Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...], Prezydent Miasta [...], działając na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) odmówił M.O. nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], w obrębie [...], o pow. [...], m2, położonej w [...],, dla której prowadzona jest księga wieczysta KW [...],
W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji wskazał, że wnioskodawca nie spełnia przesłanek wynikających z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, ponieważ roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości przysługuje tylko do nieruchomości wymienionych w dekrecie z dnia 06 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340 ze zm.). Organ ustalił, że przedmiotowa nieruchomość stała się własnością Skarbu Państwa na podstawie dekretu z dnia 08 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich, a prawo użytkowania wieczystego na tej nieruchomości zostało ustanowione na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 ze zm.) aktem notarialnym z dnia [...],
W odwołaniu od powyższej decyzji M. O. stwierdził, iż jego zdaniem przepisy dają mu prawo do bezpłatnego przekształcenia wieczystego użytkowania działki przy ul. [...],
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...],, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Kolegium wyraziło pogląd, iż ustawa z 26 lipca 2001 r. ma zastosowanie wyłącznie do nieruchomości, które mają charakter rolny lub zostały zabudowane na cele mieszkaniowe, znajdują się na obszarze Ziem Odzyskanych lub byłego Wolnego Miasta Gdańska oraz były nadane w trybie osadnictwa rolniczego, jeżeli z jakichkolwiek przyczyn stały się własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego i następnie zostały oddane osobom fizycznym w użytkowanie wieczyste.
Mając na uwadze fakt, iż w aktach sprawy brak jest dowodów na to, że wskazana we wniosku działka gruntu była przedmiotem nabycia w trybie przepisów o osadnictwie rolniczym, nieruchomość ta nie mogła stanowić przedmiotu nabycia na własność w trybie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r.
Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu odwoławczego M.O. wniósł na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie. W ocenie skarżącego, obowiązujące przepisy dały mu prawo do bezpłatnego przekształcenia wieczystego użytkowania działki przy ul. [...], na własność. Zdaniem M.O., dekret z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych został przywołany w treści ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, tylko dla określenia terytorialnego zakresu jej obowiązywania.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 01 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Skargę uznać należy za zasadną. Skarżący trafnie zwrócił uwagę na niewłaściwą wykładnię przez organy obu instancji art. 1 ust. 1 ustawy z dnia z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. z 2001 r. Nr 113, poz. 1209).
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie stało się ustalenie zakresu podmiotowego i przedmiotowego, stanowiącego podstawę zaskarżonej decyzji art. 1 ust. 1 ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Przepis ten w dacie wydania zaskarżonej decyzji miał brzmienie następujące: "Osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 06 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340, z 1957 r. Nr 39, poz. 172, z 1969 r. Nr 13, poz. 95 i z 1998 r. Nr 106, poz. 668):
- 1) zabudowanych na cele mieszkaniowe,
- 2) stanowiących nieruchomości rolne przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności tych nieruchomości".
Treść i redakcja powyższego przepisu spowodowały powstałe w sprawie rozbieżności interpretacyjne.
Dyrektywy percepcyjnej fazy wykładni jako wyjściową podstawę zrozumienia wyrażeń normokształtnych przyjmują użycie interpretacyjnych dyrektyw językowych (por. M. Zieliński "Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki." Wyd. LexisNexis, Warszawa 2002 r., s. 309 i nast.). Treść przytoczonego wyżej przepisu winna być zatem ustalona przede wszystkim przy zastosowaniu wykładni gramatycznej.
Zakres podmiotowy zawartej w tym przepisie regulacji ustalany przy zastosowaniu obowiązujących norm językowych wskazuje, iż odnosi się on do "osób fizycznych będących w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy (tj. 23 października 2001 r.) użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości. Dalsza część hipotezy tej normy określa jej zakres przedmiotowy przez określenie obszaru, których ma dotyczyć, wskazując, iż chodzi o nieruchomości położone na obszarach Państwa Polskiego, wymienione w dekrecie z dnia 06 września 1951 r. oraz spełniające dodatkowe warunki (tj. gdy są: 1) zabudowane na cele mieszkaniowe, 2) stanowią nieruchomości rolne).
Zatem użyty zapis "wymienionych w dekrecie z 06 września 1951 r...." stanowi dookreślenie użytego w tym przepisie sformułowania "obszarów Państwa Polskiego...".
Sąd nie podzielił dokonanej przez organy obu instancji wykładni, wedle której, odwołanie się w tym przepisie do dekretu z 06 września 1951 r. oznacza zawężenie zakresu podmiotowego ustawy do osób, które w trybie tego dekretu zostały uwłaszczone oraz zakresu przedmiotowego do nieruchomości rolnych nadanych w trybie osadnictwa rolniczego.
Zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, odmawiająca skarżącemu nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości, oparte więc zostały na niewłaściwej wykładni przepisu art. 1 ust. 1 ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, a zatem wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił je na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Orzeczenie w pkt 2 wynika z regulacji zawartej w art. 152 w/w ustawy.