Uzasadnienie
Emeryt Kazimierz W., powołując się na uprawnienie kombatanckie i kwalifikacje rolnicze w zakresie ogrodnictwa-warzywnictwa, uzyskane w 1977 r., zwrócił się do Naczelnika Gminy Cz. W. o sprzedanie mu nieruchomości rolnej o powierzchni 0,43 ha, będącej działką nr 34/1, położoną we wsi D., a nazwaną przez wnioskodawcę działką rekreacyjną.
Decyzją z dnia 15 października 1983 r. Naczelnik Gminy Cz. W. odmówił ustalenia wnioskodawcy kandydatem na nabywcę tej nieruchomości, uzasadniając to tym, iż nieruchomość ta nie utworzy zdolnego do towarowej produkcji gospodarstwa rolnego, a wnioskodawca nie daje gwarancji prawidłowego zagospodarowania nabytych gruntów.
Od tej decyzji Kazimierz W. odwołał się do Wojewody Wrocławskiego, zarzucając jej naruszenie art. 18 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. w sprawie szczególnych uprawnień kombatantów /Dz.U. nr 16 poz. 122/ oraz przepisów zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 18 września 1982 r. w sprawie cen, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych /M.P. nr 23 poz. 205/. Z wywodów zawartych w uzasadnieniu odwołania wynikało, że art. 18 ustawy kombatanckiej stanowi samodzielną podstawę do nabycia działki rekreacyjnej, a odmowa załatwienia wniosku kombatanta jest wyrazem negatywnego stosunku do tych, którzy walczyli o wolność kraju, co może wpłynąć na morale żołnierza, który wyciągnie wnioski z takiego potraktowania kombatanta.
Dalej wywodził, iż wobec braku zdefiniowania w powołanej ustawie, co jest działką rekreacyjną, każda działka, która nie będzie tworzyć gospodarstwa rolnego, a więc nie będzie przekraczać 0,5 ha gruntu, może być za taką działkę uważana, sposób zaś wykorzystania takiej działki będzie zależny od zamierzeń nabywcy /domek letniskowy, uprawy na potrzeby własne lub dla uzyskania dodatkowych środków utrzymania ze sprzedaży płodów/. Dysponując czasem, może - jak twierdzi - dzięki nakładowi pracy należycie wykorzystać tę nieruchomość, w szczególności przez założenie plantacji malin.
Decyzją nr GTR-gz.46/6/11/83, wydaną z upoważnienia Wojewody Wrocławskiego w dniu 14 grudnia 1983 r., odwołania nie uwzględniono i zaskarżoną decyzję utrzymano w mocy. Organ odwoławczy podzielił argumentację organu I instancji, podkreślając, iż reflektant nie prowadzi żadnego gospodarstwa /rolnego/, a nabyta nieruchomość - ze względu na jej wielkość - też takiego gospodarstwa nie utworzyłaby. Nie może ona być potraktowana jako działka rekreacyjna, na takie cele bowiem nie została przewidziana w planach zagospodarowania przestrzennego.
Od tej decyzji Kazimierz W. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, postulując zaskarżonej decyzji i przyznanie mu działki rekreacyjnej. W skardze podniósł zarzut naruszenia przepisów art. 8, 10, 145 par. 1 pkt 4 i art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa między innymi przez to, że odmówiono zawieszenia postępowania na czas jego choroby, nie udostępniono mu do wglądu akt oraz nie powołano konkretnych przepisów zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 18 września 1982 r. Nadto wywodził, jak w odwołaniu, iż zarządzenie to nie jest aktem wykonawczym do ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów, wobec czego przepisy tego zarządzenia nie mogą mieć zastosowania w niniejszej sprawie, o działkę bowiem ubiega się w trybie ustawy kombatanckiej. Przepisy tego zarządzenia nie sprzeciwiają się sprzedaży jemu tej działki, gdyż została ona wyznaczona do sprzedaży, on posiada kwalifikacje rolnicze, a wobec zamiaru założenia plantacji malin, będzie realizował produkcję towarową.
Wreszcie polemizował z zaskarżoną decyzją, przypisując jej brak rozróżnienia między terenami rekreacyjnymi a działkami rekreacyjnymi /gdyż w decyzji mowa jest o przeznaczeniu działki na cele rekreacyjne, a nie o terenach rekreacyjnych/ oraz wskazywał na użycie w ustawie kombatanckiej pojęcia działki rekreacyjnej, a nie innych pojęć utartych, jak działka przyzagrodowa, działka robotniczy, czy działka pracowniczy, które też spełniają funkcje rekreacyjne. Wobec tego pojęcia działki rekreacyjnej należy uważać za pojęcie szersze, które obejmuje też i tego rodzaju działki. W końcu zarzucał naruszenie art. 76 i 93 pkt 2 Konstytucji PRL, mające wpływ na obniżenie morale żołnierza w wyniku negatywnego ustosunkowania się do wniosku kombatanta.
W odpowiedzi na skargę, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, Wojewoda wniósł o oddalenie skargi. Podkreślono, iż sprzedaż państwowej nieruchomości rolnej może nastąpić jedynie wówczas, gdy sprzedawana nieruchomość sama lub wraz z nieruchomością stanowiącą już własność nabywcy utworzy gospodarstwo rolne zdolne do towarowej produkcji, a za gospodarstwo rolne - w świetle obowiązujących przepisów - można uznać za jedynie kompleks nieruchomości /rolnych/ o powierzchni przekraczającej 0,50 ha.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Jest niesporne, że przedmiotem sprzedaży jest państwowa nieruchomość rolna o powierzchni 0,43 ha, należąca do Państwowego Funduszu Ziemi. Sprzedaż tych nieruchomości jest uregulowana, zarówno co do nabywców, jak i co do warunków sprzedaży, przepisami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz o uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego /Dz.U. nr 17 poz. 71 ze zm./ oraz zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 18 września 1982 r. w sprawie cen, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych /M.P. nr 23 poz. 205/, a także kodeksu cywilnego i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych /Dz.U. 1983 nr 19 poz. 86/.
