Uzasadnienie
Dyrektor Urzędu Celnego w W. decyzją z dnia 17 października 1991 r., zawartą w zgłoszeniu celnym nr 5179/1605, wymierzył cło od telewizorów kolorowych sprowadzonych z zagranicy przez Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "S." w D. z zastosowaniem kodu CN 85281073 taryfy celnej oraz stawki celnej 20 procent wartości towaru.
Odwołując się od tej decyzji, Przedsiębiorstwo "S." domagało się jej zmiany lub uchylenia ze względu na naruszenie prawa materialnego i procesowego. Wywodziło, że towar został odprawiony w dniu 9 stycznia 1991 r. i zgodnie z wnioskiem Przedsiębiorstwa złożony w składzie celnym. W dniu 17 października 1991 r. Urząd Celny zmusił stronę do ponownego zgłoszenia już oclonego towaru do odprawy celnej, co spowodowało wymierzenie cła i podatku według daty ponownej odprawy celnej, to jest 17 października 1991 r.
Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzja z dnia 7 lutego 1992 r. nr DTW-1-5540-4865/91 utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Ustalił, że decyzja o wprowadzeniu towaru do składu celnego nie jest decyzją wymiarową. W czasie składowania towaru jest on obciążony należnościami celnymi, których się jednak nie pobiera do momentu opuszczenia składu W tym zaś momencie następuje wprowadzenie na polski obszar celny i konieczność dokonania odprawy celnej ostatecznej oraz wymierzenia należności celnych według stawek obowiązujących w dniu dokonania zgłoszenia celnego /art. 23 ust. 1 prawa celnego/.
W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "S." domagało się jej uchylenia z powodu naruszenia prawa materialnego i procesowego. Zarzucało, że w dniach 13 i 21 grudnia 1990 r. oraz 9 stycznia 1991 r. wystąpiło z wnioskiem o złożenie towaru w składzie celnym. Towar ten odprawiono po przeprowadzeniu rewizji celnej i złożono w składzie jako rzeczy wymienione co do nazwy, ilości i wartości celnej. Dlatego dla ustalenia cła powinna mieć znaczenie data tego zgłoszenia celnego oraz stawki w tym dniu obowiązujące. Ponadto skarżące Przedsiębiorstwo wywodziło, iż wskutek bezpodstawnego traktowania złożenia towaru w składzie celnym jako odprawy czasowej oraz wskutek zastrzeżenia, że do przemieszczenia towaru może dojść jedynie za wiedzą i zgodą Urzędu Celnego, poniosło stratę w wysokości 109 437 300 złotych, stanowiąca naliczony podatek obrotowy. Przedsiębiorstwo zarzucało pracownikom Urzędu Celnego niekompetencję, celowe przewlekanie sprawy, bezzasadne żądanie dokumentów oraz pozbawienie strony możliwości działania w postępowaniu.
Odpowiadając na skargę, organ II instancji wnosił o jej oddalenie. Wywodził, że zaskarżona decyzja dotyczy tylko kwestii procedury celnej i zasad poboru cła oraz odpowiada stronie na pytania przedstawione w odwołaniu. Nie rozstrzyga natomiast o wysokości wymierzonego cła w związku z kwestionowaną przez stronę wartością celną towaru. Co do zasady wymierzenia cła Prezes Głównego Urzędu Ceł podtrzymał stanowisko z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Wywodził, że dniem zgłoszenia towaru jest dzień zgłoszenia do odprawy celnej w celu wprowadzenia na polski obszar celny, nie zaś data wniosku, który spowodował umieszczenie towaru w składzie celnym. Skład celny jest wyodrębnioną częścią polskiego obszaru celnego, traktowaną jak zagranica /art. 31 ust. 3 prawa celnego/. Dopuszczenie towaru na polski obszar celny może nastąpić tylko na podstawie decyzji dyrektora Urzędu Celnego, której przed dniem 17 października 1991 r. nie wydano.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest bezzasadna.
Na wstępie jednak trzeba wskazać na błędny pogląd organu II instancji, przedstawiony w odpowiedzi na skargę. Organ ten sugeruje, że zaskarżona decyzja miała się odnosić jedynie do sfery teoretycznej sprawy z pominięciem kwestii związanych z ocena prawidłowości wymierzonego w sprawie cła. Stanowisko to nie jest uzasadnione ani zakresem rozpatrzenia sprawy zakreślonym przez odwołanie od decyzji I instancji, ani też uprawnieniami organu odwoławczego, wynikającymi z przepisów procedury administracyjnej.
Jak wynika z odwołania złożonego przez Przedsiębiorstwo "S.", odwołanie to dotyczyło całej decyzji z dnia 17 października 1991 r. Kwestionując "ponowną" czynność odprawy celnej towaru, strona nie zgadzała się z wysokością ustalonego cła i domagała się uchylenia lub zmiany decyzji organu I instancji. Organ II instancji natomiast, po rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, co oznacza, że uznał za uzasadnione i znajdujące podstawę w obowiązujących przepisach prawa wszystkie jej elementy: zarówno rozstrzygnięcie merytoryczne - w tym wysokość cła - jak i ustalenia faktyczne.
