Uzasadnienie
Postanowieniem z [...] r. Nr [...] Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. na podstawie art. 17 § 1 i art. 29 § 2 ustawy z 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 1991 r. nr 36, poz. 161 ze zm.) zwrócił Zakładowi [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w K. tytuły wykonawcze nr W - [...] wystawione [...] r., obejmujące należności za nielegalny pobór energii elektrycznej.
W uzasadnieniu niniejszej decyzji wskazano, że zgodnie z art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 tej ustawy, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi. Jednym z takich wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 3 jest podanie podstawy prawnej należności objętej tytułem wykonawczym. Ponieważ, zdaniem Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K., w powyższych tytułach wykonawczych nie podano podstawy prawnej egzekucji należności Spółki, należało postanowić o ich zwrocie wierzycielowi.
Zakład [...] S.A. złożył zażalenie na ww. postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie wniosków o wszczęcie egzekucji na podstawie ww. tytułów wykonawczych, jako spełniających wymogi określone w art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu tego zażalenia wskazano, że podstawą wystawienia tytułu wykonawczego w przedmiotowych przypadkach jest protokół kontroli specjalnej, który jak wynika z długoletniej praktyki, zgodnie z dyspozycją art. 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stanowi "inne orzeczenie" na podstawie, którego Zakład [...] S.A. wystawia tytuły wykonawcze, a Urzędy Skarbowe na terenie całego kraju wszczynają postępowania egzekucyjne.
Izba Skarbowa Ośrodek Zamiejscowy rozpoznając w trybie art. 17, 18 oraz 29 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym, zażalenie złożone przez Zakład [...] Spółka Akcyjna, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071), postanowieniem z [...]r. Nr [...], utrzymała w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego.
W uzasadnieniu ww. decyzji organ odwoławczy wskazał, że należności z tytułu nielegalnego poboru energii elektrycznej, odnoszące się do konkretnej osoby, winny wynikać z orzeczenia sądowego z uwagi na to, że nie wynikają one wprost z ustawy Prawo energetyczne. Przepis art. 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji implikuje, że do obowiązków, które wynikają z decyzji, postanowień lub innych orzeczeń niż określone w art. 3 i 3a stosuje się egzekucję administracyjną tylko wówczas gdy odrębne ustawy tak stanowią. Mając na uwadze powyższe przepisy prawa, organ odwoławczy stwierdził, że protokół kontroli specjalnej sporządzony przez pracowników Zakładu [...] Spółka Akcyjna nie może być podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Zdaniem organu odwoławczego, wierzyciel, chcąc na mocy art. 57 ustawy Prawo Energetyczne dochodzić należności z tytułu nielegalnego poboru energii elektrycznej w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, powinien uzyskać na drodze procesu cywilnego tytuły egzekucyjne zaopatrzone w klauzulę wykonalności.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając, że Izba Skarbowa błędnie przyjęła, iż art. 57 ustawy Prawo energetyczne nie stanowi wystarczającej podstawy prawnej dla prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji z tytułu i nielegalnego poboru energii elektrycznej. Ponadto skarżąca Spółka wskazała, że Izba Skarbowa bezpodstawnie żąda, by tytuły wykonawczy zaopatrzone były w sądową klauzulę wykonalności w sytuacji, gdy podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest protokół kontroli specjalnej, który zgodnie z dyspozycją art. 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi "inne orzeczenie" na podstawie którego Zakład [...] może wystawić tytuł wykonawczy.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej). Natomiast z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone.
Skarga okazała się nieuzasadniona nie zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu.
W tytułach wykonawczych nr W - [...] zwróconych wierzycielowi na mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. nie wypełniono rubryki nr 29, w której wpisać należy akt normatywny, stanowiący podstawę do wydania aktu administracyjnego lub sporządzenia deklaracji (zgłoszenia) ani rubryki nr 30, w której wskazać należy podstawę prawną należności, tj. orzeczenie, inny akt administracyjny lub deklarację (zgłoszenie). W rubryce nr 41, gdzie umieścić należy inną podstawę prawną egzekucji administracyjnej (właściwy akt normatywny) wskazano, iż ww. podstawą prawną jest art. 57 ust. 2 ustawy - Prawo energetyczne (Dz. U. Nr 54, poz. 348).
Zgodnie z ww. art. 57 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo Energetyczne (Dz.U. nr 54 poz. 348 ze zm.) opłaty za nielegalnie pobieraną energię podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Art. 29 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm.) zobowiązuje organ egzekucyjny do badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej. W szczególności § 2 stanowi, że jeżeli tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 par. 1 i 2 organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wykonawczy wierzycielowi. W niniejszej sprawie wystawione przez skarżącego tytuły wykonawcze nie spełniają wymogu określonego w art. 27 par. 1 pkt 3, gdyż nie zawierają podstawy prawnej obowiązku dokonania, przez wskazane w nich osoby, opłat z tytułu nielegalnego poboru energii.
Stosownie do art. 3 tej ustawy egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków przekazanych do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa. Zważywszy, że dostarczanie energii odbywa się na podstawie umowy, stwierdzić należy, że roszczenia z tytułu nielegalnego poboru energii mają charakter cywilnoprawny, a nie administracyjny i w stosunku do konkretnej osoby obowiązek wniesienia tych opłat powinien wynikać z orzeczenia sądu. Analizując bowiem niniejszą sprawę nie można tracić z pola widzenia generalnej zasady, iż przymusowa realizacja obowiązków wynikających ze stosunku cywilnoprawnego następuje przy wykorzystaniu instrumentów procedury cywilnej. Wyjątek od zasady musi wynikać bezpośrednio z przepisów szczególnych przekazujących rozpoznanie spraw cywilnych do właściwości innych organów (art. 2 § 3 Kpc).
W rozpatrywanej sprawie za taki organ nie można uznać dostawcy energii, jakim jest zakład energetyczny, albowiem ustawa - Prawo energetyczne nie nadała zakładowi energetycznemu uprawnień do rozstrzygania spraw o nielegalny pobór energii elektrycznej.
Jeżeli zatem osoba, której wystawiono rachunek o zapłatę z tytułu nielegalnego poboru energii, nie uiści żadnej należności, to wierzyciel może dochodzić tej należności w drodze procesu cywilnego, celem uzyskania tytułu egzekucyjnego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności. Samo zaspokojenie, wynikające z tytułu egzekucyjnego, nastąpi natomiast w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, o czym stanowi art. 57 ust. 2 ustawy Prawo energetyczne.
Pogląd taki wyraził także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 lipca 2002 r. - sygn. akt III S.A. 1034/02 (niepublikowany).
Nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej Spółki, że orzeczeniem, stanowiącym podstawę wystawienia tytułu wykonawczego w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest protokół komisji specjalnej sporządzony przez pracowników Zakładu [...] albowiem ustawa prawo energetyczne nie przewiduje tego rodzaju rozstrzygnięcia, a nawet takim pojęciem się nie posługuje.
Nie znajdując w tych warunkach podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na przebieg sprawy, skargę jako niezasadną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).