Wyrok WSA w Szczecinie z 11 lutego 2004 r., SA/Sz 75/02

Sąd

1 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 lutego 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie

Rozpoznanie

na rozprawie w dniu 11 lutego 2004r.

Sprawa

sprawy ze skargi I. B. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. Nr [...] i stwierdza nieważność decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania i odmowy przyznania statusu osoby bezrobotnej oraz decyzji Wojewody z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania, II. orzeka, że wymienione w punkcie I decyzje nie mogą być wykonane, III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Skład

Przewodniczący del.Sędzia NSA Grzegorz Jankowski Sędzia WSA Marzena Kowalewska Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder /spr/
sekr.sąd, Maria Rosochacka protokolant

Uzasadnienie

Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] r. Nr [...] orzekł w przedmiocie zwrotu przez I. B. nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okres od dnia [...] r. do [...] r. w kwocie brutto [...]

W toku postępowania administracyjnego organ I instancji ustalił, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział decyzją z dnia [...]r. Nr [...] przyznał I. B. rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy od [...] r. na stałe i przekazał skapitalizowaną należność przysługującą uprawnionej z tytułu renty za okres od [...] r. do dnia [...] r. wraz z odsetkami z tytułu opóźnienia w wypłacie świadczenia na jej konto. Postawę decyzji ZUS stanowił prawomocny wyrok Sądu Okręgowego- Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. W związku z tym, postanowieniem z dnia [...] r. Prezydent Miasta na podstawie art 149 § 1 pkt 5 i art. 150 Kpa wznowił postępowanie w sprawie przyznania I. B. zasiłku dla bezrobotnych, natomiast decyzją z dnia [...] r. orzekł na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 Kpa w związku z art. 145§ 1 Kpa o uchyleniu swojej decyzji Nr [...] z dnia [...] r. o uznaniu I. B. za osobę bezrobotną z dniem [...] r. oraz o przyznaniu prawa do zasiłku od dnia [...] r. w wysokości [...] zł miesięcznie. W tej samej decyzji Prezydent Miasta uchylił swoja decyzję Nr [...] z dnia [...] r. o utracie przez I. B. prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] r. i orzekł o odmowie przyznania statusu osoby bezrobotnej od dnia [...] r. na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W uzasadnieniu decyzji organ zatrudnienia podał, że w związku z otrzymaniem renty I. B. cyt." nie spełnia warunków definicji osoby bezrobotnej".

Uzasadniając swoją decyzję z dnia [...] r. o zwrocie nienależnego świadczenia, Prezydent Miasta powołał się na swoją decyzję wydaną w wyniku wznowienia postępowania oraz prawo I. B. do renty w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych.

Od decyzji Prezydenta Miasta w przedmiocie zwrotu nienależnego świadczenia odwołała się I. B. podnosząc, że została poinformowana przez pracownika Powiatowego Urzędu Pracy w, gdy zgłosiła się w celu poinformowania o

Sygn. akt SA/Sz 75/02 3 przyznanym prawie do renty, że nie będzie zobowiązana do zwrotu zasiłku dla bezrobotnych, który pobierała w okresie objętym decyzją ZUS zakresie jej prawa do renty.

Wojewoda decyzją z dnia [...] r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 28 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2000 r. Nr 6, po. 56 ze zmianami), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy, po obszernie przedstawionym stanie faktycznym sprawy stwierdził jedynie, że gdyby ZUS przyznał I. B. rentę w dniu [...] r. to wobec nie spełniania warunków definicji osoby bezrobotnej, nie przysługiwałoby jej prawo do zasiłku wobec braku statusu osoby bezrobotnej.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego I. B. podnosi, że czuje się skrzywdzona decyzją nakazującą jej zwrot zasiłku dla bezrobotnych za okres od [...] do dnia [...] r., albowiem nie była poinformowana o obowiązku zwrotu zasiłku dla bezrobotnych. Nadto skarżąca podaje, że otrzymywany zasiłek nie wystarczał jej na życie i dlatego zmuszona była do pożyczania pieniędzy, które oddała po otrzymaniu wyrównania z ZUS-u oraz to, że brak pieniędzy przyczynił się do rozpadu jej rodziny.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi i podnosił, że skarżąca była pouczona o obowiązku zawiadamiania organów zatrudnienia o każdej zmianie w sytuacji dochodowej, w tym również o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej).

Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w - Ośrodka Zamiejscowego w utworzony został z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone.

Przedmiotem skargi, a tym samym kontroli sądowej jest decyzja Wojewody z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta nakazującą zwrot przez I. B. nienależnie pobranych zasiłków dla bezrobotnych za okres od [...] r. do dnia [...] r. Sąd wychodząc poza zarzuty skargi stwierdził, że zasadniczym zagadnieniem dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji jest ocena decyzji o wznowieniu postępowania administracyjnego w sprawie uznania skarżącej osobą bezrobotną i przyznania jej zasiłku dla bezrobotnych oraz uchylenia decyzji w tej sprawie, albowiem decyzje te przesądziły o zasadności wydania decyzji w przedmiocie żądania zwrotu nienależnego zasiłku dla bezrobotnych.

