Wyrok NSA oz. we Wrocławiu z 25 kwietnia 1996 r., SA/Wr 1197/95

Teza

Dojazd do stałego miejsca pracy jest obowiązkiem pracownika i koszty takich przejazdów - o ile pokrywane są przez zakłady pracy - nie stanowią świadczenia w ramach stosunku pracy /zob. art. 2 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym - Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./.

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 196 par. 1 Kpa, w zw. z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/, sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji. Taka regulacja prawna zakreśla uprawnienie Naczelnego Sądu Administracyjnego jedynie do oceny zgodności z prawem ostatecznej decyzji administracyjnej. W przypadku stwierdzenia, że przy wydaniu decyzji organy administracyjne naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 207 par. 2-4 Kpa, decyzja ta podlega usunięciu z obrotu prawnego.

W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, nie mogą się utrzymać gdyż decyzje te zostały wydane z naruszeniem prawa.

Naruszenie prawa polega na niewystarczającym wyjaśnieniu sprawy /art. 7 i art. 77 Kpa/, a także na takim sporządzeniu uzasadnienia zaskarżonej decyzji, z którego nie można wyprowadzić wniosku, jaki stan faktyczny został przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia /art. 107 par. 3 Kpa/. Wydanie decyzji przy takich uchybienia jest równoznaczne z naruszeniem przepisów o postępowaniu administracyjnym, które miało wpływ na wynik sprawy. Tym samym, zgodnie z art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa, w sprawie istniały podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Istotą tej sprawy było zagadnienie charakteru przejazdu pracowników w tej części, w której koszty przejazdów pokrywał pracodawca. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia uzależnione było od ustalenia, czy przejazdy te pracownicy obywali poza obowiązkami wynikającymi ze stosunku pracy, czy też w ramach stosunku łączącego ich z zakładem pracy. Nie było w tym postępowaniu kwestionowane to, że zakład pracy pokrywał 70 procent kosztów przejazdu, dokonując przewozów pracowników z punktów ustalonych rozkładem jazdy wynajętych autobusów. Skarżąca Spółka zarzucała natomiast w skardze, że przewozy te związane były z dowożeniem pracowników na budowy usytuowane poza siedzibą zakładu pracy, a także iż przewozy te były wykonywane w interesie Spółki, jako wykonawcy tych robót. Kwestia ta jednak nie została wyjaśniona.

Organy nie ustaliły, czy przedmiotowe przewozy związane były z podróżami służbowymi pracowników. Zgodnie bowiem z par. 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy, Płacy i Spraw Socjalnych z dnia 4 sierpnia 1990 r. w sprawie diet i innych należności z tytułu podróży służbowych na obszarze kraju /M.P. nr 32 poz. 257 ze zm./, "(...) Podróżą służbową jest wykonywanie zadania określonego przez zakład pracy poza miejscowością, w której znajduje się stałe miejsce pracy pracownika (...)". W sprawie konieczne zatem było ustalenie, czy pracownicy którzy korzystali z przejazdów odbywali takie podróże, w jakich dniach i do jakiej ewentualnie miejscowości. Ustalenia takie pozwoliłoby na wyeliminowanie tych pracowników, którzy - jak utrzymywała to Izba Skarbowa - dojeżdżali jedynie do siedziby zakładu pracy. Jednocześnie możliwe by było stwierdzenie, jaka część przewozów nie dotyczy podróży służbowych dla celów ewentualnego obliczenia podatku od towarów i usług. Podkreślić bowiem należy, iż istotnie dojazd do stałego miejsca pracy jest obowiązkiem pracownika i koszty takich przejazdów - o ile pokrywane są przez zakłady pracy - nie stanowią świadczenia w ramach stosunku pracy. Jednakże nie może umknąć organom okoliczność, że zgodnie z przyjętym poglądem orzecznictwa zarówno sądów pracy, jak i Sądu Najwyższego /por. uchwała SN dnia 17 marca 1985 r. III CZP 37/85 - OSNCP 1986 nr 6 poz. 94/, stałym miejscem pracy w rozumieniu przepisów o podróżach służbowych, jest siedziba zakładu pracy, nie zaś teren jego działalności, a także iż każdy wyjazd poza miejsce pracy ma charakter delegacji służbowej, jeżeli jest związany z wykonywaniem pracy w tej miejscowości, do której pracownik wyjeżdża.

Dodatkowo organy pominęły fakt, że pracownikowi wykonującemu czynności służbowe poza miejscem stałego zatrudnienia, przysługuje zwrot kosztów podróży, przy czym oblicza się wysokość tych kosztów "(...) z miejscowości stałego miejsca pracy bądź z miejscowości zamieszkania do miejscowości stanowiącej cel podróży służbowej i z powrotem (...)".

W konsekwencji, gdyby w sprawie okazało się, że przewożeni pracownicy odbywali podróż służbową, kwestia czy przewożeni byli z miejsca zamieszkania miałaby znaczenie drugorzędne. W takiej bowiem sytuacji należałoby przyjąć, że pracodawca w miejsce przysługującego zwrotu kosztów podróży sam organizował przejazd pracowników do miejsca wykonywania pracy na poszczególnych budowach. Nieodpłatne świadczenia w takiej sytuacji byłyby wykonaniem obowiązku zakładu pracy w ramach łączącego go z pracownikami stosunku pracy.

W takim przypadku organy nie miałyby podstaw do uznawania, że otrzymane przez pracowników nieodpłatne świadczenia poczynione zostały na osobiste cele osób przewożonych tym transportem. Tym samym, nie miałby zastosowania powołany przez organy podatkowe art. 2 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./.

Przedwcześnie zatem organy zastosowały ten przepis, jak też przedwcześnie dokonały obliczenia wysokości podatku od towarów i usług z zastosowaniem sankcji przewidzianej w art. 27 ust. 5 pkt 1 ustawy.

Niezależnie od powyższego, trafnie podnosił skarżący, że wyjaśnienie uzyskane z Izby Skarbowej mogło podatnika wprowadzić w błąd co do zakresu jego obowiązków podatkowych. Pismo Izby Skarbowej stwierdza jednoznacznie, że Spółka nie ma obowiązku wystawiania rachunków uproszczonych i naliczania podatku VAT od wartości przewozów pracowniczych, co może być rozumiane, jako generalne wyłączenia pewnych czynności od opodatkowania. Pytanie podatnika dotyczyło przewozów pracowniczych, Izba Skarbowa bez uzyskania dodatkowych informacji nie mogła udzielić tak ogólnej odpowiedzi w rezultacie, pismo Izby Skarbowej w tej sprawie mogło stanowić podstawę błędu podatnika. Okoliczności te powinny być również wzięte pod uwagę przez organy rozstrzygające sprawę, słusznie bowiem wskazywał podatnik, że w takiej sytuacji nie może on ponosić niekorzystnych skutków.

Z tych powodów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, są niezgodne z prawem.

Skoro więc stwierdzone zostało, że decyzje są nielegalne, na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa, w związku z art. 68 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, decyzje te podlegały uchyleniu.

Zgodnie z art. 208 Kpa w zw. z art. 68 ustawy o NSA, w razie uwzględnienia skargi Sąd zobowiązany jest zasądzić na rzecz skarżącego poniesione koszty postępowania sądowego. W tej sprawie koszty te były równe kwocie wniesionego wpisu od skargi i dlatego Sąd zasądzi na rzecz skarżącego kwotę (...).

Z tych przyczyn Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.