Uzasadnienie
Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe spółka z o.o. zaskarżyło do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzję Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję Urzędu Skarbowego dotyczącą wymiaru opłaty skarbowej w kwocie 8.790.000 zł.
W dniu 6 czerwca 1991 r. skarżące Przedsiębiorstwo zawarło z Giełdą "umowę o współpracę", w której w par. 4 strony ustaliły, że Giełda sfinansuje dla Przedsiębiorstwa zakup artykułów gospodarstwa domowego i kwiatów, natomiast Przedsiębiorstwo, po sprzedaży tego towaru, przekaże na konto Giełdy "cenę ich zakupu plus 50 procent zysku". Strony postanowiły też, że towar nabyty przez Przedsiębiorstwo będzie składowany w magazynach Giełdy.
W wyniku przeprowadzenia przez Urząd Kontroli Skarbowej kontroli dokumentów i ewidencji księgowej Przedsiębiorstwa stwierdzono, że prezes spółki pobrał z kasy Giełdy gotówkę w łącznej kwocie 439.530.000 zł i po wymianie tych pieniędzy na walutę obcą w dniu 10 czerwca 1991 r. dokonał zapłaty za zakupione od kontrahentów zagranicznych towary. Ustalono też, że faktury zostały wystawione na Przedsiębiorstwo, a towar był składowany u nabywcy, tj. Przedsiębiorstwa, które też opłacało cło i podatek obrotowy.
Uznając, iż w ramach zawartej umowy o współpracy, strony w zakresie wskazanym wynikami kontroli zawarły trzy umowy pożyczki na łączną kwotę 439.530.000 zł. Urząd Skarbowy nie uwzględnił zarzutów strony skarżącej zgłoszonych do protokołu z kontroli i wymierzył Przedsiębiorstwu opłatę skarbową od zawartych umów pożyczki w kwocie 8.790.000 zł. W uzasadnieniu decyzji powołano się na wyjaśnienia prezesa, z których - zdaniem Urzędu - wynikało, że postanowienia umowy o współpracy nie były przez strony realizowane, a wypłacenie Przedsiębiorstwu gotówki miało charakter pożyczki.
Odwołując się od powyższej decyzji pełnomocnik skarżącego Przedsiębiorstwa zarzucił naruszenie przepisów art. 720 Kc art. 65 par. 2 Kc i art. 7, art. 77 par. 1 Kpa i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania. Zdaniem odwołującego, organy podatkowe błędnie interpretują treść par. 2 i par. 4 umowy, które nie określają, że Przedsiębiorstwo stanie się właścicielem zakupionego w ramach umowy o współpracę towaru, jak też nie precyzują obowiązku zwrotu pieniędzy, a jedynie ustalają warunki wzajemnego dokonywania rozliczeń pomiędzy stronami umowy. W umowie nie została też określona kwota, jaką Giełda zobowiązała się przeznaczyć na sfinalizowanie zakupu towaru. Zakwestionowano też dalsze ustalenia organów podatkowych wskazując, iż o ocenie towaru strony decydowały wspólnie /cennik sporządzony został na druku firmowym Giełdy/ oraz, że towar był częściowo składany w magazynach Giełdy.
Zarzucono, że zarówno treść umowy jak i dokonane czynności faktycznie wskazują, że między stronami doszło do zawarcia umowy o współpracy, która jest umową nienazwaną i nie podlega opłacie skarbowej.
Izba Skarbowa nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutów odwołania, utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. Nie negując wzajemnej współpracy obu podmiotów gospodarczych, tj. Giełdy i Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowo-Usługowego, zdaniem Izby Skarbowej w ramach tej współpracy doszło do zawarcia umowy pożyczki, a kwalifikacja prawna tej umowy ma swoje uzasadnienie w postanowieniach umowy z dnia 6 czerwca 1991 r. i stanie faktycznym. Nie podzielono też zarzutu odwołania dotyczącego naruszenia przepisów art. 65 par. 2 Kc i art. 720 Kc, wskazując, iż z treści tych przepisów wynika, że podstawą do ustalenia charakteru umowy nie jest wyłącznie jej treść, ale też zgodny zamiar i cel umowy. Powołane przez skarżące Przedsiębiorstwo w odwołaniu faktury, na których Giełda figuruje jako nabywca towarów, cennik, noty obciążeniowe itp., zdaniem organu podatkowego, mogą świadczyć o transakcjach Giełdy prowadzonych we własnym imieniu i na własny rachunek niezależnie od przedmiotowych pożyczek.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżące Przedsiębiorstwo podtrzymało w całości argumentację zawartą w odwołaniu.
Izba Skarbowa, odpowiadając na skargę, wniosła o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Spór w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy w ramach zawartej przez strony umowy o współpracy doszło do zawarcia trzech umów pożyczek na łączną kwotę 439.530.000 zł, od których powinna być uiszczona opłata skarbowa.
Sąd podziela w tym zakresie stanowisko organów podatkowych. Zgodnie z treścią art. 720 Kc, przez umowę. pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący pożyczkę zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. W wykonaniu zawartej przez strony umowy o współpracy Giełda zobowiązała się sfinansować zakup dla Przedsiębiorstwa określonych towarów, natomiast Przedsiębiorstwo po sprzedaży tych towarów zobowiązało się do przekazania na konto Giełdy ceny zakupu towarów oraz 50 procent zysku - par. 4 umowy.
Już sama treść powyższego postanowienia umowy może wskazywać, iż umowa o współpracy w tym zakresie miała charakter pożyczki. Potwierdza to także realizacja ww. postanowienia umowy, w wykonaniu którego prezes spółki pobrał z kasy Giełdy gotówkę w łącznej kwocie 439.530.000 zł, którą po wymianie na walutę obcą przeznaczył na zapłatę za towar sprowadzony od kontrahentów zagranicznych. Nabyte za granicą towary były składowane w magazynach Przedsiębiorstwa i przez nie sprzedawane. Z oświadczenia prezesa wynika też, że od sprowadzonego towaru Przedsiębiorstwo opłacało cło i podatek obrotowy. Słusznie w tej sytuacji przyjęły organy podatkowe, że w zakresie zakupu i sprzedaży towarów kupionych za pieniądze przekazane przez Giełdę Przedsiębiorstwo działało we własnym imieniu i na własny rachunek jako jeden podmiot gospodarczy, co z kolei wskazuje, że pobrane przez prezesa Przedsiębiorstwa z kasy Giełdy pieniądze w łącznej kwocie 439.530.000 zł stanowią faktyczną pożyczkę.
Wykonanie w tym zakresie postanowień umowy odpowiada więc art. 720 Kc, między stronami doszło bowiem do przekazania określonej ilości pieniędzy i do zwrotu kwoty zaciągniętej pożyczki wraz z 50 procent zyskiem uzyskanym ze sprzedaży towarów nabywanych za te pieniądze /par. 2 i par. 4 umowy/.
Zaznaczyć przy tym należy, że umowa o współpracy może być realizowana w różnych formach, między innymi również przez udzielenie pożyczek i w ocenie sądu taki właśnie charakter miała przedmiotowa umowa w zakresie realizacji postanowień par. 4 przewidującego sfinansowanie przez Giełdę zakupu dla Przedsiębiorstwa towarów. Uznając zatem za prawidłowe stanowisko organów podatkowych, że w ramach zawartej przez strony umowy o współpracę doszło do zawarcia trzech umów pożyczek pieniędzy, które zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 lit. "c" ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./ podlegają opłacie skarbowej, Sąd nie uwzględnił zarzutów skargi i na podstawie art. 207 par. 5 oddalił skargę.