W decyzji z dnia [...] r. organ I instancji jako podstawę jej wydania powołał art. 151 § 1 pkt 2 Kpa w związku z art. 145 § 1 Kpa co oznacza, że nie została przytoczona podstawa wznowienia postępowania. Zważywszy na to, że w postanowieniu o wszczęciu postępowania organ i instancji powołał art. 149 § 1 pkt 5 Kpa, chociaż przepis ten nie zawiera podziału na wskazane jednostki redakcyjne, Sąd stwierdził, że nastąpiła omyłka w numeracji przepisu, a przyjętą przez organ zatrudnienia podstawę wznowienia stanowi art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. Na podstawie tego przepisu wznawia się postępowanie administracyjne, jeżeli ujawnią się nowe, istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji ale nie znane organowi, który wydał decyzję. Wznowienie postępowania odnosi się wyłącznie do decyzji ostatecznych i może nastąpić tak z urzędu jak i na wniosek strony.

W przedmiotowej sprawie organ I instancji uznał, że prawomocny wyrok Sądu Okręgowego -Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. przyznający I. B. prawo do renty na stałe od dnia [...] r. począwszy, jest to nowa okoliczność w sprawie, nieznana organowi I instancji w momencie wydawania decyzji i pozwalająca na wznowienie z urzędu postępowania w sprawie uznania skarżącej za bezrobotną i przyznania jej zasiłku. Zdaniem Sądu organ i instancji pominął istotną przesłankę ustawową wynikającą z treści art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, tj. istnienie nowych okoliczności, nowych dowodów w dniu wydania decyzji ostatecznej.

Z całą pewnością z chwilą doręczenia decyzji o uznaniu I. B. za osobę bezrobotną i przyznaniu prawa do zasiłku (w dniu [...] r.) nie było prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń o przyznaniu skarżącej prawa od dnia renty od [...] r., albowiem wyrok ten został wydany w dniu [...] r. Przyczyna określona w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa należy do grupy przyczyn, które istniały przed wydaniem decyzji, lecz nie były znane organowi wydającemu decyzję,

Tymczasem organ zatrudnienia wznowił postępowanie na podstawie okoliczności, które miały miejsce po wydaniu decyzji i jest to zdaniem Sądu przekroczenie prawa wbrew jasnej przesłance z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, a wynikające stąd skutki nie mogą być tolerowane z punktu widzenia zasad praworządności. Stosowanie trybów nadzwyczajnych uregulowanych w kodeksie postępowania administracyjnego, w sytuacji, gdy organ działa z urzędu, wymaga szczególnej staranności i precyzyjnego stosowania przepisów.

Przepisy prawa procesowego, a także ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nie zawierają takich rozwiązań prawnych, które pozwalałyby na uchylanie - po wznowieniu postępowania - decyzji o uznaniu za osobę bezrobotną i przyznaniu prawa do zasiłku wobec osób, które już po tym, gdy decyzja stałą się ostateczna i została wykonana, uzyskały wyrok o przyznaniu prawa do renty. Decyzja w przedmiocie wznowienia postępowania została zatem wydana bez podstawy prawnej, co skutkuje stwierdzeniem jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

Zważywszy na to, że zarówno zaskarżona decyzja Wojewody jak i decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] r. w przedmiocie zwrotu przez skarżącą nienależnie pobranego świadczenia dla bezrobotnych zostały oparte na decyzjach o wznowieniu postępowania, których Sąd stwierdził nieważność jako wydanych bez podstawy prawnej, zasadne stało się uchylenie zarówno decyzji organu I stancji jak i organu odwoławczego. Organy zatrudnienia orzekające w sprawie skoncentrowały się bowiem na przesłankach wynikających z decyzji wydanych po wznowieniu postępowania pomijając zupełnie ustawowe przesłanki dotyczące zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu stanowi samodzielną podstawę prawną do wydania przez właściwy organ decyzji stwierdzającej obowiązek zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych w sytuacji, gdy świadczenie wypłacono mimo zaistnienia okoliczności powodującej ustanie prawa do świadczeń, jeżeli bezrobotny pobierający świadczenie był pouczony o tych okolicznościach na podstawie art. 28 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 26 ust. 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia [...] r. sygn. akt [...], [...]).

W ocenie Sądu, organy zatrudnienia rozstrzygając w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych winny skoncentrować się na zbadaniu przesłanek wynikających z tego przepisu, nie zaś ograniczać się do przytoczenia treści przepisów ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu regulujących to zagadnienie.

W tej sytuacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy.