Uzasadnienie
Na wniosek Banku Z. - Oddział w B., który dołączył do wniosku prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia 26 lutego 1990 r. I C 18/90, orzekający eksmisję Remigiusza D. z mieszkania zakładowego nr 4 położonego w B. przy ul. A.C. nr 12, decyzją z dnia 15 czerwca 1990 r. nr GM 8141/85/90 Kierownik Wydziału Gospodarki Mieszkaniowej Urzędu Miejskiego w B. przydzielił eksmitowanemu i jego rodzinie zastępcze pomieszczenie mieszkalne nr 1 przy ul. L. nr 22 w B., składające się z pokoju z używalnością kuchni, o powierzchni użytkowej 31,70 m2, w tym mieszkalnej 20,23 m2. Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji powołał art. 7 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. 1987 nr 30 poz. 165/.
Po rozpoznaniu sprawy na skutek odwołania Remigiusza D. Kolegium Odwoławcze przy Sejmiku Samorządowym Województwa J-kiego decyzją z dnia 5 grudnia 1990 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, stwierdzając, że wobec ustania między stronami stosunku pracy zakład pracy mógł rozwiązać umowę najmu z najemcą mieszkania zakładowego. Ponieważ rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło wskutek wypowiedzenia dokonanego przez pracownika, nie przysługuje mu lokal zamienny. Osoba taka jednak może ubiegać się o zastępcze pomieszczenie mieszkalne stosownie do przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 1988 r. w sprawie zasad i trybu zaspokajania potrzeb mieszkaniowych /Dz.U. nr 27 poz. 187/. Przydzielone skarżącemu pomieszczenie zastępcze, składające się z pokoju ogrzewanego trzonem piecowym i kuchni wyposażonej w węglowy trzon kuchenny oraz w.c., odpowiada warunkom art. 7 ust. 1 prawa lokalowego, wobec czego decyzję organu I instancji należało utrzymać w mocy.
Po wydaniu ostatecznej decyzji w przedmiocie przydziału Remigiuszowi D. lokalu nr 1 jako pomieszczenia zastępczego, postanowieniem z dnia 1991 r. nr ZM/II/7141/62/91 Kierownik Referatu Gospodarki Mieszkaniowej Urzędu Miejskiego w B., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta, sprostował swoją decyzję z dnia 15 czerwca 1990 r. nr GM/8141/85/90 w ten sposób, że zamiast lokalu nr 1 powinno być lokal nr 5, zamiast budynek nr 22 powinno być nr 20/22 oraz zamiast powierzchni 20,23 m2 i 31,70 m2 powinno być powierzchnia 23,84 m2 i 33,18 m2. Dokonując powyższego sprostowania, organ orzekający wyjaśnił, że w tym samym czasie toczyło się 5 postępowań administracyjnych dotyczących przydziału pomieszczeń zastępczych. Pomieszczenie nr 1 w budynku n r 22 przy ul. L. przydzielono omyłkowo dwum najemcom: D. i G. Ponieważ G. zajął to pomieszczenie, zaszła konieczność sprostowania oczywistej omyłki w decyzji skierowanej do Remigiusza D. przez wskazanie mu pomieszczenia nr 5.
Na postanowienie o sprostowaniu "oczywistej omyłki" Remigiusz D. wniósł zażalenie do Kolegium Odwoławczego przy Sejmiku Samorządowym, domagając się przydzielenia mu odpowiedniego lokalu mieszkalnego, gdyż wskazane pomieszczenie zastępcze warunków tych nie spełnia.
Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło zażalenia w postanowieniu z dnia 14 czerwca 1991 r. i utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie jako trafne. Zdaniem organu II instancji, błędne określenie lokalizacji zastępczego pomieszczenia mieszkalnego, jak również błędne określenie jego powierzchni mieszkalnej i użytkowej, ma charakter oczywistej pomyłki. Merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy zaś nie ulega zmianie. Zażalenie zatem podlegało oddaleniu.
We wniosku z dnia 25 lipca 1991 r. Remigiusz D. zażądał stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji z dnia 15 czerwca 1990 r. nr GM 8141/85/90, zarzucając, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa /art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa/. Przekwaterowanie 4-osobowej rodziny do jednego pokoju uważa "za niezasłużoną karę".
Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 9 sierpnia 1991 r. nr KO/L/246/91 odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności omawianej decyzji, wywodząc, że decyzja ta nie jest dotknięta wadą wymienioną w art. 156 par. 1 Kpa. Skarżącemu przysługuje pomieszczenie zastępcze i pomieszczenie takie zostało mu przydzielone. Żądanie przydzielenia lokalu zamiennego w świetle materiału dowodowego zebranego w sprawie jest bezpodstawne.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Remigiusz D. zarzucił, że rozwiązanie stosunku pracy z Bankiem Z. nastąpiło w wyniku okoliczności zawinionych przez dyrektora banku, przysługuje mu więc prawo do lokalu zamiennego, a nie do pomieszczenia zastępczego. Dlatego uważa, że decyzja o przydziale pomieszczenia zastępczego została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Wskazując na powyższe podstawy, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako wadliwej.
Organ orzekający podtrzymał swoje stanowisko, że brak jest podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Wobec tego skarga, jako nieuzasadniona, powinna ulec oddaleniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Trafny jest pogląd Kolegium Odwoławczego, że osobie eksmitowanej na podstawie orzeczenia sądowego, jeśli nie zachodzą przesłanki zawarte w art. 57 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. 1987 nr 30 poz. 165 ze zm./, przysługuje jedynie pomieszczenie zastępcze. Taki pogląd znajduje podstawę w par. 4 ust. 1 pkt 3 lit. "b" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 1988 r. w sprawie zasad i trybu zaspokajania potrzeb mieszkaniowych /Dz.U. nr 27 poz. 187/. Słusznie również Kolegium Odwoławcze konstatuje, że zakład pracy nie ma obowiązku dostarczenia lokalu zamiennego pracownikowi zobowiązanemu do opróżnienia lokalu zakładowego w wyniku rozwiązania stosunku pracy wskutek wypowiedzenia dokonanego przez pracownika z innych przyczyn niż określone w art. 57 ust. 3 lit. "b" i "c" prawa lokalowego. Osoba taka bowiem nie spełnia warunków określonych w art. 57 ust. 3 prawa lokalowego.
Błędnie jednak Kolegium Odwoławcze wywodzi, że w drodze sprostowania "oczywistej pomyłki" można przydzielić stronie pomieszczenie zastępcze inne niż wskazane w decyzji o przydziale.
Zgodnie z art. 110 Kpa organ, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia. Oznacza to, że z chwilą należytego ogłoszenia lub doręczenia decyzji stronom zyskuje ona cechy niezmienności w tym znaczeniu, że organ, który ją wydał, sam nie może jej zmienić, chyba że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego wyraźnie to dopuszczają.
Jak wynika z akt sprawy, organ I instancji decyzją z dnia 15 czerwca 1990 r. przydzielił skarżącemu zastępcze pomieszczenie mieszkalne nr 1 przy ul. L. nr 22 w B. o powierzchni użytkowej 31,70 m2, w tym mieszkalnej 20,23 m2. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Kolegium Odwoławczego przy Sejmiku Samorządowym Województwa J-kiego z dnia 5 grudnia 1990 r. i stała się ostateczna.
Przy wykonaniu tej decyzji okazało się, że pomieszczenie zastępcze nr 1 przy ul. L. nr 22 organ I instancji przydzielił również innej osobie. Na podstawie tej drugiej decyzji pomieszczenie to zostało zasiedlone i zajęte przez innego najemcę. Jedna z tych decyzji zatem została dotknięta wadą nieważności. Skoro z chwilą doręczenia decyzji stronom organ jest nią związany w rozumieniu art. 110 Kpa, nie mógł wydać drugiej decyzji dotyczącej tego samego przedmiotu sprawy, chociaż była skierowana do innego adresata. Wadliwą decyzję ostateczną można wzruszyć tylko w drodze nadzwyczajnych środków prawnych, a nie w drodze sprostowania na podstawie art. 113 par. 1 Kpa. W trybie art. 113 par. 1 Kpa bowiem można prostować jedynie błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki. Sprostowanie natomiast nie może dotyczyć zmiany lub uzupełnienia treści decyzji. A więc niedopuszczalne było przydzielenie skarżącemu innego pomieszczenia zastępczego na podstawie postanowienia o "sprostowaniu oczywistej omyłki", skoro oznacza to zmianę rozstrzygnięcia co do istoty.
Odmowa stwierdzenia nieważności omawianej decyzji jest wadliwa.
Z tych powodów na mocy art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa należało zaskarżoną decyzję uchylić, jako wydaną z naruszeniem prawa.