podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 1997 r. w wysokości 6.999 zł w związku z decyzją tegoż Urzędu Skarbowego z 30.12.1998 r., oraz na poczet ustalonego tą decyzją dodatkowego zobowiązania podatkowego w wysokości 2.099 zł.

Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, iż Przedsiębiorstwo Turystyczno-Usługowo-Handlowe "B." s.c. z siedzibą w M. złożyło w dniu 20.01.1998 r. w Urzędzie Skarbowym w Ś. deklarację dla podatku od towarów i usług VAT-7 za miesiąc grudzień 1997 r., w której wykazało m.in. kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy podatnika w wysokości 60.000 zł. Deklaracja ta poddana została kontroli wstępnej, a następnie postępowaniu wyjaśniającemu w celu sprawdzenia zasadności wykazanego zwrotu. W wyniku przeprowadzonej kontroli w zakresie prawidłowości podstaw opodatkowania podatkiem VAT, Urząd Skarbowy w Ś. wydał w dniu 30.12.1998 r. decyzję, którą spółce cywilnej "B." określił w podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 1997 r. kwotę zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w wysokości 53.001 zł /wobec 60.000 zł deklarowanych przez podatnika/ oraz ustalił podatnikowi dodatkowe zobowiązanie w tymże podatku w kwocie 2.099 zł z tytułu zawyżenia deklarowanej kwoty zwrotu. Decyzja ta utrzymana została w mocy przez Izbę Skarbową w S. decyzją z 15.04.1999 r.

Wynika dalej z uzasadnienia wymienionej na wstępie decyzji organu odwoławczego, że Urząd Skarbowy w Ś. w stosunku do spółki cywilnej "B." wydał też decyzją z dnia 22.12.1998 r. określającą jej w podatku od towarów i usług za miesiąc lipiec m.in. zaległość podatkową w kwocie 53.462 zł, powstałą na skutek otrzymania zawyżonego o powyższą kwotę zwrotu różnicy podatku naliczonego nad należnym, dokonanego w dniu 15.09.1998 r. Decyzja ta w wyniku odwołania podatnika uchylona została w części przez Izbę Skarbową w S. decyzją z 5.05.1999 r., którą to decyzją zaległość podatkową określono na kwotę 53.457 zł. Mając na uwadze wydane przez siebie ww. decyzje dotyczące podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 1997 r. i za miesiąc lipiec 1998 r., Urząd Skarbowy w Ś. wydał w dniu 16.03.1999 r. postanowienie, dokonując na podstawie art. 263 par. 1 pkt 2 lit. "c" Ordynacji podatkowej zarachowania nadwyżki podatku od towarów i usług za grudzień 1997 r. w wysokości 60.000 zł na poczet:

• należnego podatku od towarów i usług za grudzień 1997 r. w kwocie 6.999 zł /w związku z decyzją z dnia 30.12.1998 r./,
• dodatkowego zobowiązania podatkowego w kwocie 2.099 zł za ww. okres, oraz
• zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za miesiąc lipiec 1998 r. w kwocie 50.092 zł.

Z postanowieniem tym Przedsiębiorstwo Turystyczno-Usługowo-Handlowe "B." s.c. nie zgodziło się, wnosząc zażalenie i domagając się jego uchylenia. Podtrzymując swoje żądanie przekazania na swój rachunek bankowy wykazanej w deklaracji kwoty zwrotu różnicy podatku za miesiąc grudzień 1997 r., spółka zakwestionowała istnienie jakiejkolwiek zaległości podatkowej, na poczet której kwota ta mogłaby zostać zarachowana.

Wynika na koniec z uzasadnienia wymienionego na wstępie postanowienia ostatecznego Izby Skarbowej w S., że organ ten wniesione przez podatnika zażalenie uznał za chybione. Odwołując się do przepisu art. 273 par. 1 pkt 2 lit. "c" Ordynacji podatkowej stwierdził on, że w świetle bezspornego faktu, iż podatnik posiadał zaległości podatkowe potwierdzone decyzjami wydanymi w postępowaniu wymiarowym zakończonym ostatecznie przez organ odwoławczy, brak jest podstaw do stwierdzenia uchybień ze strony organu pierwszej instancji w zakresie zarachowania kwoty zwrotu podatku VAT na istniejące zaległości podatkowe.

Przedstawione wyżej ostateczne postanowienie Izby Skarbowej w S. z dnia 14.05.1999 r. zaskarżone zostało przez podatnika do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze wniesionej przez reprezentującego spółkę cywilną Jacka P., jednej z jej wspólników, skarżący podatnik domaga się uchylenia zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu podatkowego pierwszej instancji oraz zarzuca im naruszenie przy ich wydaniu przepisów prawa dotyczących właściwości miejscowej organów podatkowych, a także przepisów regulujących zasady zwrotu różnicy podatku od towarów i usług oraz określających termin załatwienia spraw podatkowych.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w S. wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko co do istnienia podstaw do zarachowania kwoty zwrotu podatku VAT za grudzień 1997 r. na poczet zaległych zobowiązań i za oczywiście bezzasadny uznając zarzut naruszenia przepisów o właściwości miejscowej organu podatkowego.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, co następuje:

Skarga okazała się zasadną, zaskarżone postanowienie wydane zostało bowiem z naruszeniem przepisów prawa, jakkolwiek z powodów zasadniczo odmiennych aniżeli przywołane w skardze.

