Uzasadnienie
Decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w Sz. zawartą w dowodzie odprawy celnej (...) z dnia 7 października 1997 r. dopuszczono do obrotu na polskim obszarze celnym nadwozie samochodu osobowego marki VOLVO 740, ustalając wartość celną towaru w wysokości 2.500 DEM.
Urząd Celny uznał, że wartość podana przez stronę jest zaniżona i ustalił wartość importowanego towaru na podstawie art. 30b ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ tj. w oparciu o materiał, porównawczy.
Od tej decyzji strona złożyła odwołanie w części dotyczącej wartości celnej oraz wymiaru należności celnej i wniosła o uznanie wartości sprowadzonego nadwozia zgodnie z przedstawionym rachunkiem zakupu /wartość 1.000 DEM/.
Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 20 marca 1998 r. (...) na podstawie art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ oraz par. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1995 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 151 poz. 737/, uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu powyższej decyzji stwierdzono, że w trakcie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego Urząd Miasta i Gminy w Cz., nadesłał dokumenty z których wynika, iż w dniu 4 listopada 1997 r. dokonano rejestracji samochodu osobowego marki VOLVO na nazwisko Halina L., zamieszkała w Cz. Zarejestrowany samochód złożony został z: nadwozia (...) rok produkcji 1990, odprawionego według (...) z dnia 7 października 1997 r. w Urzędzie Celnym w Sz., silnika (...) wraz ze skrzynią biegów oraz podzespołami /zawieszenie przednie i tylne, układ kierowniczy, koła jezdne/, odprawionych według (...) w Urzędzie Celnym w Rz. W związku z tym organ odwoławczy nakazał przy ponownym rozpatrzeniu sprawy określić faktyczny przedmiot importu oraz stosując regułę 2(a) Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej dokonanie prawidłowej klasyfikacji towaru z zastosowaniem przewidzianej dla tego towaru stawki celnej oraz odpowiednio do stanu faktycznego, wydać decyzję orzekającą co do istoty sprawy tzn. o wymiarze cła i dopuszczeniu towaru do obrotu na polskim obszarze celnym.
Decyzję tę do Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżyła Halina L., w części dotyczącej odprawy celnej (...) z dnia 21 października 1997 r. zarzucając bezprawne określenie wartości celnej importowanego nadwozia na kwotę 2.500 DEM.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i nie znajdując podstawy do zmiany swego stanowiska, stwierdził, że nie można uwzględnić zarzutów skarżącej dotyczących bezprawnego podwyższenia wartości celnej importowanego nadwozia samochodu, ponieważ organ odwoławczy nie dokonał żadnych merytorycznych rozstrzygnięć, a jedynie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji okoliczności faktyczne oraz podstawę prawną, na której powinien oprzeć się organ I instancji przy wydaniu ponownej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Odwołując się od decyzji organu I instancji skarżąca zakreśliła granice swojej skargi, oświadczając, że kwestionuje tylko ustalenie wartości celnej towaru w wysokości 2.500 DEM, tj. w kwocie wyższej niż wynikająca z przedstawionego przez nią rachunku na kwotę 1.000 DEM.
Organ odwoławczy orzekając w sprawie wyszedł poza granice skargi i zaskarżoną decyzję uchylił w całości, naruszając tym samym zakaz zawarty w art. 139 Kpa. W myśl tego przepisu organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.
Instytucja zakazu reformationis in peius stanowi podstawową gwarancję procesową chroniącą prawa strony w postępowaniu administracyjnym.
Zakaz wydania decyzji na niekorzyść strony obowiązuje zawsze, chyba, że decyzja ta rażąco narusza prawo lub interes społeczny. Organ odwoławczy odstępując od zasady zakazu reformationis in peius obowiązany jest w uzasadnieniu szczegółowo wykazać wystąpienie w decyzji organu I instancji rażącego naruszenia prawa lub rażącego naruszenia interesu społecznego. Wymóg ten podkreślane niejednokrotnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego /B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 1998, str. 675-677/.
W rozpoznawanej sprawie nie spełniono tego wymogu, a decyzja organu odwoławczego wyszła poza granice skargi.
W związku z tym, że naruszenie zakazu zawartego w art. 139 Kpa stanowi rażące naruszenie prawa zaskarżona decyzja podlega uchyleniu na mocy art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/. O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 tej ustawy.