Wyrok WSA w Szczecinie z 19 stycznia 2005 r., SA/Sz 907/03

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie

Rozpoznanie

na rozprawie w dniu 29 grudnia 2004r.

Sprawa

sprawy ze skargi M. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie pomocy na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej I. u c h y l a zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję Kierownika Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie, II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. z a s ą d z a od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Sędziowie: Sędzia NSA Henryk Dolecki /spr./ Sędzia NSA Elżbieta Makowska
st.sekr. sądowy Maria Rosochacka protokolant

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856), art. 33p ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), § 2 ust. 1, § 7 ust. 2 i § 15 ust. 1 rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...]. w sprawie udzielania pomocy na usamodzielnienie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie dla pełnoletnich osób i rodzin zastępczych oraz osób opuszczających niektóre typy placówek opiekuńczo-wychowawczych i domów pomoce społecznej, zakłady poprawcze, schroniska dla nieletnich i specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze (Dz. U. z 2001r. Nr 120, poz. 1293), § 1 pkt. 16 lit..,a" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1999r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 13, poz. 115), po rozpatrzeniu odwołania M. A. od decyzji Kierownika Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie z dnia [...]. odmawiającej przyznania pomocy pieniężnej na usamodzielnienie – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że ustawą z dnia [...]. (Dz. U. Nr 19, poz. 238) zmieniona została z dniem [...]. ustawa o pomocy społecznej, a mianowicie w art. l pkt 11 tej ustawy dodany został art. 1a "Opieka nad rodziną i dzieckiem". Przepis ten w pkt. 23 wprowadza jedyny przepis przejściowy w art. 55 ust. 2, który dotyczy wyłącznie umów w sprawie przyznania pomocy pieniężnej rodzinom zastępczym. Zgodnie z tym zapisem, umowy te zawarte przed dniem [...]. zachowują ważność do [...]. chyba. że rodzina zastępcza wystąpiła wcześniej o zmianę tej umowy. Organ podkreślił, że czym innym jest przyznanie pomocy pieniężnej rodzinom zastępczym, a czym innym pomocy pieniężnej na usamodzielnienie, czy zagospodarowanie, udzielane osobie opuszczającej rodzinę zastępczą. Zagadnienie to jest zagadnieniem nowo wprowadzonym do ustawy i uregulowane zostało szczegółowo po raz pierwszy w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14.03.2000r. w sprawie udzielania pomocy na kontynuowanie nauki, usamodzielnienie i integracją ze środowiskiem osobom opuszczającym rodziny zastępcze, niektóre typy placówek opiekuńczo-wychowawczych i domy pomocy społecznej, zakłady poprawcze, schroniska dla nieletnich oraz specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze (Dz. U. z 2000r. Nr 81, poz. 909), a następnie w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...]., powołanym w sentencji decyzji.

Organ odwoławczy wskazał, że [...] wniosek o przyznanie pomocy na usamodzielnienie i zagospodarowanie złożył w dniu [...]. zatem należy go rozpatrzyć na podstawie przepisów powołanego rozporządzenia. Zgodnie z § 2 ust. 1 tego aktu prawnego, pomoc pieniężna na usamodzielnienie przysługuje osobie usamodzielnianej, w przypadku gdy umieszczenie w rodzinie zastępczej nastąpiło na podstawie orzeczenia sądu opiekuńczego. Zgodnie z § 7 ust. 2 rozporządzenia istnieje wymóg, by osoba usamodzielniana przebywała w rodzinie zastępczej, co najmniej jeden rok, a wysokość pomocy zależy od czasu przebywania w rodzinie zastępczej.

Z akt sprawy wynika, że [...] przed uzyskaniem pełnoletności tj. do [...]. przebywał w rodzinie zastępczej na podstawie orzeczenia sądu od [...]. tj. 9 miesięcy. Fakt przebywania w rodzinie zastępczej od [...]. na podstawie umowy nr [...] o powierzeniu dziecka rodzinie zastępczej zawartej pomiędzy Inspektorem Oświaty i Wychowania Urzędu Miasta i Gminy sprawująca funkcję rodziny zastępczej, wobec nowych uregulowań prawnych nie ma w sprawie znaczenia. W związku z tym, zdaniem organu odwoławczego, decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem.

Od powyższej decyzji skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie złożył [...]. Skarżący podniósł, że organ błędnie wziął pod uwagę tylko okres jego pobytu w rodzinie zastępczej, podając, że od orzeczenia sądowego wydanego w dniu [...]. o umieszczeniu w rodzinie zastępczej do uzyskania pełnoletności w dniu [...]. nie minął cały rok. Organ nie uwzględnił bowiem faktu, że na podstawie umowy skrzący przebywał w rodzinie zastępczej od [...].