W myśl art. 273 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ organ podatkowy wydaje m.in. postanowienie w sprawach zaliczenia wpłaty dokonanej przez podatnika, nadpłaty oraz zwrotu podatku na poczet zaległości podatkowej.

Z przepisu powyższego wynika, że u podstaw wydania określonego w nim postanowienia organu podatkowego leży z jednej strony istnienie po stronie tego organu powinności świadczenia na rzecz podatnika określonej kwoty pieniężnej na skutek stwierdzenia nadpłaty podatku lub kwoty zwrotu, z drugiej zaś strony istnienie po stronie tegoż podatnika zaległości podatkowej w jakimkolwiek podatku wpływającym na rachunek urzędu skarbowego.

Treść zaskarżonego postanowienia ostatecznego oraz poprzedzającego go postanowienia Urzędu Skarbowego w Ś. wskazuje na to, że przedmiotem dokonanego nim zaliczenia na poczet zaległości podatkowych ciążących na Przedsiębiorstwie Turystyczno-Usługowo-Handlowym "B." s.c. z siedzibą w M. jest przysługująca temu podatnikowi kwota zwrotu różnicy podatku w wysokości 60.000 zł, przypadająca z rozliczenia podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 1997 r., dokonanego w złożonej przez podatnika deklaracji VAT-7 za ten miesiąc. Z treści zaskarżonego postanowienia ostatecznego wynika jednak również i to, że część ww. kwoty zwrotu, tj. 6.999 zł, zaliczona została przez organy podatkowe na należny podatek od towarów i usług za miesiąc grudzień 1997 r. i na dodatkowe zobowiązanie podatkowe w kwocie 2.099 zł za ww. okres "w związku z decyzją z dnia 30.12.1998 r.", zaś reszta z tej kwoty zwrotu, tj. 50.902 zł, zaliczona została na zaległość w podatku od towarów i usług za miesiąc lipiec 1998 r., określoną w wysokości 53.457 zł decyzją Urzędu Skarbowego w Ś. z dnia 22.12.1998 r., która uchylona została w części decyzją Izby Skarbowej w S. z dnia 5.05.1999 r.

Według przepisu art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, zobowiązanie podatkowe lub kwotę zwrotu różnicy podatku od towarów i usług przyjmuje się w wysokości wynikającej w deklaracji podatkowej jedynie wówczas, gdy urząd skarbowy nie określi ich w innej wysokości. Skoro zatem, jak to wynika z treści przywoływanej w zaskarżonym postanowieniu decyzji Urzędu Skarbowego w Ś. z 30.12.1998 r., określającej podatnikowi za miesiąc grudzień 1997 r. wysokość kwoty zwrotu różnicy podatku na jego rachunek bankowy w wysokości innej od deklarowanej oraz ustalającej dodatkowe zobowiązanie, z tytułu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za miesiąc grudzień 1997 r. przysługiwała podatnikowi kwota określona ww. decyzją w wysokości 53.001 zł i skoro wynikająca ze złożonej przez tegoż podatnika deklaracji kwota zwrotu w wysokości 60.000 zł nie została wcześniej zwrócona, to stwierdzić należy przede wszystkim to, iż przedmiotem zaliczenia na poczet zaległości podatkowych nie może być kwota zwrotu w wysokości 60.000 zł, jak przyjęły to organy podatkowe obu instancji, lecz kwota 53.001 zł określona ww. decyzją, a także i to, że brak jest w zupełności jakichkolwiek podstaw do zaliczenia jakiejkolwiek części tej kwoty na poczet podatku należnego za grudzień 1997 r., a to z tego względu, że z decyzji tej podatek taki w ogóle nie wynika. Tak więc, stwierdzić należy, iż przyjęcie przez organy podatkowe za przedmiot zaliczenia na poczet zaległości podatkowych kwoty zwrotu podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 1997 r. w wysokości deklarowanej przez podatnika, w sytuacji gdy decyzją urzędu skarbowego określona ona została w wysokości niższej, narusza w stopniu rażącym przepis art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, zaś zaliczenie części należnej kwoty zwrotu na poczet nie istniejącej zaległości podatkowej /6.999 zł/ w podatku VAT za miesiąc grudzień 1997 r. niezgodne jest z przepisem art. 53 par. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, nakazującym na równi z zaległością podatkową traktować taki zwrot podatku, który podatnik otrzymał nienależnie, a nie taki, który jedynie nienależnie deklarował.

Uznając, w tych warunkach, że zaskarżone postanowienie ostateczne oraz poprzedzające go postanowienie organu pierwszej instancji niezgodne są z ww. przepisami prawa materialnego i że tym samym wydane zostały z naruszeniem przepisu art. 273 par. 2 pkt 2 lit. "c" Ordynacji podatkowej, orzec należało o ich uchyleniu /art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 oraz art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono w oparciu o przepis art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.