Uzasadnienie
St. B. prowadzący działalność gospodarczą w postaci handlu i korzystający z opodatkowania w formie karty podatkowej, złożył 9 czerwca 1992 r. w urzędzie skarbowym pismo datowane 6 czerwca 1992 r., w którym oświadczył, że z dniem 5 czerwca 1992 r. zawiesił działalność do odwołania.
Decyzją z dnia 25 listopada 1993 r. urząd skarbowy odmówił uznania okresu od 5 lipca do 31 grudnia 1992 r. za przerwę w działalności. Wskazując na przepis par. 16 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 1991 r. w sprawie karty podatkowej organ stwierdził, że podatnicy prowadzący działalność w zakresie handlu mogą korzystać z przerwy w działalności w wymiarze jednego miesiąca, stanowiącej urlop wypoczynkowy. Za taką przerwę uznano okres od 5 czerwca do 4 lipca i za ten okres nie pobrano podatku. St. B. w odwołaniu od powyższej decyzji zarzucał, że po dwóch miesiącach prowadzenia działalności postanowił ją zawiesić, gdyż nie przynosiła dochodu. Tego też dotyczyło pismo z dnia 6 czerwca 1992 r. Wywodził, że od dnia 5 czerwca 1992 r. do chwili obecnej żadnej działalności nie prowadził. Należało zatem zastosować przepis par. 15 ust. 3 powołanego w decyzji rozporządzenia, a nie przepis par. 16 ust. 1 i 2, przyjęty przez urząd skarbowy. Wnosił o uchylenie decyzji.
Izba skarbowa utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Wywiedziono, że podatnik w piśmie z 6 czerwca 1992 r. nie sprecyzował przyczyn, dla których zamierzał przerwać działalność. W tej sytuacji nie można było potraktować jego wniosku jako zawiadomienia o zaprzestaniu na stałe działalności.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego St. B. domagał się uchylenia decyzji izby skarbowej. Powtarzając wywody odwołania zarzucał organowi I instancji naruszenie zasady informowania strony o przysługujących uprawnienia w postępowaniu administracyjnym. Wywodził, iż ani w momencie składania pisma z 6 czerwca 1992 r., ani też później nie został poinformowany, że pismo to może być potraktowane jako podanie o urlop wypoczynkowy. Twierdził, że organ I instancji wydał decyzję odmawiającą uznania przerwy w działalności dopiero wskutek pisma skarżącego z 18 listopada 1993 r., w którym prosił o przyjęcie daty 5 czerwca 1992 r. jako daty likwidacji działalności. Wskazywał na negatywne skutki niewłaściwego działania organu w postaci naliczenia mu podatków za okres, w którym działalności faktycznie nie prowadził.
Odpowiadając na skargę izba skarbowa wnosiła o jej oddalenie z podtrzymaniem stanowiska zajętego w zaskarżonej decyzji. Stwierdzono, że treść pisma z 5 czerwca 1992 r. nie wskazywała na zamiar likwidacji działalności. Ponadto skarżący nie interesował się przebiegiem postępowania w sprawie, skoro na dwa wezwania organu I instancji z dnia 10 sierpnia 1992 r. i 10 września 1993 r. odpowiedział dopiero pismem z dnia 18 listopada 1993 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył:
Powołany przez organy orzekające jako Materialnoprawna podstawa rozstrzygnięć w sprawie par. 16 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 1991 r. w sprawie karty podatkowej kształtuje szczególną sytuację osób prowadzących działalność w zakresie handlu obwoźnego i obnośnego, wyłączając tych podatników z reguły pozwalającej na zgłaszanie przerw w prowadzeniu działalności. Zasada niepobierania podatku w formie karty podatkowej za pełny okres przerwy trwającej co najmniej 10 dni odnosi się do osób prowadzących handel obnośny i obwoźny jedynie w sytuacjach wyjątkowych, gdy przerwa spowodowana została chorobą, służbą wojskową, wyjazdem zagranicę lub urlopem wypoczynkowym w wymiarze 1 miesiąca.
