Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Leszka C. do Naczelnego Sądu Administracyjnego jest decyzja z dnia 30 stycznia 1982 r. nr GT.V.8174-1/15/82, wydana z upoważnienia Wojewody Wałbrzyskiego, i utrzymana przez nią w mocy decyzja podjęta z upoważnienia Prezydenta Miasta W. w dniu 13 grudnia 1961 nr SL/8174/1158/81, odmawiające skarżącemu przydzielenia zajmowanego mieszkania przy ul. Sz. nr 15/14 i nakazujące jego opróżnienie i przekwaterowaniem się do lokalu przy ul. B. nr 33 m. 3 w W. wydając zaskarżoną decyzję organ II instancji ustalił, że najemcą lokalu przy ul. Sz., złożonego z pokoju i kuchni o powierzchni ogólnej 35,38 m2, w tym mieszkalnej 21,56 m2, była matka skarżącego - Cecylia C., która w lipcu 1981 r. otrzymała spółdzielczy lokal mieszkalny kategorii M-4 przy ul. B. 33 m. 3 o powierzchni ogólnej 62,60 m2, w tym mieszkalnej 42,90 m2. Przed odebraniem przydziału tego mieszkania najemczyni złożyła oświadczenie, że dotychczas zajmowany lokal przekaże do dyspozycji organu administracji. Jednakże pozostawiła w nim swego syna, który w listopadzie 1981 r. wystąpił o przydzielenie lokalu w trybie art. 39 prawa lokalowego. Odmowa uwzględnienia tego wniosku została uzasadniona umieszczeniem również skarżącego w decyzji o przydzieleniu mieszkania spółdzielczego przy ul. B. jego matce.
Skarżący podnosi, że spełnił wszystkie warunki stosowania wobec niego art. 39 prawa lokalowego. Jest studentem ostatniego roku Akademii Rolniczej, wkrótce więc podejmie pracę w W. i zawrze związek małżeński. Przydzielony lokal spółdzielczy typu M-4 nie może zaspokoić potrzeb mieszkaniowych pięciu członków rodziny ujętych w przydziale, zwłaszcza że choroba ojca wymaga wyodrębnienia dla niego osobnego pokoju. oświadczenie o zwolnieniu lokalu przy ul. Sz. matka złożyła bez uzgodnienia z nim, gdyż przebywał w tym czasie na zagranicznej praktyce studenckiej.
Odpowiadając na skargę organ II instancji przyznaje, że przydział mieszkania spółdzielczego typu M-4 obejmuje wprawdzie 5 osób, to jednak skarżący ma tam "zapewnioną powierzchnię mieszkalną", a zatem brak jest podstaw do zmiany dotychczasowego stanowiska organów administracyjnych w tej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Organy orzekające w sprawie rozpatrywały wniosek skarżącego w świetle art. 39 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. nr 14 poz. 84/, którego pierwsze zdanie zobowiązuje organy administracyjne, aby osobom bliskim, pozostałym w lokalu zwolnionym przez dotychczasowego najemcę, przydziały w miarę potrzeby ten lokal w całości lub części. Ustalenie, czy z okoliczności sprawy wynikają potrzeby mieszkaniowe wnioskodawcy i jaka jest ich "miara", pozostawia przepis swobodnej ocenie organu, który - jeżeli stwierdzi istnienie takiej potrzeby - powinien przydzielić osobie bliskiej zwolniony przez najemcę lokal mieszkalny. W tym rozumieniu rozstrzygnięcie takie, to jest określenie konsekwencji prawnych ustalonego stanu faktycznego, nie należy do sfery uznania administracyjnego, lecz jest związane przepisami prawa.
Swoboda oceny potrzeb osoby ubiegającej się o przydział lokalu w omawianym trybie ma oczywiście charakter względny i ograniczony, gdyż powinna wynikać z materiału dowodowego, zebranego i rozpatrzonego w sposób przewidziany w przepisach postępowania administracyjnego.
Prawidłowość ustalenia stanu faktycznego zgodnie z powyższymi zasadami oraz oceny, czy odpowiada on znaczeniu przyjętego w normie prawnej zwrotu nieostrego "w miarę potrzeby", podlega kontroli sądu administracyjnego. Użycie tego zwrotu w normie prawnej nadaje mu znaczenie prawne, a nie tylko faktyczne, przedmiotem zaś oceny sądu jest zgodność zaskarżonych decyzji z prawem.
