Uzasadnienie
Decyzją z dnia 9 sierpnia 1997 r. zawartą w Jednolitym Dokumencie Administracyjnym SAD (...) Dyrektor Urzędu Celnego w Sz. dopuścił do obrotu na Polskim Obszarze Celnym orzeszki ziemne w łupinach w ilości 375 worków sprowadzonych przez Przedsiębiorstwo Wielobranżowe R. SC R. D. i B. P. wymierzając cło według stawki 7,5 procent.
Do odprawy celnej importer przedstawił fakturę (...), CIS, świadectwo dozoru celnego, konosament, kontrakt, Atest TSSE, uprawnienie (...), świadectwo fito-sanitarne i dokument T 1.
Z decyzji powyższej wynika, że funkcjonariusz celny nie zastosował preferencyjnej stawki celnej, dlatego że w polu 12 świadectwa pochodzenia Form A brak jest podpisu, świadectwo dozoru celnego nie zawiera numeru rejestracyjnego naczepy, zawiera błędny numer rejestracyjny samochodu oraz dlatego, że kopia dokumentu T 1 jest nieczytelna.
Od powyższej decyzji Spółka wniosła odwołanie w którym wyjaśniła że świadectwo pochodzenia dołączone do odprawy w polu 12 zawiera faksymile podpisu /wraz z nazwą firmy i stanowiskiem osoby uprawnionej/ co jest bardzo częstą praktyką w dokumentach chińskich stosowaną zarówno przy wypełnianiu dokumentów przez eksporterów jak i urzędy państwowe. Strona twierdzi w odwołaniu, że przepisy nie zabraniają stosowania faksymili, która jest pieczęcią odtwarzającą własnoręczny podpis i w świetle wyjaśnień GUC/DTC.III-500A-72/97/1909/DB dopuszczalne jest ich stosowanie zamiennie z podpisem osoby uprawnionej. Odnośnie braku numeru rejestracyjnego odwołująca się Spółka wyjaśniła, że do odwołania dołączone zostało pismo "Packing list" potwierdzające fakt załadowania towaru i zawiera brakujący numer naczepy. Nadto Spółka podała, że w trakcie odprawy zostało złożone wyjaśnienie, iż z powodu awarii ciągnik SCU (...) został zastąpiony przez SZE (...) na terenie Niemiec. Naczepa SCX (...) dotarła do granicy z nienaruszoną plombą. Według stanowiska spółki fakt zmiany ciągnika nie ma żadnego znaczenia dla uznania, bądź nieuznania świadectwa o dozorze celnym i niemanipulowaniu towarem. W ocenie Spółki fakt słabej czytelności kopii dokumentu T 1 jest bez znaczenia dla uznania preferencyjnej stawki celnej, a funkcjonariusz celny mógł bez najmniejszego kłopotu uzyskać wgląd w oryginał dokumentu, który znajdował się w okienku obok, u celnika niemieckiego.
Decyzja z dnia 20 lutego 1998 r. (...) po rozpatrzeniu odwołania Prezes Głównego Urzędu Ceł w Warszawie utrzymał w mocy decyzję zawartą w JDA SAD z 9 sierpnia 1997 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że zastosowanie preferencyjnych stawek celnych, o które wnosi strona w swoim odwołaniu może nastąpić tylko w przypadku jednoczesnego spełnia trzech warunków: bezpośredniego zakupu towaru w przedsiębiorstwie zarejestrowanym i mającym siedzibę w kraju lub regionie wymienionym w załącznikach nr 3 lub 4 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 grudnia 1996 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 145 poz. 670/, bezpośredniego przywozu towaru z tych krajów i udokumentowania pochodzenia towaru z kraju lub regionu rozwijającego się oryginałem świadectwa pochodzenia na formularzu A przyjętym w ramach ogólnego systemu preferencji.
W ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ odwoławczy został powiadomiony pismem z dnia 18 lutego 1997 r. przez chińskie władze celne, iż nie wystawiały przesłanego im świadectwa FORM A (...) natomiast wystawiły świadectwo Form A (...) dla potwierdzenia statusu pochodzenia towaru sprzedanego przez chińskiego eksportera, firmę (...) z Hongkongu. Jako potwierdzenie dokonania transakcji kupna sprzedaży pomiędzy kontrahentami zagranicznymi wystawiono fakturę (...) z dnia 11 kwietnia 1997 r., która została wpisana w polu 10 świadectwa Form A (...). Biorąc pod uwagę fakt że Chińskie Władze Celne zaprzeczyły wystawieniu świadectwa Form A (...) oraz wpisanej w polu 10 faktury (...) organ odwoławczy uznał, że świadectwo to, podobnie jak faktura, zostały wystawione przez firmę (...) z Hongkongu, która była faktycznym zbywcą towaru na rzecz odbiorcy polskiego, a nie przez chińskiego eksportera wskazanego w polu 1 świadectwa.
W efekcie powyższych ustaleń Prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdził, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie z odwołania Spółki ustalono, iż dokumenty przedłożone przez polskiego importera dla udokumentowania bezpośredniego zakupu towaru w kraju uprawnionym do preferencyjnego traktowania w obrocie handlowym z Polską oraz jego pochodzenia z tego kraju, nie zostały wystawione przez powołane do tego instytucje wskazane na tych dokumentach, w związku z czym nie mogą być dopuszczone jako dowody w sprawie.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego strona skarżąca Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "R." SC R. D. i B. P. zarzuciła zaskarżonej decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł naruszenie art. 7 i art. 10 Kpa. Strona skarżąca podaje w skardze, że Prezes Głównego Urzędu Ceł wydał decyzję bez informowania jej o istniejących dowodach tzn. piśmie z Chin. Negatywny wynik weryfikacji był dla strony zaskoczeniem jednakże twierdzi, że wspólnie z eksportem chińskim potrafi wyjaśnić sprawę i dopełnić wymaganych formalności. W tym celu podjęte zostały takie czynności jak wystąpienie o nowy komplet prawidłowo wystawionych świadectw pochodzenia dotyczących dwóch partii konosamentowych /250 ton i 60 ton/, które były przesłane statkiem "R.-S.", oraz przesłano wyjaśnienie do Głównego Urzędu Ceł odnośnie transakcji sprzedaży wymienionej wyżej partii orzeszków ziemnych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Art. 10 par. 1 Kpa ustanowił zasadę ogólną czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. Z zasady tej wynikają dla organu administracji państwowej obowiązki, a mianowicie zagwarantowanie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz zagwarantowania stronie przed wydaniem decyzji prawa wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Powołany wyżej przepis oraz wiele realizujących go przepisów szczególnych kodeksu postępowania administracyjnego zapewnia stronie nie jakieś bliżej nie określone prawo do "wypowiedzenia się" lecz prawo kształtowania wspólnie z organem administracyjnym przebiegu postępowania i jego wyniku - decyzji. Strona ma więc w szczególności szeroko zagwarantowane prawo wglądu do akt /art. 73-74 Kpa/ ma prawo zgłaszać wszelkie dowody /art. 75, art. 78, art. 90 par. 2 pkt 1, art. 95 Kpa/ powinna być zawiadomiona o terminie i miejscu przeprowadzenia dowodu /art. 79 par. 1 Kpa/ oraz ma prawo brać czynny udział w postępowaniu dowodowym. Niezależnie od szeroko zagwarantowanego prawa strony do wypowiedzenia się w poszczególnych fragmentach postępowania dowodowego, stronie przysługuje zgodnie z art. 10 par. 1 Kpa prawo wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji tak co do całości postępowania dowodowego jak i wszelkich materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Obowiązkiem organu prowadzącego postępowania jest pouczenie strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia a także wstrzymania się od wydania decyzji do czasu /określonego wyznaczonym terminem/ złożenia powyższego oświadczenia.
Organ odwoławczy jeżeli przeprowadza w sprawie uzupełniające postępowanie, ma zgodnie z art. 10 par. 1 w związku z art. 140 Kpa obowiązek umożliwić stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów.
Z uwagi na naruszenie powyższej zasady należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza prawo i na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ uchylić zaskarżoną decyzję.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 55 ust. 1 powołanej wyżej ustawy.