W świetle przepisów tych aktów prawnych, a w szczególności par. 7 ust. 1 i 3 powołanego zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 18 września 1982 r. /poprzednio również art. 163 par. 1 Kc/, państwowa nieruchomość rolna może być sprzedana osobie mającej kwalifikacje rolnicze, jeżeli sama przez się, bądź wraz z nieruchomościami stanowiącymi własność nabywcy /lub jego udziałami we współwłasności/, utworzy gospodarstwo rolne zdolne do towarowej produkcji. Skoro stosownie do przepisów par. 1 ust. 3 i par. 2 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. za gospodarstw rolne uważa się wszystkie należące do tej samej osoby nieruchomości rolne, jeżeli mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, a nieruchomość rolną stanowią nieruchomości należące do tej samej osoby, jeżeli ich łączny obszar przekracza 0,5 ha, to sporna nieruchomość nabyta przez skarżącego, nie posiadającego żadnych gruntów rolnych, oczywiście nie utworzy gospodarstwa rolnego, nie mówiąc już o spełnieniu warunku zdolności do towarowej produkcji rolnej.
Z powyższych powodów wniosek Kazimierza W. o sprzedanie państwowej nieruchomości rolnej nie mógł być uwzględniony bez naruszenia wyżej wymienionych przepisów.
Żądanie skarżącego, by sporną nieruchomość sprzedano mu jako działkę rekreacyjną, a to wobec przysługującego mu uprawnienia z art. 18 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów /Dz.U. nr 16 poz. 122/ jest pozbawione podstaw. Pojęcie działki rekreacyjnej nie zostało ustawowo zdefiniowane. Istotę takiej działki należy rozpatrywać na płaszczyźnie przepisów o planowaniu przestrzennym, w szczególności instrukcji w sprawie szczegółowego zakresu miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz metody, trybu i formy ich opracowania, wprowadzonej zarządzeniem nr 47 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 3 września 1968 r. /Dz.Bud. nr 12 poz. 62/, wydanego z mocy delegacji zawartej w art. 28 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym /Dz.U. nr 7 poz. 47/, a także art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. 1983 nr 11 poz. 55/ oraz art. 5 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych /Dz.U. nr 11 poz. 79/ i zarządzenia nr 12 Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 14 czerwca 1980 r. w sprawie budowy domów letniskowych oraz wykorzystywania na cele letniskowe budynków opuszczonych /Dz.Urz.
MAGTiOŚ nr 3 poz. 7/. W świetle tych przepisów, w miejscowych planach ogólnych i szczegółowych mogą być przewidziane tereny wypoczynkowe, na których mogą być wydzielone działki z przeznaczeniem na cele rekreacyjne z możliwością zabudowy domkiem letniskowym. Działki przeznaczone pod taką zabudowę mogą znajdować się również na wsi. Z semantycznego znaczenia pojęcia "działka rekreacyjna", jak i pośrednio z art. 3 ust. 4 prawa lokalowego, wynika, że chodzi tu o wydzielony teren /lub dom/, służący do wypoczynku właścicielowi /lub uprawnionemu na podstawie innego tytułu/ i jego bliskim. Może to być działka tylko na gruntach określonych w art. 5 ust. 2 powołanej wyżej ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych i jedynie w wypadkach szczególnie uzasadnionych położeniem uniemożliwiającym racjonalne rolnicze lub leśne wykorzystanie gruntów innego rodzaju aniżeli wymienione w tym przepisie, mogą być przeznaczone na cele indywidualnego budownictwa letniskowego takie grunty /art. 5 ust. 3 tej ustawy/.
Powierzchnia działek może wynosić w zasadzie od 600 do 800 m2, a wyjątkowo do 1300 m2 /par. 3 ust. 1 cytowanego zarządzenia w sprawie budowy domów letniskowych/. Nie została natomiast wyraźnie ograniczona wielkość działek, na których znajdują się opuszczone i nie zagospodarowane domy mieszkalne i budynki gospodarcze, przeznaczone na cele letniskowe, położone na terenie wsi lub w rejonie przeznaczonym na cele rekreacyjne, ale pod warunkiem, że przeznaczenie tych obiektów na cele rekreacyjne nie koliduje z racjonalnym wykorzystaniem rolniczej przestrzeni produkcyjnej /par. 3 ust. 2 w zw. z par. 2 cytowanego zarządzenia nr 12/.
Reasumując to, co powiedziano wyżej, trzeba stwierdzić, że za działkę rekreacyjną, o jakiej mowa w art. 18 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. w sprawie szczegółowych uprawnień kombatantów /Dz.U. nr 16 poz. 122/, należy uważać wyodrębnioną działkę o powierzchni nie większej niż 0,25 ha, położoną na terenach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele wypoczynkowe-rekreacyjne i mającą służyć do takich celów kombatantowi i jego bliskim. W żadnym razie nie może to być działka położona na terenach użytków rolnych lub leśnych, o powierzchni przekraczającej wskazaną wielkość, która mogłaby być racjonalnie wykorzystana na cele rolnicze lub leśne.
W świetle powyższego, sporna działka - ze względu na powierzchnię i przeznaczenie - nie może być uznana za działkę rekreacyjną w rozumieniu art. 18 ust. 1 pkt 3 ustawy kombatanckiej i z tego powodu żądanie skarżącego nie mogłoby być uwzględnione. W tej sytuacji, skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu stosownie do art. 207 par. 5 Kpa.