Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]., Nr [...] wydaną na podstawie art. 98 ust.3 i 4, art. 145 ust. 2, art. 147 ust. 1 i 2, art. 148 ust 1, 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz.741) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego Zarząd Miasta i Gminy ustalił M. i E. M. jednorazową opłatę adiacencką w wysokości [...] zł, z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w związku z przeprowadzonym podziałem nieruchomości rolnych.
Rozpatrując odwołanie małżonków M. i E. M. od decyzji Zarządu Miasta i Gminy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]. Nr [...] na podst. art. 138 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 14.06,1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 1980 Nr 9, poz. 26 ze zm.), art. 98 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1999r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 115, poz. 74 ze zm.) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie organu I instancji w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż decyzja została wydana bez podstawy prawnej, gdyż przepis art. 98 ust. 4 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 115, poz. 741 z póżn, zm.) ani sam nie przewiduje ustalenia określonej w nim opłaty adiacenckiej w drodze decyzji administracyjnej, ani też nie odsyła do odpowiedniego stosowania dalszych przepisów tej ustawy, jakie odnoszą się do opłat adiacenckich należnych z tytułu scalania i podziału nieruchomości (art. 107 i nast.) lub z tytułu urządzenia albo modernizacji drogi lub stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej (art. 143 i nast.).
Powyższą decyzję ostateczną do Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżył Prokurator Prokuratury Rejonowej, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Skarżący zarzucił, iż wydana ona została z naruszeniem art. 98 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przyznając w uzasadnieniu skargi, że ustawodawca w art. 98 ust. 4 przedmiotowej ustawy nie zamieścił zapisu o wydawaniu przez zarząd gminy decyzji administracyjnej w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości 3
Sygn.aktSA/Sz 93/02 nieruchomości na skutek jej podziału skarżący podniósł, iż uprawnienie do wydania takiej decyzji wynika z art. 39 ustawy o samorządzie gminnym oraz z art. 104 kpa stanowiącego o załatwieniu sprawy przez organ administracji publicznej w drodze decyzji.
Wyrokiem z dnia [...] r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego jako niezgodną z art. 98 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 115, poz.471 z późn. zm.) oraz z art. 138.§ 1 pkt 2 kpa. W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, iż zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego niezgodna jest z prawem w takim zakresie, w jakim brak podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej upatruje w przepisie art. 98 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, a w szczególności braku wyraźnego w nim zapisu o takiej formie prawnej działania zarządu gminy. Okoliczność, że z dniem [...]r. ustawodawca dokonał nowelizacji w/w przepisu wprowadzając do niego zapis o działaniu "w drodze decyzji" nie daje podstaw do wniosku, że wcześniejszy brak tego zapisu wyłączał możliwość działania wskazanego w nim organu administracji publicznej w formie decyzji administracyjnej, jako szczególnego indywidualnego aktu administracyjnego.
W wyniku uwzględnienia skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. na podst. art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 98 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.z 2000r. Nr 46, poz. 543) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ i instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z nowelizacją ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami art. 98 ust. 4 stanowi obecnie, że jeżeli w wyniku podziału nieruchomości wzrośnie jej wartość zarząd gminy może ustalić w drodze decyzji opłatę adiacencką z tego tytułu. Natomiast stawkę procentową opłaty adiacenckiej ustala rada gminy w drodze uchwały.
Prokurator Prokuratury Rejonowej zaskarżył powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa tj. zasady, iż prawo nie działa wstecz (art. 156 § 1 ust. 2 4 Sygn.akt SA/Sz 93/02 kpa). Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości skarżący stwierdza, iż ponowne rozpatrzenie sprawy i wydanie przez Zarząd Gminy nowej decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej byłoby niezgodne z przepisem art. 145 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie uznając zarzut Prokuratora za bezzasadny jako, że w czasie ponownego rozpatrywania sprawy w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej zastosowanie miał art. 98 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. w brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia 07 stycznia 2000r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz innych ustaw (Dz.U. Nr 6, poz. 70).
Wojewódzki Sad Administracyjny uznał, co następuje:
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji prowadzona na podstawie art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowanie przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/doprowadziła do stwierdzenia, że skarga jest niezasadna.
Właściwość Sądu wynika z treści art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/, który stanowi, że w sprawach, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., a postępowanie nie zostało zakończone właściwy do ich rozpatrzenia jest wojewódzki sąd administracyjny.
W ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie naruszyło art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchylając decyzję Zarządu Gminy i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, a zasada ta znalazła odbicie w art. 15 kpa.
Zgodnie z tą zasadą każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania, ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ li instancji.
Sprawa administracyjna jest wobec tego dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta /p. także B.A. i J.B. Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz C.H. Beck Warszawa 1996/.
Zasada dwuinstancyjności postępowania wyraża prawo obywatela do tego aby jego sprawa została rozpoznana dwukrotnie w oparciu o stan faktyczny i prawny obowiązujący w dniu wydania decyzji przez organ I instancji, a następnie przez organ odwoławczy.
Organ odwoławczy jako organ o charakterze reformatoryjnym, ma obowiązek uwzględnić zmiany stanu faktycznego i prawnego, które nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ I instancji.
Po uchyleniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 30 maja 2001 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie rozpatrując sprawę musiało uwzględnić zmianę art. 98 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami -ustawa z 21 sierpnia 1997r. /Dz.U. z2000r. nr 46, poz. 543/.
W myśl tej zmiany, obowiązującej od [...]. jeżeli wzrasta w wyniku podziału nieruchomości jej wartość, burmistrz /obecne brzmienie przepisu/ może ustalić w drodze decyzji opłatę adiacencką z tego tytułu a stawkę procentową opłaty adiacenckiej ustala rada gminy w drodze uchwały w wysokości nie większej niż [...] % różnicy wartości nieruchomości.
Norma prawna zawarta w tym artykule stanowi więc materialnoprawną podstawę do wydania decyzji przez organ wykonawczy gminy ale po uprzednim pojęciu uchwały przez radę gminy, która określa w formie uchwały stawkę procentową opłaty adiacenckiej.
Gdyby Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Zarządu Gminy, rozpatrując w dniu [...] r. ponownie sprawę, naruszyło by tym samym art. 15, 107 i 138 kpa, gdyż zastosowałoby podstawę prawną w brzmieniu już nie obowiązującym.
Wbrew twierdzeniom Prokuratora Rejonowego organ I instancji nie naruszył zasady, że prawo nie działa wstecz lecz rozstrzygnął zagadnienie w obowiązującym stanie prawnym.
Sąd podkreśla, że dla rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie ma znaczenia to czy skutkiem uchylenia decyzji Zarządu Gminy strona znajduje się w korzystniejszej bądź też mniej korzystnej sytuacji prawnej.
Organy administracji stosując prawo muszą uwzględniać aktualny stan prawny, a Sąd ocenia czy uczyniły to zgodnie z prawem materialnym i procesowym.
Częste, w ocenie Sądu, zmiany prawa w naszym systemie prawnym mogą prowadzić do zmiany sytuacji strony po uchyleniu decyzji przez sąd administracyjny.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie naruszyło prawa materialnego i procesowego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/oddalił skargę.