Uzasadnienie
Uchwałą nr VI/52/94 z dnia 20 grudnia 1994 r. Rada Miejska w J. ustaliła na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./ oraz par. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7 grudnia 1994 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 132 poz. 675/ stawki podatku od nieruchomości, określając je w następujący sposób:
- od budynków mieszkalnych lub ich części 0,18 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej.
- od budynków lub ich części związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą - 6,63 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej,
- od komórek, wiat, szop itp. 1 zł od 1 m2,
- od pozostałych budynków /garaży, obiektów zajętych na działalność statutową/ - 2,21 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej,
- od budowli - 2 proc. ich wartości,
- od gruntów - 0,22 zł od 1 m2 powierzchni gruntu, jeśli grunt jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej i 0,02 zł za każdy m2 od pozostałych gruntów /par. 1/.
Rada Miejska postanowiła wprowadzić dla osób fizycznych ulgi w wysokości 50 proc. ustalonej stawki od budynków mieszkalnych lub ich części, jeżeli zastosowano w tych budynkach ogrzewanie ekologiczne, a w szczególności elektryczne, gazowe, olejowe, słoneczne, wiatrowe lub z miejskiej sieci ciepłowniczej /par. 2 uchwały/.
Natomiast budynki lub ich części przydzielone do bezpłatnego użytkowania osobom, które przekazały gospodarstwa rolne w zamian za świadczenia emerytalne /jeśli nie są wynajmowane lub wydzierżawiane/ oraz budynki zajęte na domy opieki społecznej, żłobki, muzea, archiwa publiczne, biblioteki publiczne, teatry, kina /z wyjątkiem powierzchni wykorzystywanej na działalność gospodarczą/, a także przeznaczone na potrzeby publicznej służby zdrowia, na działalność charytatywną oraz na potrzeby jednostek organizacyjnych kultury fizycznej, sportu i turystyki - zwolniono od podatku od nieruchomości całkowicie.
Powyższą uchwałę - w części dotyczącej unormowania zawartego w par. 2, przewidującego ulgi dla osób fizycznych, które zastosowały w swoich budynkach ogrzewanie ekologiczne - zaskarżyła Spółdzielnia Mieszkaniowa, zarzucając naruszenie art. 67 ust. 3 przepisów konstytucyjnych utrzymanych w mocy na podstawie art. 77 Ustawy konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 84 poz. 426/ przez pogwałcenie zasady równości obywateli wobec prawa bez względu na ich status i położenie społeczne.
Uchwała, przewidując zniżki w podatku /od nieruchomości/ dla osób fizycznych będących właścicielami budynków mieszkalnych lub ich części i odmawiając takich uprawnień osobom fizycznym zrzeszonym w skarżącej spółdzielni mieszkaniowej, dyskryminuje tych ostatnich i dzieli obywateli na uprzywilejowanych i nieuprzywilejowanych oraz utrwala nierówność społeczną.
Wskazując na powyższe argumenty, skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności par. 2 zaskarżonej uchwały oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w J. wywodziła, że celem zastosowania ulgi podatkowej jest uzyskanie pozytywnych efektów w zakresie ochrony środowiska zanieczyszczonego dotychczas przez określony krąg podmiotów. Skarżąca spółdzielnia nie należy do tych podmiotów, od szeregu lat bowiem korzysta z ogrzewania Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Cieplnej i nie będzie musiała ponosić nakładów na poprawę czystości powietrza w mieście. Na tej podstawie Rada Miejska wniosła o oddalenie skargi jako bezpodstawnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Szczegółowe przypadki zwolnień od podatku od nieruchomości zostały określone w przepisie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./. Ustęp 2 powołanego artykułu zawiera upoważnienie dla rady gminy do wprowadzenia na jej obszarze dalszych zwolnień od podatku od nieruchomości, innych niż określone w ust.
- Ustawodawca wprowadzając powyższe uprawnienie nie określił kryteriów, którymi rada gminy powinna kierować się stosując dodatkowe ulgi i zwolnienia od podatku. Nie oznacza to jednak, że rada gminy podejmując uchwałę w trybie art. 7 ust. 2 powołanej ustawy nie jest niczym skrępowana i może działać całkowicie dowolnie.
Uchwała rady gminy podjęta na podstawie upoważnienia ustawowego jest aktem prawnym, powszechnie obowiązującym na obszarze danej gminy /art. 40 ust. 1 i art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym, Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./. Uchwała taka zatem musi odpowiadać warunkom, jakie powinny spełniać przepisy powszechnie obowiązujące. Pomijając kwestię techniki legislacyjnej - uchwała rady gminy jako akt prawny powszechnie obowiązujący na terenie gminy nie może pozostawać w sprzeczności z aktem prawnym wyższego rzędu, jakim jest ustawa i ustawa zasadnicza.
