Uzasadnienie
Raportem z dnia [...]. A. B. (starszy strażnik Działu Ochrony Zakładu Karnego) wystąpił o wypłatę wyrównania otrzymanego równoważnika za brak lokalu mieszkalnego do kwoty, która przysługuje funkcjonariuszom posiadającym członków rodziny określonych w art.86 ustawy o Służbie Więziennej za okres od 16 listopada 2000r.
Dyrektor Zakładu Karnego. decyzją z dnia [...]. Nr [...]wydaną na podstawie art. 104 K.p.a., art. 89 ust.1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 61, poz. 283 z późn. zm.) oraz § 1 i § 3 ust.1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2001r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania (Dz. U. Nr 67, poz. 712) nie uwzględnił wniosku A. B. dotyczącego zwiększenia stawki równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania za okres od 16 listopada 2000r.
Dyrektor ustalił, że decyzją nr [...]z dnia [...]roku przyznano skarżącemu równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania w wysokości - stawki diety płatny od dnia [...]roku w oparciu o art.89 ust.1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej i obowiązujący wówczas przepis wykonawczy - Zarządzenie Nr 16/97/CZSW/MS z dnia 16.04.1997 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania.
W myśl § 3 pkt 2 w/w zarządzenia funkcjonariuszowi samotnemu wypłaca się równoważnik I pieniężny w wysokości - stawki diety określonej w przepisach w sprawie zasad ustalania oraz wysokości należności przysługujących pracownikom, z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju, obowiązującej w dniu 1 stycznia, za każdy dzień w danym roku kalendarzowym.
Taka stawka równoważnika została przyznana i A. B. pobierał ją do [...]roku.
Od dnia [...]roku na podstawie Decyzji [...]z dnia [...]roku zmienionej Decyzją [...]z dnia [...]roku i Decyzją [...]z dnia [...]roku A. B. pobiera równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania. Jego wielkość ustalono w oparciu o § 3 ust.1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z [...]r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej I równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania, który stanowi że "wysokość równoważnika pieniężnego dla funkcjonariusza wynosi 6 zł dziennie".
Wszystkie dotychczasowe decyzje wydano na podstawie obowiązujących przepisów i nie było w nich podstaw prawnych do określenia innych stawek.
Od decyzji tej odwołał się A. B. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej na podstawie art. 104, 127 §2 i 138 §1 pkt 1 kpa oraz art.89 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 roku o Służbie Więziennej, po rozpatrzeniu odwołania A. B. postanowił odwołania nie uwzględnić i utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.
W toku postępowania odwoławczego Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej stwierdził, że przepis art.89 ust.1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 roku o Służbie Więziennej (Dz.U. 2002 nr 207 poz.1761) daje funkcjonariuszowi w służbie stałej prawo do równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania, jeżeli on sam lub jego małżonek nie posiadają lokalu mieszkalnego lub domu, a także jeżeli nie przydzielono funkcjonariuszowi kwatery tymczasowej. Zgodnie z przepisem art.89 ust.3 ustawy o Służbie Więziennej szczegółowo problematykę tę uprzednio regulowało Zarządzenie Nr 16/97/CZSW Ministra Sprawiedliwości z dnia 16.04.1997 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania (Dz.Urz. MS 1997 Nr 2 poz.9), a obecnie obowiązuje Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13.06.2001 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania (Dz.U. Nr 67 poz.712).
A. B. od dnia [...]r. spełniał ustawowe warunki umożliwiające przyznanie mu równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania. Wydane przez Dyrektora Zakładu Karnego decyzje przyznające mu ten równoważnik pieniężny były zgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami (wymienionymi powyżej) i określały jego wysokość zgodnie z zawartymi w nich zapisami ustalającymi wysokość stawek.
Z tych względów organ II instancji stwierdził, że brak jest podstawy prawnej do zmiany decyzji Dyrektora Zakładu Karnego. cytowanej na wstępie, a także wyrównania za okres od [...].
W skardze wniesionej na powyższą decyzję ostateczną do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie A. B. domagał się stwierdzenia nieważności decyzji organów obu instancji orzekających w sprawie.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że decyzje te zostały wydane na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2001r. a więc aktu prawnego niższej rangi niż ustawa o Służbie Więziennej z dnia 26 kwietnia 1996r. Zdaniem skarżącego, przepis art.89 ust. 1 tej ustawy nie dokonuje podziału funkcjonariuszy na samotnych i posiadających rodzinę.
Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Szczecinie odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 13, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana przez sąd według kryterium zgodności z prawem dostarczyła podstaw do uwzględnienia skargi, chociaż z innych przyczyn niż w niej podniesione.
Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).
W rozpatrywanej sprawie, z przyczyn dostrzeżonych przez sąd z urzędu, zaistniała konieczność wyjścia poza zarzuty skargi, bowiem zaskarżona decyzja dotknięta jest naruszeniem prawa skutkującym stwierdzeniem jej nieważności, lecz z innych powodów niż zostały podniesione w skardze.
Okolicznością w sprawie bezsporną jest, że Dyrektor Zakładu Karnego decyzjami z dnia [...]., [...].,[...]. i [...]., przyznał skarżącemu równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania.
Decyzje te, jak wynika to z przedstawionych sądowi akt administracyjnych, nie zostały zaskarżone przez A.B. w administracyjnym toku instancji.
Wniosek skarżącego z dnia [...]. o wypłatę wyrównania otrzymanego równoważnika pieniężnego z tytułu braku lokalu mieszkalnego do kwoty, która przysługuje funkcjonariuszom posiadającym członków rodziny dotyczył okresu objętego tymi decyzjami i oparty był na przekonaniu wnoszącego (będącego osobą samotną), że w świetle art. 89 § 1 ustawy o Służbie Więziennej powinien otrzymywać równoważnik w kwocie jaka przysługuje funkcjonariuszom posiadającym członków rodziny.
Z powyższego wynika, że wniosek dotyczył sprawy już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną i zmierzał do jej zmiany.
Tymczasem z zasady trwałości decyzji ostatecznej- sformułowanej w art.16 § 1 K.p.a.- wynika, że decyzja ostateczna może być uchylona lub zmieniona tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Skoro zatem w sprawie, której dotyczył wniosek skarżącego wydana została decyzja ostateczna w przedmiocie jego prawa do równoważnika pieniężnego za wskazany we wniosku z dnia [...]. okres, to rozpoznanie tego wniosku było dopuszczalne tylko z zastosowaniem jednego, z przewidzianych w Rozdziale 12 Kodeksu postępowania administracyjnego, nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji ostatecznej. Między innymi art.155 Kpa przewiduje, przy spełnieniu określonych w nim przesłanek, zmianę decyzji ostatecznej, na podstawie której strona nabyła prawo.
Należy zatem wyjaśnić, że rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty stwarza tzw. powagę rzeczy osądzonej (res iudicata), czyli okoliczność nie zezwalającą na ponowne rozstrzygniecie danej sprawy (ne bis in idem).
Naruszenie powyższej zasady, tak jak zaistniało to w niniejszej sprawie, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., niezależnie od zarzutów skargi.
Mając na względzie wskazane naruszenie prawa prowadzące do stwierdzenia nieważności należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
2 i art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.