Ponadto przepis par. 15 ust. 3 rozporządzenia kształtuje ogólnie obowiązującą zasadę pobierania podatków w formie karty podatkowej w sytuacji zaprzestania działalności.
W świetle powyższych przepisów podatnik prowadzący handel obwoźny lub obnośny może bądź zaprzestać działalności, bądź też zgłosić przerwę w działalności w sytuacjach wyliczonych w przepisie par. 16 ust. 2 rozporządzenia. Przepisy te natomiast nie przewidują możliwości "zawieszenia działalności".
Pismo St. B. z 6 czerwca 1992 r. nie odpowiadało zatem omówionym wyżej wymogom prawnym, przed wyjaśnieniem woli strony nie mogło stanowić wystarczającej podstawy do wszczęcia postępowania i wydania decyzji. Należało zatem, wykonując ustawowy obowiązek organu administracji wynikający z art. 3 i art. 9 Kpa, doprowadzić do wyjaśnienia i ustalenia znaczenia prawnego oświadczenia złożonego przez stronę. Jest bowiem oczywiste, że z treści pisma nie wynikała wola zaprzestania działalności na stałe, ani też wykorzystania urlopu wypoczynkowego za rok 1992. Nie można zaś było pisma tego potraktować jako nieograniczonej w czasie przerwy w działalności, a to wobec obowiązujących rygorów czasowych przewidzianych w omawianym rozporządzeniu wobec osób prowadzących handel obwoźny lub obnośny.
W tej sytuacji organ winien niezwłocznie wezwać stronę w celu bądź osobistego wyjaśnienia sprawy, bądź sprecyzowania oświadczenia na piśmie w przypadku bezskuteczności tych działań można było pismem organu wyjaśnić podatnikowi jego sytuację faktyczną i prawną. Powinność wyjaśnienia treści żądania strony, w sytuacji nieumiejętnego sformułowania przez nią wniosku, wynika z ciążącego na organie administracji państwowej obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy /vide wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 1986 r., SA/Ka 22/86 - GAP 1988 nr 11 str. 45/.
Nie można uznać za wypełnienie tego ustawowego obowiązku wysłania do podatnika wezwania dopiero 10 sierpnia 1992 r., zobowiązującego go do stawiennictwa w celu udzielenia wyjaśnień co do prowadzonej działalności oraz następnego - zresztą nie doręczonego - w dniu 10 września 1993 r.
Przede wszystkim zaś, wobec niewyjaśnienia treści wniosku podatnika oraz braku jakichkolwiek ustaleń w sprawie /art. 7 Kpa/ - nie istniały podstawy do zakończenia postępowania i wydania decyzji. Konsekwencją zaś naruszenia zasady szybkości postępowania /art. 12 Kpa/, było wydanie rozstrzygnięcia, którym w roku 1993 zadecydowano o urlopie wypoczynkowym podatnika za rok 1992, którego ponadto podatnik nie zamierzał wykorzystywać.
Również i pozostała część rozstrzygnięcia narusza prawo. Odmówiono bowiem skarżącemu uznania przerwy w okresie od 5 lipca do 31 grudnia 1992 r., mimo iż przerwy w takim okresie nie zgłaszał.
Skutkiem wadliwych decyzji wydanych w niniejszej sprawie jest przyjęcie założenia, iż skarżący prowadził działalność nieprzerwanie po wykorzystaniu "urlopu wypoczynkowego" w okresie od 5 czerwca do 4 lipca 1992 r., jak również obciążenie go za ten okres podatkiem.
W tym stanie rzeczy decyzje te nie mogły się ostać. Stwierdzając naruszenie przez organy orzekające przepisów procedury administracyjnej /art.
7. art. 8, art. 9, art. 12, art. 77 par. 1 Kpa/, mające istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa materialnego - par. 16 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 1991 r. w sprawie karty podatkowej, Naczelny Sąd Administracyjny miał obowiązek uchylić decyzję zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, po myśli przepisu art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 i 3 Kpa.