Uzasadnienie
Ireneusz F. jest żołnierzem odbywającym zasadniczą służbę wojskową od dnia 26 kwietnia 1995 r.
Od dnia 8 września 1993 r. prowadził on własne gospodarstwo rolne o powierzchni 9,28 ha z zabudowaniami, położone we wsi K. Jednocześnie od dnia 1 września 1988 r. był zatrudniony w Państwowej Komunikacji Samochodowej w K.G. w charakterze mechanika.
Podaniem z dnia 25 maja 1995 r. Ireneusz F. zwrócił się do Wójta Gminy K.G. z wnioskiem o uznanie go za prowadzącego gospodarstwo rolne. W podaniu i w dodatkowym piśmie wyjaśnił, że przed powołaniem do wojska nie ubiegał się o odroczenie zasadniczej służby wojskowej, gdyż ojciec, z którym mieszkał, wyraził gotowość prowadzenia gospodarstwa w jego imieniu. Po powołaniu go do wojska ojciec bez żadnego uprzedzenia zaprzestał pracy w gospodarstwie.
W notatce służbowej z dnia 26 maja 1995 r., sporządzonej przez pracownika Urzędu Gminy i potwierdzonej jego podpisem, stwierdzono na podstawie wyjaśnień Ireneusza F. i oględzin gospodarstwa, że gospodarstwo "wyposażone jest w podstawowy sprzęt rolniczy, nie ma natomiast inwentarza, którego ojciec się pozbył, nie mając paszy (...). Nie są wykonane żadne prace polowe, nawet łąki wokół budynku są nie wykoszone".
Decyzją z dnia 29 maja 1995 r. nr (...) Wójt Gminy K.G., na podstawie art. 88 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. 1992 nr 4 poz. 16/ oraz par. 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 listopada 1992 r. w sprawie udzielania poborowym odroczeń czynnej służby wojskowej oraz zwalniania żołnierzy z tej służby przed jej odbyciem, a także uznawania poborowych i żołnierzy za jedynych żywicieli rodzin /Dz.U. nr 85 poz. 431/, uznał Ireneusza F. za prowadzącego gospodarstwo rolne.
Na skutek odwołania Wojskowego Komendanta Uzupełnień Wojewoda (...) decyzją z dnia 14 czerwca 1995 r. nr (...) uchylił decyzję Wójta Gminy K.G. i odmówił uznania Ireneusza F. za prowadzącego gospodarstwo rolne.
Wojewoda przyjął, że Ireneusz F., prowadząc gospodarstwo rolne, był jednocześnie pracownikiem PKS w K.G., co według par. 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 listopada 1992 r. wyłącza uznanie go za prowadzącego gospodarstwo rolne.
Przed wydaniem powyższej decyzji do akt sprawy załączone zostało wyjaśnienie Zastępcy Wójta (...), w którym stwierdzono, co następuje: "Ojciec zaprzestał pracy w gospodarstwie. Nie wykonał żadnych prac polowych, wyzbył się bydła, nie płaci zobowiązań podatkowych. Ojciec nie jest uzależniony od gospodarstwa, utrzymuje się wraz z rodziną z renty górniczej oraz pracy za granicą."
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ireneusz F. zarzucił naruszenie przez Wojewodę (...) par. 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 listopada 1992 r. Zdaniem skarżącego, przepis ten ma wyłącznie zastosowanie w sprawach odroczenia służby wojskowej poborowym przed powołaniem do odbycia służby. Po powołaniu żołnierza do wojska uznanie go za prowadzącego gospodarstwo rolne powinno być orzekane na podstawie par. 11 ust. 1 tego rozporządzenia. Przepis ten nie uzależnia możliwości stwierdzenia konieczności osobistego prowadzenia gospodarstwa rolnego przez żołnierza od tego, czy żołnierz przed powołaniem do wojska był zatrudniony na warunkach umowy o pracę lub stosunku służbowego.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi. (...)
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Według art. 87 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. 1992 nr 4 poz. 16 ze zm./ żołnierza zwalnia się z zasadniczej służby wojskowej przez jej odbyciem w razie konieczności prowadzenia przez niego gospodarstwa rolnego, jeżeli posiada on to gospodarstwo na podstawie tytułu prawnego albo jeżeli jego wstępny pobiera emeryturę lub rentę inwalidzką z powodu prowadzenia tego gospodarstwa, a zarazem prowadzenie gospodarstwa jest uzależnione od osobistej pracy żołnierza.