Tymczasem par. 2 zaskarżonej uchwały narusza postanowienia art. 67 ust. 2 Przepisów konstytucyjnych utrzymanych w mocy na podstawie art. 77 Ustawy konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 84 poz. 426/. W myśl tego przepisu wszyscy obywatele Rzeczypospolitej Polskiej mają równe prawa. Natomiast par. 2 zaskarżonej uchwały dzieli obywateli na tych, którzy są zwolnieni częściowo od podatku od nieruchomości, i na tych, którzy opłacają podatek w pełnej wysokości określonej w par. 1 uchwały.
Oczywiście zwolnienia od podatku od nieruchomości /częściowe lub całkowite/, zastosowane na podstawie upoważnienia wynikającego z art. 7 ust. 2 cyt. ustawy, mogą mieć charakter zarówno przedmiotowy, jak i podmiotowy. Nie można jednak wprowadzać różnicy między podmiotami pozostającymi w takiej samej lub chociażby analogicznej sytuacji faktycznej i prawnej, jednych uprzywilejowując, a drugich dyskryminując.
Według par. 2 omawianej uchwały, zwalnia się osoby fizyczne od podatku od nieruchomości - w 50 proc. ustalonej stawki - od budynków mieszkalnych lub ich części, w których zastosowano ogrzewanie ekologiczne. Zwolnieniu podlegają więc właściciele budynków lub wyodrębnionych lokali mieszkalnych będący osobami fizycznymi. Nie korzystają z takiego zwolnienia inne podmioty, mimo że spełniają dalsze kryteria, określone w powołanym przepisie, a w szczególności spółdzielnie mieszkaniowe. Konsekwencje takiej nierówności ponoszą, w rzeczy samej, członkowie zrzeszeni w tych spółdzielniach. Spółdzielnia mieszkaniowa jest płatnikiem podatku od nieruchomości, lecz koszty jego uiszczenia rozkładane są na członków spółdzielni w niej zrzeszonych, czyli na osoby fizyczne. Członkowie spółdzielni bowiem, zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze /Dz.U. nr 30 poz. 210 ze zm./ są właścicielami jej majątku.
Uwagi powyższe mogą odnosić się również do innych osób prawnych, które są właścicielami budynków mieszkalnych, jeżeli odpowiadają kryteriom, o których wyżej mowa, oraz gdy ciężar kosztów związanych z ponoszeniem podatku od nieruchomości rozkładają na osoby fizyczne zajmujące lokale w tych budynkach.
W świetle powyższych wywodów skarga Spółdzielni Mieszkaniowej zasługuje na częściowe uwzględnienie. Na podstawie art. 216a par. 1 Kpa w związku z art. 207 par. 3 Kpa należało stwierdzić nieważność par. 2 zaskarżonej uchwały w części, w jakiej pomija się w zwolnieniu od podatku w wysokości 50 proc. ustalonej stawki inne podmioty niż osoby fizyczne, zobowiązane do uiszczania podatku od nieruchomości od budynków mieszkalnych, które odpowiadają kryteriom określonym w tym przepisie. Natomiast w pozostałej części należało skargę oddalić. Żądanie bowiem stwierdzenia nieważności całego par. 2 zaskarżonej uchwały jest bezpodstawne.
Rada Miejska w J. wprowadziła na mocy powołanego przepisu ulgi podatkowe dla osób fizycznych opłacających podatek od nieruchomości od budynków mieszkalnych, w których zastosowano ogrzewanie ekologiczne. Celem częściowego zwolnienia od podatku od nieruchomości jest zachęcanie właścicieli domów mieszkalnych /lub ich części/ do zaniechania ogrzewania mieszkań węglem lub koksem, a tym samym przyczynienia się do poprawy czystości powietrza.
Uchwała Rady Miejskiej w tej części znajduje podstawę w art. 7 ust. 2 powołanej wyżej ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Kryteria ekonomiczne, na których oparto się przy wprowadzeniu ulgi podatkowej, nie podlegają kontroli sądu, sądowa kontrola zaskarżonej uchwały ogranicza się jedynie do badania jej legalności.
Z tych powodów dalej idącą skargę należało oddalić na mocy art. 207 par. 5 Kpa w zw. z art. 216a par. 1 Kpa jako bezzasadną.