Skarżący nadto wyjaśnił, że po jego urodzeniu matka zachorowała, a ojciec naużywał alkoholu. W związku z tym wychowywała go i utrzymywała ciotka [...] Dopiero gdy skarżący zaczął uczęszczać do szkoły i koszty utrzymania wzrosły, [...] zawała umowę nr [...] z Inspektorem Oświaty i Wychowania Urzędu Miasta i Gminy o ustanowieniu rodziny zastępczej. W 1995r. przepisy uległy zmianie i wystąpiono do Sądu o wydanie orzeczenia o ustaleniu rodziny zastępczej. Orzeczenia takie zostało wydane w dniu [...]. Skarżący wskazał, że nadal pozostawał w tej samej rodzinie tylko nie na podstawie umowy, a orzeczenia sądowego. Obecnie studiuje na IV roku Akademii Rolniczej, nie pracuje. Ojciec nie żyje od 10 lat, a matka jest na rencie o minimalnej wysokości wraz z trójką rodzeństwa skarżącego. Wskazał też, na swoje bardzo trudne warunki materialne i podkreślił, że czuje się pokrzywdzony, ponieważ nie ponosi winy za zmianę przepisów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271/, sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/.

Skargę należało uwzględnić.

[...] złożył w dniu 22.11.2002 r. wniosek o przyznanie pomocy na usamodzielnienie się i zagospodarowanie będąc wychowankiem rodziny zastępczej.

Przyznanie tej formy pomocy, w stanie prawnym obowiązującym w chwili wydania zaskarżonej decyzji regulowały następujące akty prawne: ustawa z dnia [...]. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...]. w sprawie udzielania pomocy na usamodzielnienie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie dla pełnoletnich osób i rodzin zastępczych oraz osób opuszczających niektóre typy placówek opiekuńczo-wychowawczych i domów pomoce społecznej, zakłady poprawcze, schroniska dla nieletnich i specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze (Dz. U. z 2001r. Nr 120, poz. 1293).

Zgodnie z art. 33p ust. 1 o pomocy społecznej osoba, która osiągnęła pełnoletność w rodzinie zastępczej zostaje objęta pomocą mającą na celu jej życiowe usamodzielnienie i integrację ze środowiskiem poprzez pracę socjalną, a także pomocą:

1. pieniężna na usamodzielnienie,
2. pieniężną na kontynuowanie nauki,
3. w uzyskaniu odpowiednich warunków mieszkaniowych, w tym w mieszkaniu chronionym,
4. w uzyskaniu zatrudnienia,
5. na zagospodarowanie – w formie rzeczowej.

Natomiast szczegółowe zasady i tryb przyznania tych świadczeń wskazany został w powołanym wyżej rozporządzeniu i w myśl § 2 ust. 1 tego aktu prawnego pomoc pieniężna na usamodzielnienie przysługuje osobie usamodzielnianej, w przypadku gdy umieszczenie w rodzinie zastępczej nastąpiło na podstawie orzeczenia sądu. Na mocy § 7 ust. 2 cyt. rozporządzenia wysokość pomocy pieniężnej dla osoby usamodzielnianej z rodziny zastępczej uzależniona jest od okresu, w którym osoba ta przebywała w rodzinie zastępczej. Zgodnie § 7 ust. 2 pkt 3 cyt. rozporządzenia pomoc w wysokości 100 % należy się w przypadku przebywania w rodzinie zastępczej przez okres od roku do dwóch lat.

Zdaniem organu takie sformułowanie przepisu oznacza, że osoba, która przebywała w rodzinie zastępczej, na podstawie orzeczenia sądu, krócej niż rok nie ma prawa do uzyskania przewidzianej w przepisach pomocy pieniężnej na usamodzielnienie.

Skarżący istotnie przebywał w rodzinie zastępczej na podstawie orzeczenia sądu od dnia [...] r. wcześniej jednak od dnia [...] r. przebywał u tej samej osoby w rodzinie [...] r. pomiędzy Inspektorem Oświaty i Wychowania, a [...].

Należy jednak podkreślić, że ustawodawca przewidział możliwość zaliczenia do okresu pobytu w rodzinie zastępczej okresu przebywania w innej rodzinie zastępczej (§ 7 ust. 3 cyt. rozporządzenia). Przy czym w przepisie tym ustawodawca nie ponowił ograniczenia zawartego w § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia odnoszącego się do umieszczenia w rodzinie zastępczej osoby usamodzielnianej na mocy orzeczenia sądu. W związku z tym sformułowanie zawarte w § 7 ust. 3 cyt. rozporządzenia dotyczące "innej rodziny zastępczej" musi być tłumaczone szerzej jako obejmujące również osoby umieszczone w rodzinie zastępczej na podstawie umowy, tak jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Nie można bowiem wyprowadzać z przepisu ograniczenia, które nie jest w nim wyrażone pośrednio lub bezpośrednio. Argumentację tę wzmacnia również definicja ustawowa zawarta w art. 2a ust. 1 pkt 10, ustawy o pomocy społecznej w myśl której pojęcie "rodzina zastępcza" oznacza rodzinę, w której umieszcza się małoletnie dziecko, w celu sprawowania nad nim opieki i jego wychowania, w wypadku gdy rodzice nie spełniają swojej funkcji. A zatem skoro lege non distiquente podstawy umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej to oznacza, że pojęcie użyte w § 7 ust. 3 cyt. rozporządzenia pozwala w przedmiotowej sprawie zaliczyć okres pobytu zainteresowanego w rodzinie zastępczej, w której umieszczony był na podstawie umowy, tj. od dnia [...] r.

W związku z tym wniosek skarżącego winien być rozpatrzony na podstawie powołanych przepisów przy uwzględnieniu innych przesłanek wynikających z obowiązujących w tym zakresie unormowań.

Mając na uwadze powyższe rozważania sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a w związku z art. 152 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.