Również w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżące Przedsiębiorstwo domagało się uchylenia tej decyzji w całości. Dlatego sztuczny i niczym nie uzasadniony jest przedstawiany w odpowiedzi na skargę podział na kwestie dotyczące "wyjaśnienia" stronie procedury celnej oraz kwestie merytoryczne, dotyczące wymiaru cła, których rzekomo decyzja ta nie obejmuje. Organ odwoławczy, orzekając po rozpatrzeniu odwołania na podstawie materiału dowodowego zebranego i zanalizowanego przez organ I instancji, ocenia ten materiał i dokonane przez organ I instancji ustalenia. Wydając zaś powtórne rozstrzygnięcie merytoryczne, orzeka w przedmiocie praw lub obowiązków strony w określonej sytuacji faktycznej i prawnej. Przedmiotem rozstrzygnięcia wydanego w trybie art. 138 Kpa zatem nie może być jedynie wyjaśnienie stronie zasad postępowania, które miały zastosowanie w postępowaniu toczącym się w sprawie.
W sprawie Przedsiębiorstwa "S." spór dotyczy ustalenia, czy umieszczenie towaru w składzie celnym jest równoznaczne z dokonaniem odprawy celnej i dopuszczeniem towaru do obrotu na terenie kraju.
Jak wynika z wniosku datowanego na dzień 9 stycznia 1991 r., Przedsiębiorstwo wystąpiło o złożenie w składzie celnym 160 sztuk telewizorów kolorowych o wartości celnej 412 430 400 zł w celu konsygnacji i przechowania. Decyzja z tej samej daty organ celny zezwolił na złożenie towaru w składzie celnym z terminem przechowania do dnia 13 grudnia 1991 r.
Interpretacja żądania wniosku, jak również treści decyzji nie pozostawia żadnych wątpliwości co do zamierzeń strony oraz skutków prawnych wynikających z wniosku i z decyzji. Skoro bowiem celem umieszczenia towaru w składzie celnym było jego przechowanie, skład celny zaś jest wyodrębnioną częścią polskiego obszaru celnego, traktowana jak zagranica /art. 31 ust. 3 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne - Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./, to nie można uważać, że umieszczenie towaru w składzie celnym stanowi czynność wprowadzenia towaru na polski obszar celny.
Jak natomiast wynika z art. 24 prawa celnego, towar może być podjęty do obrotu na polskim obszarze celnym tylko po dokonaniu odprawy celnej. Nie było zatem innej możliwości wprowadzenia do obrotu towaru przechowywanego w składzie celnym jak przedstawienie go do odprawy i dokonanie tej odprawy. Nie można zgodzić się z zarzutem strony skarżącej, że odprawa z dnia 17 października 1991 r. była odprawą powtórną, skoro -jak wskazano wyżej - żadnej decyzji o dopuszczeniu spornego towaru na polski obszar celny przed dniem 17 października 1991 r. nie wydano.
Skarżące Przedsiębiorstwo uniemożliwiło Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dokonanie oceny zarzutu, iż przewlekłość postępowania wynikła z bezprawnych zachowań organu, który żądał przedstawienia licznych dokumentów, co opóźniło dokonanie odprawy. Organowi bowiem przysługuje uprawnienie do żądania, by wniosek był przedstawiony wraz z niezbędnymi załącznikami, aż do pozostawienia wniosku bez rozpoznania, gdy strona nie uzupełni braków /art. 53 prawa celnego/. Nie wskazawszy jednak konkretnie, jakich dokumentów organ żądał, skarżące Przedsiębiorstwo nie może oczekiwać stwierdzenia, iż działania organu były w tym zakresie nielegalne.
Skoro do zgłoszenia celnego doszło w dniu 17 października 1991 r., wystąpiły podstawy do wymierzenia cła według stawek obowiązujących w tym dniu /art. 23 ust. 1 prawa celnego/. Brak natomiast podstaw prawnych do zastosowania stawek celnych z dnia 9 stycznia 1991 r., gdyż żaden z przepisów prawa celnego nie przewiduje możliwości wymierzenia cła w związku ze złożeniem towaru w składzie celnym. Decyzja zezwalająca na złożenie towaru w składzie celnym nie stanowi o dopuszczeniu towaru na polski obszar celny. Dla ustalenia wymiaru cła zatem zastosowanie mają stawki celne obowiązujące w dniu wydania decyzji o dopuszczeniu towaru na polski obszar celny, nie zaś stawki obowiązujące w dniu, w którym organ pozwolił na złożenie towaru w składzie celnym.
Z powyższych wywodów wynika, iż nie potwierdziły się zarzuty skargi, że wydane w sprawie decyzje naruszały prawo materialne i procesowe /bez podania konkretnych przepisów/. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny miał obowiązek oddalić skargę Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego "S." w D. w myśl art. 207 par. 5 Kpa.