Uzasadnienie
Michał H. w dniu 6 kwietnia 2000 r. zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu samochód osobowy marki "Mitsubishi", z jednoczesnym żądaniem zastosowanie zwolnienia od cła przewidzianego w art. 190 par. 1 pkt 6 lit. "a" Kodeksu Celnego.
Dyrektor Urzędu Celnego w L. decyzją z dnia 18 kwietnia 2000 r. (...) uznał zgłoszenie za nieprawidłowe w zakresie uznania samochodu "Mitsubishi" za wolny od cła na podstawie art. 190 par. 1 pkt 6 lit. "a" Kodeksu celnego i określił kwotę długu celnego. Organ I instancji stwierdził przy tym, iż przedmiotowy pojazd nie był użytkowany przez importera w czasie pobytu za granicą, w związku z tym brak jest podstaw do uznania go za wolny od cła w oparciu o powyższy przepis.
Od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Legnicy Michał H. wniósł odwołanie, wnosząc ojej uchylenie i zwolnienie samochodu od cła.
Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 31 maja 2001 r. (...) - wy daną na podstawie art. 233 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, art. 190 par. 1 pkt 6 lit. "a" ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./, par. 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 grudnia 1997 r. w sprawie trybu, warunków, okresu zwolnienia od cła, norm ilościowych oraz dokumentów wymaganych do stwierdzenia podstawy stosowania zwolnienia od cła rzeczy stanowiących mienie niektórych osób fizycznych /Dz.U. nr 156 poz. 1023/ - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy stwierdził, że stosownie do art. 190 par. 1 pkt 6 lit. "a" Kodeksu celnego przywóz towarów z zagranicy w ramach ustanowionych norm zwolniony jest od cła, jeżeli przedmiotem przywozu są rzeczy stanowiące mienie osoby fizycznej, będącej w rozumieniu przepisów prawa dewizowego osoba krajową, przebywającej czasowo za granicą, za zgodą władz kraju pobytu, przez co najmniej 1 r., które służyły tej osobie do użytku osobistego lub domowego, z zastrzeżeniem ich nieodstępowania przez okres 2 lat, licząc od dnia dopuszczenia mienia do obrotu. Zgodnie natomiast z par. 3 ust. 2 cytowanego wyżej rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 grudnia 1997 r. w wypadku przywozu środków transportu podlegających rejestracji, osoby o których mowa w art. 190 par. 1 pkt 6 Kodeksu celnego, są zobowiązane do przedłożenia dowodów rejestracyjnych wystawionych na nazwisko tych osób.
Z zaświadczenia Ambasady RP w Pradze z dnia 10 marca 2000 r. (...) wynika, iż importer przebywał czasowo w Republice Czeskiej od dnia 1 lipca 1996 r. do dnia 31 grudnia 1999 r. Z umowy sprzedaży samochodu wynika, że został on przez importera zakupiony w Niemczech w dniu 25 października 1999 r. Importer przesłuchany w dniu 6 kwietnia 2000 r. w charakterze świadka zeznał, iż w dniu 15 października 1999 r. przedmiotowym samochodem odbył jazdę próbną, a także, iż podczas tej jazdy miał miejsce wypadek. W wyniku wypadku samochód został uszkodzony. Tego samego dnia samochód został wyrejestrowany.
Organ stwierdził jednak, że z dokumentu rejestracyjnego /Fahrzeugbrief/, wystawionego na Matthias P. wynika, że przedmiotowy samochód w okresie od 15 października 1999 r. do 16 marca 2000 r. był wyrejestrowany. Importer w dniu 16 marca 2000 r. otrzymał dokument Intemationaler Zulassungsschein /wywozowe tablice celne/ wystawiony na jego nazwisko. W takim stanie faktycznym organ odwoławczy stwierdził, że samochód jest wolny od cła z mocy art. 190 par. 1 pkt 6 lit. "a" Kodeksu celnego, jeżeli stanowi własność osoby krajowej w czasie jej pobytu czasowego za granicą i jest przez nią użytkowany w czasie tego pobytu. Warunki te muszą być spełnione łącznie. Dokumentem potwierdzającym użytkowanie samochodu jest dowód rejestracyjny wystawiony na nazwisko osoby, o której mowa w art. 190 par. 1 pkt 6 lit. "a" Kodeksu celnego.