Hipotezą tego przepisu objęte są dwa odmienne stany prawne i faktyczne: pierwszy odnosi się do prowadzenia gospodarstwa posiadanego przez żołnierza na podstawie tytułu prawnego, drugi - do gospodarstwa należącego do wstępnego /ojca, dziadka/, który pobiera emeryturę lub rentę inwalidzką z powodu prowadzenia tego gospodarstwa. W obydwu wypadkach dodatkowym warunkiem zwolnienia ze służby jest uzależnienie prowadzenia gospodarstwa od osobistej pracy żołnierza.
Ustawa nie przewiduje żadnych dalszych warunków zwalniania żołnierza ze służby ze względu na prowadzenie gospodarstwa, natomiast w art. 89 ust. 1 upoważnia Radę Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych warunków i zasad zwalniania żołnierzy z zasadniczej służby wojskowej.
Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 10listopada 1992 r. w sprawie udzielania poborowym odroczeń czynnej służby wojskowej oraz zwalniania żołnierzy z tej służby przed jej odbyciem, a także uznawania poborowych i żołnierzy za jedynych żywicieli rodzin /Dz.U. nr 85 poz. 431/ zostały określone zasady i tryb udzielania poborowym odroczeń czynnej służby wojskowej oraz zwalniania żołnierzy z tej służby przed jej odbyciem. Według par. 12 ust. 1 rozporządzenia do orzekania w sprawach zwalniania żołnierzy ze służby wojskowej z powodu konieczności prowadzenia gospodarstwa rolnego stosuje się odpowiednio par. 4 ust. 1 i 2, w którym zostały określone inne niż w ustawie szczegółowe warunki odraczania poborowemu służby wojskowej ze względu na prowadzenie gospodarstwa rolnego, a mianowicie:
1/ zamieszkiwanie poborowego /żołnierza/ w prowadzonym gospodarstwie rolnym lub innym miejscu umożliwiającym mu codzienne wykonywanie prac w tym gospodarstwie oraz 2/ niepozostawanie w stosunku pracy lub stosunku służbowym.
Jak już była o tym mowa, w art. 39 ust. 7 i art. 89 ust. 1 ustawy Rada Ministrów została upoważniona do określenia szczegółowych warunków i zasad odraczania zasadniczej służby wojskowej oraz zwalniania żołnierzy z tej służby. Rada Ministrów natomiast nie została upoważniona do ustanawiania dodatkowych, innych warunków odraczania i zwalniania ze służby wojskowej, poza warunkami przewidzianymi w szczególności w art. 39 ust. 1 pkt 2 i art. 87 ust. 2 pkt 5 ustawy. (...) Wobec tego warunki odraczania służby wojskowej bądź zwalniania żołnierzy z tej służby, określone w par. 4 ust. 1 w związku z par. 12 ust. 1 cytowanego rozporządzenia, nie mogą być stosowane w oderwaniu od warunków ogólnych, wynikających z art. 39 ust. 1 pkt 2 i art. 87 ust. 2 pkt 5 ustawy.
Oznacza to, że organ administracji nie może odmówić stwierdzenia konieczności prowadzenia gospodarstwa rolnego przez żołnierza na podstawie art. 87 ust. 2 pkt 5 cytowanej ustawy wyłącznie z powodu pozostawania żołnierza w stosunku pracy przed powołaniem do odbycia zasadniczej służby wojskowej, jeżeli po powołaniu nastąpiło całkowite zaniechanie uprawiania gruntów rolnych i likwidacja inwentarza żywego w gospodarstwie przez osobę, która w okresie służby wojskowej żołnierza miała zajmować się gospodarstwem.
Z ustaleń Wójta Gminy K.G. wynika, że po powołaniu skarżącego do służby wojskowej jego ojciec zaprzestał wykonywania wszelkich prac agrotechnicznych w gospodarstwie i wyzbył się inwentarza żywego, nie dokonał nawet skoszenia łąki położonej przy działce siedliskowej. Okoliczności te stanowiły podstawę faktyczną decyzji Burmistrza, stwierdzającej konieczność osobistego prowadzenia gospodarstwa rolnego przez skarżącego.
Wojewoda (...), rozstrzygający odwołanie wniesione przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień, oparł swoją decyzję wyłącznie na przesłankach materialnoprawnych, nie ustosunkował się zaś w ogóle do ustaleń organu I instancji ani nie podjął ewentualnych czynności wyjaśniających stan faktyczny sprawy, jeżeli w tym zakresie mogły występować wątpliwości.
A zatem na zasadzie art. 207 par. 2 pkt 1 i 3 Kpa należało orzec jak wyżej.
Orzeczenie o kosztach jest zgodne z art. 208 Kpa.