Odmawiając uwzględnienia wniosku skarżącego, organy orzekające powoływały się na dwa zwłaszcza argumenty, a mianowicie: na fakt złożenia oświadczenia przez jego matkę o zwolnieniu dotychczas zajmowanego lokalu oraz umieszczenia go w przydziale otrzymanego przez nią mieszkania spółdzielczego. Pierwszy z tych argumentów nie jest trafny dlatego, że czynności najemcy nie mogą mieć bezpośredniego wpływu na wynikające z przepisu art. 39 prawa lokalowego uprawnienia osób bliskich najemcy pozostałych w lokalu. Prawo do przydzielenia zwolnionego lokalu omawiany przepis przyznaje bowiem osobie bliskiej najemcy, a nie samemu najemcy, który nie może zrzec się tego prawa w imieniu swoich bliskich. co się natomiast tyczy drugiego argumentu, użytego przez organy orzekające w sprawie, to należy stwierdzić, że powołany jako podstawa prawna zaskarżonych decyzji art. 39 prawa lokalowego nie zawiera w swej treści ograniczenia, które wykluczałoby możliwość ubiegania się o przydzielenie zwolnionego lokalu przez osobę objętą przydziałem innego lokalu. Warunkiem koniecznym, wynikającym z treści tego przepisu, jest tylko przynależność do kręgu osób bliskich /art. 8 prawa lokalowego/ oraz pozostanie w lokalu zwolnionym przez dotychczasowego najemcę. Natomiast umieszczenie tej osoby w decyzji o przydziale najemcy innego mieszkania jest okolicznością, która powinna być rozważona przez organ orzekający podczas oceny "miary potrzeb" strony.
Motywy zaskarżonych decyzji nie zawierają uzasadnienia stanowiska organów orzekających, że umieszczenie skarżącego wraz z czterema innymi członkami rodziny w przydziale spółdzielczego lokalu mieszkalnego kategorii M-4 zaspokoi jego potrzeby mieszkaniowe. Skoro przy projektowaniu tego mieszkania, zgodnie z obowiązującymi normatywami, przewidziano potrzeby tylko czterech osób, to wyprowadzony przez organy orzekające wniosek, że mieszkanie to zaspokoi potrzeby także piątej osoby, to jest skarżącego, wymagał szczegółowego uzasadnienia, a nie tylko ogólnego i pośredniego odwołania się w odpowiedzi na skargę do norm powierzchni mieszkaniowej. Przepisy dotyczące tych norm są wprawdzie stosowane tylko posiłkowo przy ocenie stanu zaludnienia spółdzielczego lokalu mieszkaniowego, to jednak należy wskazać organom orzekającym, że zgodnie z par. 7 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 1974 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów prawa lokalowego /Dz.U. nr 26 poz. 152 ze zm./ lokale odpowiadające normatywom projektowania zasiedla się według tych normatywów, obowiązujących w dniu przydzielenia mieszkania. W tym świetle nie znajduje wystarczającego uzasadnienia pogląd organów, że skarżący "ma zapewnioną powierzchnię mieszkalną" w lokalu spółdzielczym, przydzielonym jego matce i powierzchnia ta zaspokaja jego "potrzeby" w znaczeniu nadanym temu pojęciu w art. 39 prawa lokalowego. Rozważenia i ustosunkowania się w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wymagały także inne okoliczności podniesienie przez skarżącego, a odnoszące się do potrzeb mieszkaniowych wynikających m.in. z zamiaru zawarcia małżeństwa oraz stanu zdrowia ojca skarżącego.
Reasumując stwierdzić należy, że organy orzekające w sprawie nie rozpatrzyły wszystkich okoliczności faktycznych określających potrzeby mieszkaniowe skarżącego, do czego zobowiązywał je zarówno zastosowany przepis prawa materialnego, jak i przepisy normujące postępowanie administracyjne, zwłaszcza art. 7 i art. 77 par. 1 Kpa, a stanowisko zajęte przez te organy nie zostało uzasadnione zgodnie z wymaganiami stawianymi w art. 107 par. 3 Kpa.
Ustalone przez sąd naruszenie przepisów postępowania administracyjnego miało istotny wpływ na uwzględnienie słusznego interesu strony, a w konsekwencji i na ostateczny wynik sprawy. Przyjmując, że umieszczenie skarżącego w przydziale mieszkania spółdzielczego na rzecz jego matki, wystawionego niezgodnie z normatywem projektowania, wyłącza go z możliwości uzyskania przydziału w trybie art. 39 prawa lokalowego, organy orzekające naruszyły także ten przepis prawa materialnego przez błędną jego wykładnię.
W tym stanie rzeczy - na mocy art. 207 par. 1 i par. 2 pkt 1 i 3 Kpa orzeczono jak w sentencji, zasądzając koszty na rzecz skarżącego zgodnie z art. 208 Kpa.