W związku z tym, iż przedmiotowy samochód został zarejestrowany na nazwisko importera w dniu 16 marca 2000 r., a więc już po zakończeniu pobytu za granicą, a także z uwagi na to, że w chwili zakupu pojazd był wyrejestrowany i stan taki trwał do dnia 16 marca 2000 r. - w ocenie organu brak jest podstaw do uznania, iż służył on importerowi do użytku w czasie pobytu za granica. Niezależnie od tego organ zauważył, że przedmiotowy samochód stał się mieniem importera dopiero po jego zakupie. W związku z tym fakt, iż importer rzekomo użytkował pojazd, w czasie kiedy nie stanowił on jeszcze jego własności, nie ma wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.
Prezes Głównego Urzędu Ceł uznał także, że brak jest również podstaw do uznania, iż samochód został sprowadzony przy pierwszym przyjeździe do kraju po zakończeniu pobytu za granicą oraz że służył on realizacji przesiedlenia się do Polski. Po zakończeniu pobytu za granicą w grudniu 1999 r. importer wrócił do Polski, natomiast samochód został sprowadzony do kraju w marcu 2000 r. przez Ireneusza S. Organ odwoławczy, w związku z treścią odwołania przyjął, że tryb odwoławczy ma pierwszeństwo przed trybem nadzwyczajnym, jakim jest stwierdzenie nieważności decyzji. Dlatego pismo z dnia 19 kwietnia 2000 r. - zredagowane jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji - zostało rozpatrzone jako odwołanie, gdyż wpłynęło w terminie zastrzeżonym do wniesienia odwołania.
Decyzja ta stała się przedmiotem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Skarżący w pierwszej kolejności zarzucał, że przed sprowadzeniem samochodu z zagranicy uzyskał w urzędzie celnym informację o warunkach i rodzaju dokumentów, jakie musi przedstawić w celu zwolnienia samochodu od cła. Uzyskana informacja była innej treści, aniżeli decyzje wydane w tej sprawie.
Skarżący kwestionował także pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji, że jedynym dowodem potwierdzającym użytkowanie samochodu za granicą jest dowód rejestracyjny wydany na nazwisko importera. Niezależnie od tego w ocenie importera fakt przedłożenia do odprawy dowodu wydania tablic celnych jest równoznaczne ze spełnieniem warunku przedłożenia dowodu rejestracyjnego. Skarżący powołał się przy tym na wyrok NSA SA/Lu 1732/92 - ONSA 1994 Nr 4 poz. 151 oraz na wyrok w sprawie V SA 536/92 - ONSA 1993 Nr 4 poz. 104.
Zarzucał też, że z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, iż samochód został zakupiony w czasie pobytu importera zagranicą, a także to, że pojazd ten był przez niego użytkowany w czasie pobytu zagranicą. Skarżący kwestionował przy tym stanowisko organów celnych, że użytkowanie samochodu przed datą jego formalnego zakupu nie ma znaczenia. Powołany wyżej przepis nie zakreśla, bowiem ram czasowych użytkowania, ani też stanu prawnego samochodu w czasie użytkowania przez importera.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, powołał się na swoją wcześniejszą argumentację i dodatkowo zarzucił, że wykonywanie samochodem jazdy próbnej nie jest równoznaczne z użytkowaniem samochodu dla celów osobistych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna
Zgodnie z art. 22 ust. 2-4 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ uchylenie zaskarżonej decyzji może nastąpić tylko wówczas, gdy w toku rozpoznawania sprawy Sąd stwierdzi, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu administracyjnego jest nielegalna, a więc narusza prawo w zakresie wskazanym w tych przepisach. W przypadku natomiast braku podstaw do takiego stwierdzenia, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 27 ust. 1 cytowanej ustawy.
W niniejszej sprawie nie ma podstaw do stwierdzenia, że organy celne naruszyły prawo.
W szczególności chybiony jest pogląd skarżącego, że decyzja Prezesa Głównego Urzędu Ceł narusza art. 190 par. 1 pkt 6 lit. "a" ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./.
Stosownie do tego przepisu rzecz stanowiąca własność importera podlega zwolnieniu od cła, jeżeli służyła importerowi do jego użytku w czasie pobytu zagranicą, przy czym pobyt ten odbywał się za zgodą władz danego kraju i trwał przez okres nie krótszy, aniżeli wymieniony w tym przepisie. W niniejszej sprawie nie było sporne, ze skarżący spełniał warunek pobytu w Republice Czeskiej za zgodą władz tego państwa, a także, iż pobyt ten trwał przez okres dłuższy, aniżeli 12 miesięcy. Sporne było natomiast to, czy sprowadzony przez skarżącego samochód osobowy służył jemu w czasie pobytu w Republice Czeskiej.
Naczelny Sąd Administracyjny w tej części podziela stanowisko organów celnych. Zasadnie, bowiem przyjęły te organy, że sprowadzony przez skarżącego samochód nie może być uznany za mienie, którym skarżący posługiwał się w okresie pobytu zagranicą.
Niezależnie, bowiem od zarzutów skargi importer pomija okoliczność, że użyte w cytowanym przepisie sformułowanie "(...) służyły tej osobie do użytku osobistego i domowego (...)" zostało ograniczone przez dalsze regulacje ustawowe. Stosownie, bowiem do par. 5 pkt 1 tego przepisu Minister Finansów został upoważniony do określenia rodzaju dokumentów stanowiących podstawę zwolnienia od cła. Wykorzystując delegację ustawową Minister Finansów w par. 3 ust. 2 rozporządzenia z dnia 12 grudnia 1997 r. w sprawie trybu, warunków, okresu zwolnienia od cła, norm ilościowych oraz dokumentów wymaganych do stwierdzenia podstawy zwolnienia /Dz.U. nr 156 poz. 1023/ unormował, że w przypadku sprowadzenia środka transportu podlegającego rejestracji importer jest zobowiązany przedstawić dokument rejestracji, który został wydany na nazwisko osoby sprowadzającej samochód na polski obszar celny.
Takie unormowanie oznacza, że w rozumieniu art. 190 par. 1 pkt 6 lit. "a" ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./ samochodem osobowym służącym do użytku osobistego lub domowego w czasie pobytu importera zagranicą jest tylko taki samochód, który został zarejestrowany na nazwisko importera.
W związku z tym, że analizowany przepis Kodeksu celnego wiąże fakt użytkowania samochodu do celów osobistych lub domowych z okresem pobytu importera zagranicą, zarejestrowanie samochodu na nazwisko importera winno, zatem odnosić się również do tego okresu.
W konsekwencji, spełnienie warunku określonego w par. 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 grudnia 1997 r. w sprawie trybu, warunków, okresu zwolnienia od cła, norm ilościowych oraz dokumentów wymaganych do stwierdzenia podstawy zwolnienia od cła rzeczy stanowiących mienie niektórych osób /Dz.U. nr 156 poz. 1023/ następuje jedynie wówczas, gdy importer ubiegający się o zwolnienie od cła na podstawie art. 190 par. 1 pkt 6 lit. "a" ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./ w chwili odprawy celnej przedstawi wydany w okresie pobytu importera zagranicą, o którym mowa w tym przepisie Kodeksu celnego, dowód rejestracji samochodu wydany na jego nazwisko.
Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wskazany wyżej przepis par. 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 grudnia 1997 r. został wydany w celu ujednolicenia postępowania w spornych w poprzednim okresie sytuacjach, gdy samochód nie został zarejestrowany na nazwisko importera. Przepis ten inkorporuje, zatem stanowisko wyrażone w poprzednim stanie prawnym przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 maja 1996 r. III ARN 97/95 - OSNAPU 1997 nr 1 poz.
3. Poczynając, więc od daty wejścia w życie cytowanego rozporządzenia, to jest od dnia 1 stycznia 1998 r., zasada wypracowana w orzecznictwie Sądu Najwyższego przybrała moc ustawowej normy prawnej. Aktualny jest, więc również obecnie pogląd, że dowodem użytkowania samochodu do celów osobistych lub domowych w okresie pobytu importera zagranicą na zasadach określonych w art. 190 par. 1 pkt 6 lit. "a" Kodeksu celnego jest fakt dopuszczenia w tym okresie samochodu do ruchu na terenie kraju pobytu importera, a zatem zarejestrowania samochodu na nazwisko importera.
Przepis par. 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 grudnia 1997 r. posługuje się pojęciami "(...) środków transportu podlegających rejestracji (...)" oraz "(...) dowodów rejestracyjnych (...), nie definiując jednocześnie tych pojęć. Należy, więc przyjąć, że pojęcia te zostały użyte w takim znaczeniu, jakie w odniesieniu do środków transportowych używają je inne akty prawne. W rozumieniu art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. nr 98 poz. 602 ze zm./ "dowód rejestracyjny" stanowi dowód urzędowego dopuszczenia pojazdu do ruchu na drogach publicznych. Skoro, zatem cytowane rozporządzenie wymaga przedstawienia dowodu rejestracyjnego samochodu wydanego na nazwisko importera oznacza to, że chodzi o dokument uprawniający do poruszania się po drogach danego państwa, przy czym dokument ten musi być wydany na nazwisko osoby ubiegającej się o zwolnienie od cła i to w okresie jej pobytu zagranicą.
W świetle tej regulacji nie ma znaczenia zarzut skarżącego, że w okresie pobytu zagranicą za zgoda poprzedniego właściciela miał on prawo do użytkowania przedmiotowego samochodu. Nie ulega, bowiem wątpliwości, że samochód nie był wtedy zarejestrowany na nazwisko skarżącego. Nie istnieje, zatem wymagany przez prawo dowód, że samochód był używany przez importera w czasie jego pobytu zagranicą.
Warunku tego w tej sprawie nie spełnia dokument potwierdzający wydanie tzw. tablic celnych. Dokument ten został, bowiem wydany już po dacie powrotu skarżącego z pobytu w Republice Czeskiej. Dowód ten nie może, zatem potwierdzać faktu, że samochód był przez niego wykorzystywany w okresie pobytu zagranicą.
W sprawie nie ma także podstaw do podzielenia zarzutu skargi, że importer został wprowadzony w błąd przez funkcjonariuszy służby celnej. W toku postępowania skarżący nie przedstawił na te okoliczność żadnych dowodów. Zgłoszony, zatem w skardze zarzut należy uznać za gołosłowny.
Powołane w skardze orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zostały wydane w innym stanie prawnym i dlatego w tej sprawie nie mogą być przydatne. Niezależnie jednak od powyższego należy wskazać, że rozstrzygnięcie tej sprawy było uzależnione od wykazania istnienia dowodu rejestracyjnego wydanego na nazwisko importera w okresie jego pobytu w republice Czeskiej, poglądy zaś wyrażone w cytowanych wyrokach dotyczą innych zagadnień.
Reasumując należy stwierdzić, że organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły prawa w sposób określony na wstępie niniejszych wywodów.
Stwierdzenie tej okoliczności stanowi podstawę do oddalenia skargi w oparciu o przepis art. 27 ust. 1 ustawy o NSA.
Z tych przyczyn Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.